Library·Dharmasamuccaya·35

Dharmasamuccaya 35

धार्मिको राजा स्वर्ग याति भुवं परिजनो पश्यन् धर्मचारी जितेन्द्रियः । स राजा धार्मिको धीमान् स्वर्गलोकोपपत्तये

dhārmiko rājā svarga yāti bhuvaṃ parijano paśyan dharmacārī jitendriyaḥ / sa rājā dhārmiko dhīmān svargalokopapattaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः लोभनिर्मुक्तो राजा? नियतं यः करं काले धर्मेण परिभुज्यते । स राजा लोभनिर्मुक्तो यामानामधिपो भवेत्

kaḥ lobhanirmukto rājā? niyataṃ yaḥ karaṃ kāle dharmeṇa paribhujyate / sa rājā lobhanirmukto yāmānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञः स्वरूपम् क्षमावान् प्रियवाक्यो यः क्रोधहर्षादिधारकः । स महीं पालयेत्त्वेनां लोके हि श्रेष्ठतां गतः

rājñaḥ svarūpam kṣamāvān priyavākyo yaḥ krodhaharṣādidhārakaḥ / sa mahīṃ pālayettvenāṃ loke hi śreṣṭhatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपक्षपातिनः श्रद्धा मित्रेण च (वि)हन्यते । स राजन्यसभाजेता देवलोकाय कल्प्यते

apakṣapātinaḥ śraddhā mitreṇa ca (vi)hanyate / sa rājanyasabhājetā devalokāya kalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धदर्शी महात्मा यो गुरुपूजक एव च । अलोलो यो दृढमतिर्देवानामन्तिकं व्रजेत्

baddhadarśī mahātmā yo gurupūjaka eva ca / alolo yo dṛḍhamatirdevānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वे यत् पितृभिर्दत्तं देवानुपदिशन्ति च । न च हिंसति भूतानि स देवेषूपपद्यते

pūrve yat pitṛbhirdattaṃ devānupadiśanti ca / na ca hiṃsati bhūtāni sa deveṣūpapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानशीले सदा दक्षो धर्मवादी जितेन्द्रियः । स मत्वार्यां महीं कृत्स्नां देवलोकं महीयते

dānaśīle sadā dakṣo dharmavādī jitendriyaḥ / sa matvāryāṃ mahīṃ kṛtsnāṃ devalokaṃ mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधार्मिकं धारयति धार्मिकेषु च रक्षति । स धर्मशीलसंशुद्धो देवानामन्तिकं व्रजेत्

nādhārmikaṃ dhārayati dhārmikeṣu ca rakṣati / sa dharmaśīlasaṃśuddho devānāmantikaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्त्रीणां वशगो राजा साधूनां च वसेत् सदा । स निर्मलमतिर्धीरः सुरलोकोपपत्तये

na strīṇāṃ vaśago rājā sādhūnāṃ ca vaset sadā / sa nirmalamatirdhīraḥ suralokopapattaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सर्वस्य वचोग्राही प्रियः साधुजनस्य तु । सो ऽमृतस्तत्त्वदर्शीवा नाकृष्ट इव रोहति

na sarvasya vacogrāhī priyaḥ sādhujanasya tu / so 'mṛtastattvadarśīvā nākṛṣṭa iva rohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को यामानामधिपो? यो धर्मलोभमायाति द्रविणं नैव लप्स्यते । स लोभमलनिर्मुक्तो यामानामधिपो भवेत्

ko yāmānāmadhipo? yo dharmalobhamāyāti draviṇaṃ naiva lapsyate / sa lobhamalanirmukto yāmānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मिथ्यादर्शनेनापि स्त्रीत्वदर्शनतत्परः । स शुद्ध एव विमलो यामानामधिपो भवेत्

na mithyādarśanenāpi strītvadarśanatatparaḥ / sa śuddha eva vimalo yāmānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः राजा देवप्रियो भवति? प्राज्ञः शीले सदायुक्तो दानेनाभीक्ष्णतां गतः । प्रविजित्य महीं कृत्स्नां प्रेत्य देवप्रियो भवेत्

