Library·Dharmasamuccaya·33

Dharmasamuccaya 33

सुखस्वरूपनिरूपणम् अनुत्तरेषु सौख्येषु ध्यानोपात्तेषु ये रताः । तेषां सुखं यथावत् स्यात् निर्वाणपुरदर्शकम्

sukhasvarūpanirūpaṇam anuttareṣu saukhyeṣu dhyānopātteṣu ye ratāḥ / teṣāṃ sukhaṃ yathāvat syāt nirvāṇapuradarśakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवेन सुखदुःखेन पुराणमभिहन्यते । देवस्यैतन्नवेनैव पुराणमभिहन्यते

navena sukhaduḥkhena purāṇamabhihanyate / devasyaitannavenaiva purāṇamabhihanyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धू(म) मिश्रं यथा काष्ठं वि(ष्ठा) मिश्रं यथोदनम् । तथा सुखमिदं सर्वमस्वत्वं नावगम्यते

dhū(ma) miśraṃ yathā kāṣṭhaṃ vi(ṣṭhā) miśraṃ yathodanam / tathā sukhamidaṃ sarvamasvatvaṃ nāvagamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणपुरगामिनां सुखम् तत् सुखं यद् वितृष्णानामेकान्तसुखचारिणाम् । निर्मोहिणामरागाणां निर्वाणपुरगामिनाम्

nirvāṇapuragāmināṃ sukham tat sukhaṃ yad vitṛṣṇānāmekāntasukhacāriṇām / nirmohiṇāmarāgāṇāṃ nirvāṇapuragāminām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां विमलमाद्यन्तं सौख्यानामपि तत् सुखम् । येषां तृष्णानुगा चाशा सर्वथा नैव चेतसि

teṣāṃ vimalamādyantaṃ saukhyānāmapi tat sukham / yeṣāṃ tṛṣṇānugā cāśā sarvathā naiva cetasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्गृहीतस्य चित्तस्य निरात्मस्य च सर्वतः । कार्याकार्येषु मूढस्य सुखं नित्यमुपस्थितम्

saṅgṛhītasya cittasya nirātmasya ca sarvataḥ / kāryākāryeṣu mūḍhasya sukhaṃ nityamupasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः श्रेष्ठः सुखी? सा बहिर्निहता येन नन्दिसंसारहेतुकी । स धीरः पारगः श्रेष्ठः सुखी निर्वाणमाश्रितः

kaḥ śreṣṭhaḥ sukhī? sā bahirnihatā yena nandisaṃsārahetukī / sa dhīraḥ pāragaḥ śreṣṭhaḥ sukhī nirvāṇamāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतत् सुखेन तृष्णानां यद् रागद्वेषसंयुतम् । यत्र रागादिनिर्मुक्तं तत् सुखं निर्मलं मतम्

naitat sukhena tṛṣṇānāṃ yad rāgadveṣasaṃyutam / yatra rāgādinirmuktaṃ tat sukhaṃ nirmalaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्र तृष्णा न बाधते? देवलोके समासाद्य यः सुरो नावमन्यते । स सुखात् सुखतां याति यत्र तृष्णा न बाधते

kutra tṛṣṇā na bādhate? devaloke samāsādya yaḥ suro nāvamanyate / sa sukhāt sukhatāṃ yāti yatra tṛṣṇā na bādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्त्यसुखि श्रेयो यत्र मृत्युर्न विद्यते । मृत्युपाशैर्न बद्धस्य न सुखं विद्यते क्वचित् । यत् सुखं कामजनकं न तत् सौख्यं सतां मतम्

tadantyasukhi śreyo yatra mṛtyurna vidyate / mṛtyupāśairna baddhasya na sukhaṃ vidyate kvacit / yat sukhaṃ kāmajanakaṃ na tat saukhyaṃ satāṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र कामविनिर्मुक्तस्तत्सुखात् सुखमुत्तमम् । यत् सुखं जनयेत् श्रेयः (पयोमिश्रं) यथोदनम्

yatra kāmavinirmuktastatsukhāt sukhamuttamam / yat sukhaṃ janayet śreyaḥ (payomiśraṃ) yathodanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र तृष्णाविनिर्मुक्तिः पयोमिश्रं यथोदनम् । यथा पद्मवने गृद्धा यान्ति(ते) क्रव्यभक्षिणः

