Library·Dharmasamuccaya·6

Dharmasamuccaya 6

यत्तु तस्माद् विनिर्मुक्तं तत् सौख्यं ध्रुवमच्युतम् । शतशो मनुजा (हयत्र) प्रमादेन विमोहिताः

yattu tasmād vinirmuktaṃ tat saukhyaṃ dhruvamacyutam / śataśo manujā (hayatra) pramādena vimohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि नाम वशगास्ते प्रमादे प्रतिष्ठिताः । चत्वारो हि विपर्यासाः प्रमादस्योपरिस्थिताः

tathāpi nāma vaśagāste pramāde pratiṣṭhitāḥ / catvāro hi viparyāsāḥ pramādasyoparisthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादविरहात्तेपि नश्यन्ति लोकशत्रवः । यदनेकविकल्पो ऽयमनेकभयसङ्कटः

pramādavirahāttepi naśyanti lokaśatravaḥ / yadanekavikalpo 'yamanekabhayasaṅkaṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादरहिताः देवाः सन्तो ऽच्युतं सुखमश्नुते संसारो भ्रमते दुःखे तत् प्रमादस्य चेष्टितम् । एकः प्रमादविरहात् प्राप्यते सुखमच्युतम्

pramādarahitāḥ devāḥ santo 'cyutaṃ sukhamaśnute saṃsāro bhramate duḥkhe tat pramādasya ceṣṭitam / ekaḥ pramādavirahāt prāpyate sukhamacyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादेन विनश्यन्ति सर्वधर्मा हतास्त्रवाः । देवानां च प्रमादो ऽयमुपर्युपरि वर्तते

pramādena vinaśyanti sarvadharmā hatāstravāḥ / devānāṃ ca pramādo 'yamuparyupari vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं प्रमादसम्मूढाः देवा यास्यन्ति निर्वृतिम् । तदे(त)त् सौम्यमनसा चिन्तयित्वा विकल्पयेत्

kathaṃ pramādasammūḍhāḥ devā yāsyanti nirvṛtim / tade(ta)t saumyamanasā cintayitvā vikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा मे हित मास्थेयं यथा यत् स्यात् (सुखावहम्) । ये देवा यच्च तत्सौख्यं पश्यन् यदपिकिञ्चन

tathā me hita māstheyaṃ yathā yat syāt (sukhāvaham) / ye devā yacca tatsaukhyaṃ paśyan yadapikiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कृतस्यैव ध्रुवपदप्राप्तिर्भवति तत् सर्व (हि) ध्रुवं गत्वा संस्कृतस्यैष सम्भवः । अवश्यं ते विनश्यन्ति ये भावाः संस्कृताश्चलाः

saṃskṛtasyaiva dhruvapadaprāptirbhavati tat sarva (hi) dhruvaṃ gatvā saṃskṛtasyaiṣa sambhavaḥ / avaśyaṃ te vinaśyanti ye bhāvāḥ saṃskṛtāścalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादवशाद् देवा अपि दुःखभागिनः भवन्ति प्रमादनिरता (देवा)नित्यं दुःखस्य भागिनः । प्रमादापहतजनो यस्तेषां कुरुते मतिः

pramādavaśād devā api duḥkhabhāginaḥ bhavanti pramādaniratā (devā)nityaṃ duḥkhasya bhāginaḥ / pramādāpahatajano yasteṣāṃ kurute matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवियोगे समुत्पन्ने दुःखेन परितप्यते । विषयेषु सकामेषु तृष्णावनगतेषु च

saṃviyoge samutpanne duḥkhena paritapyate / viṣayeṣu sakāmeṣu tṛṣṇāvanagateṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन ते वञ्चिता देवाः प्रमादवशवर्तिनः । मूलमेतदनर्थानां यत्प्रमादानुसेवनम्