kaḥ rājā devapriyo bhavati? prājñaḥ śīle sadāyukto dānenābhīkṣṇatāṃ gataḥ / pravijitya mahīṃ kṛtsnāṃ pretya devapriyo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियस्य तु भवेद् वाक्यं स्तोत्रोत्सवकरं परम् । आह्लादयित्वा वसुधामन्ते देवोपपत्तये

priyasya tu bhaved vākyaṃ stotrotsavakaraṃ param / āhlādayitvā vasudhāmante devopapattaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविसंवादकं वाक्यं यस्य मेरुरिवाचलम् । सत्यसोपानमारुह्य देवानामन्तिके गतः

avisaṃvādakaṃ vākyaṃ yasya merurivācalam / satyasopānamāruhya devānāmantike gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रासवृद्धी च भूतानामकस्मात् कुरुते हि यः । स राजा वै परो देवैर्देवलोके च तिष्ठति

hrāsavṛddhī ca bhūtānāmakasmāt kurute hi yaḥ / sa rājā vai paro devairdevaloke ca tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यान्तरतत्त्वज्ञो यो वेत्ति हि बलाबलम् । स धीबलाभ्यां संयुक्तो यामानामधिपो भवेत्

manuṣyāntaratattvajño yo vetti hi balābalam / sa dhībalābhyāṃ saṃyukto yāmānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैधातुकपदं यच्च रत्नत्रयमिहोच्यते । यस्तत् पूजयते राजा स देवेषूपजायते

traidhātukapadaṃ yacca ratnatrayamihocyate / yastat pūjayate rājā sa deveṣūpajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालं नियतदर्शी यः प्रजानां च हिते रतः । सर्वतो भद्रकान्तारो देवानामधिपः स्मृतः

kālaṃ niyatadarśī yaḥ prajānāṃ ca hite rataḥ / sarvato bhadrakāntāro devānāmadhipaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निन्दामलविनिर्मुक्तः सङ्गदोषविवर्जितः । ज्ञानगोचरसम्पूज्यो नियतं देव एव सः

nindāmalavinirmuktaḥ saṅgadoṣavivarjitaḥ / jñānagocarasampūjyo niyataṃ deva eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः स्वर्ग याति? कौसीद्यदोषरहितो नित्यं दृढपराक्रमः । नाशयित्वा स दोषौघान् प्रेत्य स्वर्गेषु जायते

kaḥ svarga yāti? kausīdyadoṣarahito nityaṃ dṛḍhaparākramaḥ / nāśayitvā sa doṣaughān pretya svargeṣu jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्मित्रैः परिवारितो राजा देवाधिपो भवति हितानि यस्य मित्राणि कर्मकर्तृणि नित्यशः । स मित्रैः सम्परिवृतो नृपो देवाधिपो भवेत्

sanmitraiḥ parivārito rājā devādhipo bhavati hitāni yasya mitrāṇi karmakartṛṇi nityaśaḥ / sa mitraiḥ samparivṛto nṛpo devādhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानुसेवेत दुर्वृत्तान् वाक्क्षेपेण च वर्जितः । स सद्यो विषनिर्मुक्तः सुराणामधिपो भवेत्

nānuseveta durvṛttān vākkṣepeṇa ca varjitaḥ / sa sadyo viṣanirmuktaḥ surāṇāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोधहर्षविघाताय न च पापेषु रक्ष्यते । स पापपङ्कनिधौतः सुरलोकाधिपः सदा

krodhaharṣavighātāya na ca pāpeṣu rakṣyate / sa pāpapaṅkanidhautaḥ suralokādhipaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्तः पानभोज्येषु संसक्तस्तु शुभे सदा । स शुद्धधर्मसन्दर्शी विबुधो ऽधिकतां व्रजेत्

na śaktaḥ pānabhojyeṣu saṃsaktastu śubhe sadā / sa śuddhadharmasandarśī vibudho 'dhikatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः पदमुत्तमं प्राप्नोति? सुचिन्तितं चिन्तयति (यो) धर्मेषु च वर्तते । धर्मोदयेन दृष्टेन यथा याति त्रिविष्टपम्