yatra tṛṣṇāvinirmuktiḥ payomiśraṃ yathodanam / yathā padmavane gṛddhā yānti(te) kravyabhakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं शान्तेष्वरण्येषु न भान्त्यशुभचारिणः । क्वचिच्छान्तं वनं रम्यं क्वचिद् देवाः प्रमादिनः

evaṃ śānteṣvaraṇyeṣu na bhāntyaśubhacāriṇaḥ / kvacicchāntaṃ vanaṃ ramyaṃ kvacid devāḥ pramādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः परमं सुखं प्राप्नोति? विपरीतं न सदृशं भानोः शीता यथा प्रभा । गततृष्णस्य यत् सौख्यं मुक्तदुःखस्य तायिनः

kaḥ paramaṃ sukhaṃ prāpnoti? viparītaṃ na sadṛśaṃ bhānoḥ śītā yathā prabhā / gatatṛṣṇasya yat saukhyaṃ muktaduḥkhasya tāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यान्तरेण सौख्यस्य सुखमेतन्न गण्यते । ध्यायिनस्त्वप्रमत्तस्य मुक्तपापस्य सर्वदा

tasyāntareṇa saukhyasya sukhametanna gaṇyate / dhyāyinastvapramattasya muktapāpasya sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सुखं तत् परं सौख्यं नेदं तृष्णाविदां मतम् । मुनिसेव्यं वनमिदं सेवितं च सुभाषितैः

tat sukhaṃ tat paraṃ saukhyaṃ nedaṃ tṛṣṇāvidāṃ matam / munisevyaṃ vanamidaṃ sevitaṃ ca subhāṣitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्हा (यूयं) रागगणं सेवितुं भो सुरोत्तमाः । यदेतद् भवतां सौख्यमेतन्न खलु शाश्वतम्

nārhā (yūyaṃ) rāgagaṇaṃ sevituṃ bho surottamāḥ / yadetad bhavatāṃ saukhyametanna khalu śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सुखं परमं शान्तं वीततृष्णै निषेव्यते । निःसेवितं वनमिदं ये गताः परमं पदम्

tat sukhaṃ paramaṃ śāntaṃ vītatṛṣṇai niṣevyate / niḥsevitaṃ vanamidaṃ ye gatāḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् प्राप्य सर्वदुःखस्यच्छेदो भवति सर्वथा । ब्रह्मचर्यादनिर्मुष्टाः शीलालापेन वञ्चिताः

yat prāpya sarvaduḥkhasyacchedo bhavati sarvathā / brahmacaryādanirmuṣṭāḥ śīlālāpena vañcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षूणां वने वास एव सुखावहः नार्हन्ति सेवितुं रम्यं वनं शान्तं सुभाषितम् । शान्तं च भावितं (चैव) रमते शुभगोचरे

bhikṣūṇāṃ vane vāsa eva sukhāvahaḥ nārhanti sevituṃ ramyaṃ vanaṃ śāntaṃ subhāṣitam / śāntaṃ ca bhāvitaṃ (caiva) ramate śubhagocare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न रागचारिणां चित्तं रमते वनगोचरे । न रागव्याकुलं चित्तं वनेषु लभते धृतिम्

na rāgacāriṇāṃ cittaṃ ramate vanagocare / na rāgavyākulaṃ cittaṃ vaneṣu labhate dhṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः पुरुषोत्तमः? श्रव्यामूढा मतिर्यस्य नित्यं त्रिभुवनं करे । स रतिं लभते शान्तिं वने पुरुषसत्तमः

kaḥ puruṣottamaḥ? śravyāmūḍhā matiryasya nityaṃ tribhuvanaṃ kare / sa ratiṃ labhate śāntiṃ vane puruṣasattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखाय वनं सेव्यम् स कल्परागकुटिलो नित्यं रागादिभिर्वृतः । स शान्तिं नैव लभते वने शान्ते सुखावहे