tena te vañcitā devāḥ pramādavaśavartinaḥ / mūlametadanarthānāṃ yatpramādānusevanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादवर्जनं क्षेमकरम् तस्यैतद् वर्जनं धन्यं सर्वक्षेमकरं महत् । सत्वा नैवापन्नसुखा दुःखैश्चापि समन्विताः

pramādavarjanaṃ kṣemakaram tasyaitad varjanaṃ dhanyaṃ sarvakṣemakaraṃ mahat / satvā naivāpannasukhā duḥkhaiścāpi samanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा बुद्धिरनुष्ठेया यथा मत्स्या जलानुगाः । स्वर्गे प्रमादवशगा स्त्रीविधेयाश्च ते सुराः

tathā buddhiranuṣṭheyā yathā matsyā jalānugāḥ / svarge pramādavaśagā strīvidheyāśca te surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादिनो दुःखभागिनो भवन्ति ते स्त्रीवह्निविनिर्दग्धा नित्यं दुःखस्य भागिनः । तस्मात् प्रयत्नशो देवैरङ्गना परिवर्जनम्

pramādino duḥkhabhāgino bhavanti te strīvahnivinirdagdhā nityaṃ duḥkhasya bhāginaḥ / tasmāt prayatnaśo devairaṅganā parivarjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्त्तव्यं कामलोलस्य मनसा धृतिवर्धनम् । कार्याकार्येविमूढस्य धर्माधर्मे तथैव च

karttavyaṃ kāmalolasya manasā dhṛtivardhanam / kāryākāryevimūḍhasya dharmādharme tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषस्यात्मभङ्गस्य निर्वाणं दूरमेव तत् । गुरुताभावतत्त्वज्ञो निपुणो धर्मगोचरः

puruṣasyātmabhaṅgasya nirvāṇaṃ dūrameva tat / gurutābhāvatattvajño nipuṇo dharmagocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मिण एव सुखमाप्नुवन्ति धर्माकांक्षी फलाकांक्षी तादृशं लभते सुखम् । निधौतमघकल्माषाः नित्यं धर्मानुवर्तिनः

dharmiṇa eva sukhamāpnuvanti dharmākāṃkṣī phalākāṃkṣī tādṛśaṃ labhate sukham / nidhautamaghakalmāṣāḥ nityaṃ dharmānuvartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादविमोहिता एव दुःखमाप्नुवन्ति सुखिनस्ते सदा दृष्टा न प्रमादविहारिणः । प्रमादापहतः पूर्व प्रमादेन विमोहितः

pramādavimohitā eva duḥkhamāpnuvanti sukhinaste sadā dṛṣṭā na pramādavihāriṇaḥ / pramādāpahataḥ pūrva pramādena vimohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्येन देवो ऽपि प्रमादमेति देवो वा पुरुषश्चापि न सुखस्यान्तिके हि सः । मृतः स पुरुषो नित्यं यो मद्येन प्रमाद्यति

madyena devo 'pi pramādameti devo vā puruṣaścāpi na sukhasyāntike hi saḥ / mṛtaḥ sa puruṣo nityaṃ yo madyena pramādyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्यदोषाधृताः सर्वे भवन्ति नरके नराः । असंसर्गचरो दोषो मद्यमित्यभिधीयते

madyadoṣādhṛtāḥ sarve bhavanti narake narāḥ / asaṃsargacaro doṣo madyamityabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्येन मोहिता नित्यं देवाः नरकगामिनः । असम्भूतेषु रक्षन्ते न सम्भूते कथञ्चनः

madyena mohitā nityaṃ devāḥ narakagāminaḥ / asambhūteṣu rakṣante na sambhūte kathañcanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदात्स्वाकारमलिना देवाः कामैर्विमोहिताः । कामेन मोहिता देवा मद्येनापि तथैव च