kaḥ padamuttamaṃ prāpnoti? sucintitaṃ cintayati (yo) dharmeṣu ca vartate / dharmodayena dṛṣṭena yathā yāti triviṣṭapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसाराद् दीर्घसूत्राद् यस्त्वरितं धर्ममाचरेत् । स दीर्घसूत्रनिर्मुक्तः प्रयाति पदमुत्तमम्

saṃsārād dīrghasūtrād yastvaritaṃ dharmamācaret / sa dīrghasūtranirmuktaḥ prayāti padamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मेण प्रजापालकः स्वर्गसुखं याति धर्मेणैव प्रजा नित्यं प्रपालयति (यो) नृपः । स धार्मिकः प्रशस्तात्मा सुरलोके महीयते

dharmeṇa prajāpālakaḥ svargasukhaṃ yāti dharmeṇaiva prajā nityaṃ prapālayati (yo) nṛpaḥ / sa dhārmikaḥ praśastātmā suraloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुशला धर्मा इहोक्तास्तत्त्वदर्शिना । यस्ते प्रकुरुते धर्मान् स सुराधिपतां व्रजेत्

daśeme kuśalā dharmā ihoktāstattvadarśinā / yaste prakurute dharmān sa surādhipatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुप्रत्ययसन्दर्शी मार्गामार्गौ तथैव च । स दृष्टिमलनिर्मुक्तो विबुधो ऽधिकतां गतः

hetupratyayasandarśī mārgāmārgau tathaiva ca / sa dṛṣṭimalanirmukto vibudho 'dhikatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीदृशैर्गुणयुतैः राजा देवानामधिपो भवति यो देवतां पूजयति यथा चाह्नि महीपतिः । स देवपूजितो भूयो देवानामधिपो भवेत्

kīdṛśairguṇayutaiḥ rājā devānāmadhipo bhavati yo devatāṃ pūjayati yathā cāhni mahīpatiḥ / sa devapūjito bhūyo devānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाविलेन मनसा प्रसन्नश्चाधिदारकः । स्वस्वदारैश्च सन्तुष्टो देवानामधिपो भवेत्

anāvilena manasā prasannaścādhidārakaḥ / svasvadāraiśca santuṣṭo devānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः शीलवान्? हीयते यो न विषयैः सर्वबालापहारिभिः । स शीलवान् दिवं याति नित्यं शीलेन रक्षितः

kaḥ śīlavān? hīyate yo na viṣayaiḥ sarvabālāpahāribhiḥ / sa śīlavān divaṃ yāti nityaṃ śīlena rakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यावर्जकान् नित्यं सेवते यः सुधार्मिकान् । सद्धर्मचिन्तकः सौख्यं कल्पते सुर(सं)सदि

avidyāvarjakān nityaṃ sevate yaḥ sudhārmikān / saddharmacintakaḥ saukhyaṃ kalpate sura(saṃ)sadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शीलवान् दिवं याति नित्यं शीलेन रक्षितः

sa śīlavān divaṃ yāti nityaṃ śīlena rakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्मी राजा एव वसुधाधिपतिः सद्व्यापाराद्धर्ममिमं पालयन् वसुधाधिपः । प्रशास्ति च महीं कृत्स्नां यामानामधिपो भवेत्

saddharmī rājā eva vasudhādhipatiḥ sadvyāpārāddharmamimaṃ pālayan vasudhādhipaḥ / praśāsti ca mahīṃ kṛtsnāṃ yāmānāmadhipo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्कर्मनिरतस्य राज्ञो भृत्यो ऽपि शोभते सत्कर्मनिरतो भृत्यो नृपे सद्गुणशालिनि । जनो निर्मलतां याति शरच्चन्द्र इवाम्बरे

satkarmaniratasya rājño bhṛtyo 'pi śobhate satkarmanirato bhṛtyo nṛpe sadguṇaśālini / jano nirmalatāṃ yāti śaraccandra ivāmbare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः राजा देवतुल्यो भवति? हेतुलक्ष्यविधिज्ञा ये अविरुद्धाः परस्परम् । सम्यक्स्वाम्यर्थकर्त्तारः देवानां वशमागताः

kaḥ rājā devatulyo bhavati? hetulakṣyavidhijñā ye aviruddhāḥ parasparam / samyaksvāmyarthakarttāraḥ devānāṃ vaśamāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.