sukhāya vanaṃ sevyam sa kalparāgakuṭilo nityaṃ rāgādibhirvṛtaḥ / sa śāntiṃ naiva labhate vane śānte sukhāvahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां तु मनसा नित्यं वने ध्याननियोगिनाम् । वनं तेषां सदारम्यं न तु रागगवेषिणाम्

yeṣāṃ tu manasā nityaṃ vane dhyānaniyoginām / vanaṃ teṣāṃ sadāramyaṃ na tu rāgagaveṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनेषु भावितं चित्तं नगरेषु न कुप्यते । तस्माद् वनं सदा सेव्यं नगरं नैव शस्यते

vaneṣu bhāvitaṃ cittaṃ nagareṣu na kupyate / tasmād vanaṃ sadā sevyaṃ nagaraṃ naiva śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्षिप्यते हि नगरे नृणां रागादिभिर्वृतः । विक्षिप्त मोहकुटिलं वनं भूयः प्रसीदति

vikṣipyate hi nagare nṛṇāṃ rāgādibhirvṛtaḥ / vikṣipta mohakuṭilaṃ vanaṃ bhūyaḥ prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् वनं परं शान्तं योगिनामालयं महत् । संसेव्यं वीतमनसा यस्य तद् वीतकल्मषम्

tasmād vanaṃ paraṃ śāntaṃ yogināmālayaṃ mahat / saṃsevyaṃ vītamanasā yasya tad vītakalmaṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिं मा कृथा प्रशान्तेन्द्रियचित्तस्य या रतिर्योगिनो हृदि । नासौ शक्तिः सहस्रस्य (मानवानां) भविष्यति

ratiṃ mā kṛthā praśāntendriyacittasya yā ratiryogino hṛdi / nāsau śaktiḥ sahasrasya (mānavānāṃ) bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या ध्यायिनो रतिर्दृष्टा व्यवदानाय सर्वदा । न यामेष्वपि सा दृष्टा नित्यं रागानुरागिणी

yā dhyāyino ratirdṛṣṭā vyavadānāya sarvadā / na yāmeṣvapi sā dṛṣṭā nityaṃ rāgānurāgiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिर्या कामवशगा सा नित्यं दुःखसम्भवा । या तु क्लेशवशात् प्रीतिः (सा प्रीतिः) शाश्वता नहि

ratiryā kāmavaśagā sā nityaṃ duḥkhasambhavā / yā tu kleśavaśāt prītiḥ (sā prītiḥ) śāśvatā nahi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः श्रेयस्पदं प्राप्नोति? श्रेयो वनेषु चरितं तत्तदुच्चरितं नृभिः । यस्मात् तत् प्रतिबद्धं हि श्रेयसां पदमुच्यते

kaḥ śreyaspadaṃ prāpnoti? śreyo vaneṣu caritaṃ tattaduccaritaṃ nṛbhiḥ / yasmāt tat pratibaddhaṃ hi śreyasāṃ padamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुसम्भृतेन धर्मेण रक्षितेनेव चेतसा । सुदृष्टं लभते स्थानं यत्र दोषो न विद्यते

susambhṛtena dharmeṇa rakṣiteneva cetasā / sudṛṣṭaṃ labhate sthānaṃ yatra doṣo na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः क्षिप्तमनसा नित्यं न च धर्मपरायणः । तेषां वृथा सुखमिदं गच्छति न निवर्तते

yaḥ kṣiptamanasā nityaṃ na ca dharmaparāyaṇaḥ / teṣāṃ vṛthā sukhamidaṃ gacchati na nivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वज्ञा दुःखं न पश्यन्ति ये तु तत्त्वविदो धीराः पश्यन्ति जगतः स्थितिम् । अनित्यदुःखशून्यानां तेषां दुःखं न विद्यते

tattvajñā duḥkhaṃ na paśyanti ye tu tattvavido dhīrāḥ paśyanti jagataḥ sthitim / anityaduḥkhaśūnyānāṃ teṣāṃ duḥkhaṃ na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखधर्मस्य चरणं ज्ञानस्य च निषेवणम् । अहिंसा सत्यवचनं तदप्येकान्ततः स्थितम्