madātsvākāramalinā devāḥ kāmairvimohitāḥ / kāmena mohitā devā madyenāpi tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादी तत्त्वं न पश्यति न तत्त्वमत्र पश्यन्ति जात्यन्धा इव सत्पथम् । प्रमादाकुलितं चित्तं न तत्त्वमनुपश्यति

pramādī tattvaṃ na paśyati na tattvamatra paśyanti jātyandhā iva satpatham / pramādākulitaṃ cittaṃ na tattvamanupaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादश्चाग्निवत्तस्मात् परिवर्ज्यः समन्ततः । प्रमादेन विनश्यन्ति कुशला धर्मयोनयः

pramādaścāgnivattasmāt parivarjyaḥ samantataḥ / pramādena vinaśyanti kuśalā dharmayonayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादविषसेवनं नाशायैव जायते मार्ग च विषसंस्पृष्टं सर्वथा नैव पश्यति । दशधर्मा विनश्यन्ति प्रमादविषसेविनाम्

pramādaviṣasevanaṃ nāśāyaiva jāyate mārga ca viṣasaṃspṛṣṭaṃ sarvathā naiva paśyati / daśadharmā vinaśyanti pramādaviṣasevinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानानि चैव चत्वारि प्रणश्यन्ति प्रमादिनः । अप्रमादं प्रशंसन्ति बुद्धाः कामविवर्जिताः

dhyānāni caiva catvāri praṇaśyanti pramādinaḥ / apramādaṃ praśaṃsanti buddhāḥ kāmavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमत्ता जरामुक्ता भवन्ति प्रमादञ्च जुगुप्सन्ति जरामरणपञ्जरम् । अप्रमत्ता जरामुक्ता प्रमत्ता दुःखभोगिनः

apramattā jarāmuktā bhavanti pramādañca jugupsanti jarāmaraṇapañjaram / apramattā jarāmuktā pramattā duḥkhabhoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाद एव बन्धनम् । प्रमादो बन्धनं हयेतद् दुःखितं मन्दबुद्धिनाम् । अप्रमादेन कुशला देवानां समितिङ्गताः

pramāda eva bandhanam / pramādo bandhanaṃ hayetad duḥkhitaṃ mandabuddhinām / apramādena kuśalā devānāṃ samitiṅgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् ते पतिता भूयो ये प्रमादानुसेविनः । प्रमत्तपुरुषः सर्व संसारान्नैव मुच्यते

tasmāt te patitā bhūyo ye pramādānusevinaḥ / pramattapuruṣaḥ sarva saṃsārānnaiva mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादपाशपाशेन येन बद्धा हि देहिनः । अकार्य कार्यसदृशं कार्य कुर्वन्ति सर्वदा

pramādapāśapāśena yena baddhā hi dehinaḥ / akārya kāryasadṛśaṃ kārya kurvanti sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमादिनः कल्याणपरम्परामाप्नुवन्ति अप्रमादान्नरः सर्व विपरीतं (हि) पश्यति । न लौकिकेषु कार्येषु कुतो न श्रैयसेषु च

apramādinaḥ kalyāṇaparamparāmāpnuvanti apramādānnaraḥ sarva viparītaṃ (hi) paśyati / na laukikeṣu kāryeṣu kuto na śraiyaseṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादं न प्रशंसन्ति पण्डिता बुद्धिपारगाः । यथा शुभं परिक्षीणं भविष्यति दिवौकसाम्

pramādaṃ na praśaṃsanti paṇḍitā buddhipāragāḥ / yathā śubhaṃ parikṣīṇaṃ bhaviṣyati divaukasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादफलं हानिकरम् तदा प्रमादस्य फलं ज्ञास्यन्ति कटुकं हि तत् । कामसंसक्तमनसां तस्यान्ते सुखसेविनाम्

pramādaphalaṃ hānikaram tadā pramādasya phalaṃ jñāsyanti kaṭukaṃ hi tat / kāmasaṃsaktamanasāṃ tasyānte sukhasevinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यति सुखं तस्माद् विनिपातोदयो महान् । विषयाभिमुखेप्सूनां नित्यमाशागतात्मनाम्