sukhadharmasya caraṇaṃ jñānasya ca niṣevaṇam / ahiṃsā satyavacanaṃ tadapyekāntataḥ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः स्वर्ग याति? एकधर्मव्यतीता ये ये ऽधर्मपरिवञ्चकाः । त्रिस्थानलक्षणाविष्टास्ते जनाः स्वर्गगामिनः

kaḥ svarga yāti? ekadharmavyatītā ye ye 'dharmaparivañcakāḥ / tristhānalakṣaṇāviṣṭāste janāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखस्य स्वरूपम् उदयव्ययधर्माणामनित्यं कर्मजं हि तत् । तत् सुखं सास्त्रवं नित्यं न भूतं न भविष्यति

sukhasya svarūpam udayavyayadharmāṇāmanityaṃ karmajaṃ hi tat / tat sukhaṃ sāstravaṃ nityaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सुखं तद्वितृष्णस्य नीरागस्य हि देहिनः । मुक्तिर्भवति दोषस्य पारस्थस्य हि तापिनः

tat sukhaṃ tadvitṛṣṇasya nīrāgasya hi dehinaḥ / muktirbhavati doṣasya pārasthasya hi tāpinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् किञ्चित् सास्रवं सौख्यं तत् सर्व क्षणिकं मतम् । रागबन्धाद् विनिर्मुक्तं तत् सर्व निश्चलं सुखम्

tat kiñcit sāsravaṃ saukhyaṃ tat sarva kṣaṇikaṃ matam / rāgabandhād vinirmuktaṃ tat sarva niścalaṃ sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये न क्षिपन्ति दुःखेन सुखे येषां न सङ्गतिः । ते दुःखसुखनिर्मुक्ता निर्वाणसुखगामिनः

ye na kṣipanti duḥkhena sukhe yeṣāṃ na saṅgatiḥ / te duḥkhasukhanirmuktā nirvāṇasukhagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुपायेन ये मूढाः प्रार्थयन्ति सुखं सदा । बालुकाभिर्यथा तैलं यल्लभ्यं नित्यमेव तत्

anupāyena ye mūḍhāḥ prārthayanti sukhaṃ sadā / bālukābhiryathā tailaṃ yallabhyaṃ nityameva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेतसा नरः प्राज्ञो मनोरथशतैरपि । शक्रो ऽपि तत् सुखं कर्तु यथा कर्म कृतं महत्

na cetasā naraḥ prājño manorathaśatairapi / śakro 'pi tat sukhaṃ kartu yathā karma kṛtaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखाय धर्ममाचरेत् ससुखं यस्य तु मनः सद्धर्मानुचरो भवेत् । दुःखैर्मुक्त्यभिलाषो ऽयं स धर्मे कुरुते मतिम्

sukhāya dharmamācaret sasukhaṃ yasya tu manaḥ saddharmānucaro bhavet / duḥkhairmuktyabhilāṣo 'yaṃ sa dharme kurute matim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहेतुकं सुखं दृष्टं दुःखं वा त्रिविधात्मकम् । सुखे दुःखे पृथग्भावे तस्मान्नु सुकृत चरेत्

nāhetukaṃ sukhaṃ dṛṣṭaṃ duḥkhaṃ vā trividhātmakam / sukhe duḥkhe pṛthagbhāve tasmānnu sukṛta caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेदं सौख्यं सदा शस्तमध्रुवं विप्रलोपि च । तृष्णाविषेण सम्मिश्रं विषमिश्रं यथोदनम्

nedaṃ saukhyaṃ sadā śastamadhruvaṃ vipralopi ca / tṛṣṇāviṣeṇa sammiśraṃ viṣamiśraṃ yathodanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सौख्यं (हि)सतां शस्तं यत्र मृत्युर्न विद्यते । न च प्रियेण विश्लेषो नाप्रियेण समागमः

tat saukhyaṃ (hi)satāṃ śastaṃ yatra mṛtyurna vidyate / na ca priyeṇa viśleṣo nāpriyeṇa samāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीदृशं सुखं दुःखजनकम्? यदेतत् स्त्रीमयं सौख्यमेतद् दुःखाय कल्प्यते । तद्बीजवर्तका दृष्टा नरकेषूपपत्तये

kīdṛśaṃ sukhaṃ duḥkhajanakam? yadetat strīmayaṃ saukhyametad duḥkhāya kalpyate / tadbījavartakā dṛṣṭā narakeṣūpapattaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् सुखं दुःखजनकं कथं तत् सुखमिष्यते? दुःखाद् दुःखतरं ज्ञेयं परिणामवशेन तत्

yat sukhaṃ duḥkhajanakaṃ kathaṃ tat sukhamiṣyate? duḥkhād duḥkhataraṃ jñeyaṃ pariṇāmavaśena tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदेतद् भुज्यते सौख्यमेतत् कालेन नश्यति । सूर्यस्तास्तङ्गतस्यैवं रश्मयः सह चारिणः

yadetad bhujyate saukhyametat kālena naśyati / sūryastāstaṅgatasyaivaṃ raśmayaḥ saha cāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृतिं यस्य (च) मनः सुखदुःखैर्न गच्छति । स धीमान् सुरलोके च गत्वान्यल्लभते सुखम्

vikṛtiṃ yasya (ca) manaḥ sukhaduḥkhairna gacchati / sa dhīmān suraloke ca gatvānyallabhate sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तं सुखं पुराणं तु हीनकर्म करोति च । पुराणं सुकृतं शीर्ण मृत्युकाले न बुध्यते

bhuktaṃ sukhaṃ purāṇaṃ tu hīnakarma karoti ca / purāṇaṃ sukṛtaṃ śīrṇa mṛtyukāle na budhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व सुखमनित्यं भवति यदिदं दृश्यते सौख्यं मनोवाक्कामजंभृशम् । अनित्यं तद् विनाशत्वमचिरेण भविष्यति

sarva sukhamanityaṃ bhavati yadidaṃ dṛśyate saukhyaṃ manovākkāmajaṃbhṛśam / anityaṃ tad vināśatvamacireṇa bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फेनबुद्बुदसङ्काशं मरीच्युदकसन्निभम् । चञ्चलोर्मि सुखं सर्व विनिपातो भवार्णवे

phenabudbudasaṅkāśaṃ marīcyudakasannibham / cañcalormi sukhaṃ sarva vinipāto bhavārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्प्रतीकारविषमः सर्वभूतभयावहः । चक्रवातप्रवेगो (वै) मृत्युराजैष धावति

niṣpratīkāraviṣamaḥ sarvabhūtabhayāvahaḥ / cakravātapravego (vai) mṛtyurājaiṣa dhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाशयित्वा सुखं सर्व नाशयित्वा च जीवितम् । कर्मसङ्कल्पवाह्येषु लोकमन्यत्र नेष्यति

nāśayitvā sukhaṃ sarva nāśayitvā ca jīvitam / karmasaṅkalpavāhyeṣu lokamanyatra neṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदतीव सुखं नृणां तद्धि सौख्याय कल्प्यते । यन्नैष्यति सुखं किञ्चित् तद्धि नैव विगण्यते

yadatīva sukhaṃ nṛṇāṃ taddhi saukhyāya kalpyate / yannaiṣyati sukhaṃ kiñcit taddhi naiva vigaṇyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तमानं तु यत् सौख्यं तृष्णाविषविवर्जितम् । सर्व ह्यनात्मजं दुःखमनित्यं संस्कृतं बलम्

vartamānaṃ tu yat saukhyaṃ tṛṣṇāviṣavivarjitam / sarva hyanātmajaṃ duḥkhamanityaṃ saṃskṛtaṃ balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लौकिकं सुखं न सुखम् यद् सुखं त्रिषु लोकेषु न शस्तं तत्त्वदर्शिभिः । तेन मत्वा कथं देवा भवन्ति विगतज्वराः?