bhaviṣyati sukhaṃ tasmād vinipātodayo mahān / viṣayābhimukhepsūnāṃ nityamāśāgatātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीदर्शनसुमत्तानां विनिपातो भविष्यति । (नित्यं कामान्) निषेवन्ते प्रमादरागसेविनः

strīdarśanasumattānāṃ vinipāto bhaviṣyati / (nityaṃ kāmān) niṣevante pramādarāgasevinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः सर्वा मृत्युसमये परित्यक्ष्यन्ति योषितः । च्यवमानं सुरं सर्वे न कश्चिदनुगच्छति

tāḥ sarvā mṛtyusamaye parityakṣyanti yoṣitaḥ / cyavamānaṃ suraṃ sarve na kaścidanugacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षाभिलाषिणः दुष्कृतं त्यजन्ति कर्मणा पृष्ठतः सर्व गच्छन्तमनुयाति च । युक्तं च (हि) सदा सेव्यं वर्जनीयं च दुष्कृतम्

mokṣābhilāṣiṇaḥ duṣkṛtaṃ tyajanti karmaṇā pṛṣṭhataḥ sarva gacchantamanuyāti ca / yuktaṃ ca (hi) sadā sevyaṃ varjanīyaṃ ca duṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादं च मदं जहयात् प्रमाद (वि)रतो भवेत् । प्रमादो भवमूलो ऽयं प्रमादस्तु न शान्तये

pramādaṃ ca madaṃ jahayāt pramāda (vi)rato bhavet / pramādo bhavamūlo 'yaṃ pramādastu na śāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादाप्रमादौ विचिन्त्य धीरः सुखमेधते अप्रमादप्रमादाभ्यामिदमुक्तं स्वलक्षणम् । तद् विचिन्त्य सदा धीरः सुखं सुचरितं चरेत्

pramādāpramādau vicintya dhīraḥ sukhamedhate apramādapramādābhyāmidamuktaṃ svalakṣaṇam / tad vicintya sadā dhīraḥ sukhaṃ sucaritaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मचारी कदापि दुःखं नाप्नोति न धर्मचारी पुरुषः कदाचिद् दुःखमृच्छैति । संसरन्त्यथ संसारे प्राणिनः स्वेन कर्मणा

dharmacārī kadāpi duḥkhaṃ nāpnoti na dharmacārī puruṣaḥ kadācid duḥkhamṛcchaiti / saṃsarantyatha saṃsāre prāṇinaḥ svena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादो विनिपाताय किमर्थमिहलोको ऽयं प्रमादेन विहन्यते । प्रमादः श्रेयसां नाशः प्रमादो बन्धनं परम्

pramādo vinipātāya kimarthamihaloko 'yaṃ pramādena vihanyate / pramādaḥ śreyasāṃ nāśaḥ pramādo bandhanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादो विनिपाताय प्रमादो नरकाय च । दुःखस्य हेतुरेवैकः प्रमादः परिकीर्तितः

pramādo vinipātāya pramādo narakāya ca / duḥkhasya heturevaikaḥ pramādaḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमादरतो निर्वाणमधिगच्छति तस्मात् सुखार्थी पुरुषः प्रमादं परिवर्जयेत् । यैः प्रमादः परित्यक्तः प्राप्तं तैः पदमच्युतम्

apramādarato nirvāṇamadhigacchati tasmāt sukhārthī puruṣaḥ pramādaṃ parivarjayet / yaiḥ pramādaḥ parityaktaḥ prāptaṃ taiḥ padamacyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमादरतो यो हि निर्वाणस्यैव सो ऽन्तिके । अप्रमादपदं हयेतन्निर्वाणस्याग्रतः पदम्