laukikaṃ sukhaṃ na sukham yad sukhaṃ triṣu lokeṣu na śastaṃ tattvadarśibhiḥ / tena matvā kathaṃ devā bhavanti vigatajvarāḥ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविष्टोवतकालो ऽयं भैरवो याति सत्त्वरम् । यो भोक्ष्यते सुरान् सर्वान् शुष्केन्धनमिवानलः

aviṣṭovatakālo 'yaṃ bhairavo yāti sattvaram / yo bhokṣyate surān sarvān śuṣkendhanamivānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतियाति सुखं सर्व क्रियतां श्रैयसं मनः । मा पश्चात् संभवो योगे मृत्युकालो भविष्यति

atiyāti sukhaṃ sarva kriyatāṃ śraiyasaṃ manaḥ / mā paścāt saṃbhavo yoge mṛtyukālo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखमस्थिरं भवति जन्मान्तरसहस्रेषु यद् मुक्तं कर्मजं सुखम् । तरङ्गसन्निभः क्वायं(जानीयाद्) बालिशो ऽस्थिरम्

sukhamasthiraṃ bhavati janmāntarasahasreṣu yad muktaṃ karmajaṃ sukham / taraṅgasannibhaḥ kvāyaṃ(jānīyād) bāliśo 'sthiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः सुखेन प्रसीदति? न सुखैस्तृप्यते बालस्तथा काष्ठैर्यथानलः । तस्मान्न (सुख) सक्तस्य सुखं भवति नैष्ठिकम्

kaḥ sukhena prasīdati? na sukhaistṛpyate bālastathā kāṣṭhairyathānalaḥ / tasmānna (sukha) saktasya sukhaṃ bhavati naiṣṭhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषस्य दोषमुक्तस्य कामदोषानुदर्शिनः । ध्यायिनश्चाप्रमतस्य तत् सुखं यदनाविलम्

viṣasya doṣamuktasya kāmadoṣānudarśinaḥ / dhyāyinaścāpramatasya tat sukhaṃ yadanāvilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखी भवति तत् प्राप्य न सुखं भवजन्मनः । बन्धमिश्रं विषं यद्वद् धर्मसौख्योदयस्तथा

sukhī bhavati tat prāpya na sukhaṃ bhavajanmanaḥ / bandhamiśraṃ viṣaṃ yadvad dharmasaukhyodayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामविरहितः सुखमश्नुवते तस्मात् तत्सुखसक्तानां नित्यं कामगवेषिणाम् । भवन्त्यनेकसौख्या(नि)तस्मात् कामो न जायते

kāmavirahitaḥ sukhamaśnuvate tasmāt tatsukhasaktānāṃ nityaṃ kāmagaveṣiṇām / bhavantyanekasaukhyā(ni)tasmāt kāmo na jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानेनैवेन्द्रियाणि स्वगोचरे निवर्तन्ते नेन्द्रियाणां जयः शक्यः कर्त्तु विषयगोचरे । ज्ञानेन हि निवर्तन्ते इन्द्रियाणि स्वगोचरे

jñānenaivendriyāṇi svagocare nivartante nendriyāṇāṃ jayaḥ śakyaḥ karttu viṣayagocare / jñānena hi nivartante indriyāṇi svagocare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाला एव गतिपञ्चके भ्रमन्ति दुःखे सुखाभिसंसक्ता नित्यं बाला (हय)मेधसः । विपर्यया परिभ्रान्ता भ्रमन्ति गतिपञ्चके

bālā eva gatipañcake bhramanti duḥkhe sukhābhisaṃsaktā nityaṃ bālā (haya)medhasaḥ / viparyayā paribhrāntā bhramanti gatipañcake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्र सुखं दुःखसदृशं भवति? यदत्यन्तसुखं दृष्टं तत् सुखं सत्यमुच्यते । यत्र दुःखं विपाकं स्यात् तत् सुखं दुःखमेव तत्

kutra sukhaṃ duḥkhasadṛśaṃ bhavati? yadatyantasukhaṃ dṛṣṭaṃ tat sukhaṃ satyamucyate / yatra duḥkhaṃ vipākaṃ syāt tat sukhaṃ duḥkhameva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापस्याकरणमेव सुखम् अन्यागतस्य दुःखस्य प्रतिघातयते बुधः । पापस्य हेतुजं दुःखं पापस्याकरणं सुखम्

pāpasyākaraṇameva sukham anyāgatasya duḥkhasya pratighātayate budhaḥ / pāpasya hetujaṃ duḥkhaṃ pāpasyākaraṇaṃ sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.