apramādarato yo hi nirvāṇasyaiva so 'ntike / apramādapadaṃ hayetannirvāṇasyāgrataḥ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमत्तः सदैव दुःखितो भवति प्रमादो विनिपाताय हेतुरेषः प्रकीर्तितः । प्रमत्तः पुरुषः सर्वः सोन्माद इव लक्ष्यते

pramattaḥ sadaiva duḥkhito bhavati pramādo vinipātāya hetureṣaḥ prakīrtitaḥ / pramattaḥ puruṣaḥ sarvaḥ sonmāda iva lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुत्वं याति लोके ऽस्मिन् प्रत्यवायेषु पच्यते । प्रमत्तः पुरुषः शक्तो विपरीतेषु वर्तते

laghutvaṃ yāti loke 'smin pratyavāyeṣu pacyate / pramattaḥ puruṣaḥ śakto viparīteṣu vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतौ कर्मविपाके च मृत्यूत्पत्तौ तथैव च । प्रमादाग्निश्च यं तीक्ष्णो नरकानुपकर्षति । तस्मान्नरकमोक्षार्थ प्रमादं विनिवर्जयेत्

hetau karmavipāke ca mṛtyūtpattau tathaiva ca / pramādāgniśca yaṃ tīkṣṇo narakānupakarṣati / tasmānnarakamokṣārtha pramādaṃ vinivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये प्रमादं विनिर्जित्य नित्यं ज्ञानरता नराः । ते क्लेशबन्धनं छित्वा पदं याताः सुखोदयम्

ye pramādaṃ vinirjitya nityaṃ jñānaratā narāḥ / te kleśabandhanaṃ chitvā padaṃ yātāḥ sukhodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मसूत्रैर्निबद्धाश्च चित्तदोलां समाश्रिताः । भ्रमन्ति विभवे सत्त्वा मा प्रमादेषु रक्षथः

karmasūtrairnibaddhāśca cittadolāṃ samāśritāḥ / bhramanti vibhave sattvā mā pramādeṣu rakṣathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखी भवति दुःखी वै दुःखितश्चापि सुखितः । भर्तापि तृप्तो भवति मा प्रमादेषु रक्षथः

sukhī bhavati duḥkhī vai duḥkhitaścāpi sukhitaḥ / bhartāpi tṛpto bhavati mā pramādeṣu rakṣathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माता पिता वा भवति भार्या मातृत्वमेव च । परिवर्तो महानेषु मा प्रमादेषु रक्षथः

mātā pitā vā bhavati bhāryā mātṛtvameva ca / parivarto mahāneṣu mā pramādeṣu rakṣathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादाज्जायते रागो रागाद् द्वेषः प्रपद्यते । स दोषपथमापन्नो नरकानुपधावति

pramādājjāyate rāgo rāgād dveṣaḥ prapadyate / sa doṣapathamāpanno narakānupadhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञारुढः प्रमादशून्यः सन् शिवं पन्थानमाप्नोति प्रज्ञाप्रासादमारोह योगक्षेममनुत्तमम् । एष पन्थाः शिवः श्रेष्ठो यः प्रमादविवर्जितः । तेन मार्गेण सततं निर्वाणं यान्ति पण्डिताः

prajñāruḍhaḥ pramādaśūnyaḥ san śivaṃ panthānamāpnoti prajñāprāsādamāroha yogakṣemamanuttamam / eṣa panthāḥ śivaḥ śreṣṭho yaḥ pramādavivarjitaḥ / tena mārgeṇa satataṃ nirvāṇaṃ yānti paṇḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधो मार्गसम्पत्तौ चित्तसन्तानदूषकः । आछेत्ता धर्मसेतूनां प्रमादः परिकीर्तितः

virodho mārgasampattau cittasantānadūṣakaḥ / āchettā dharmasetūnāṃ pramādaḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादोपहताः नाशं यान्ति स्मृति सन्दूषकं दृष्टं मोक्षाय वृत्तिनाशकः । दुर्गतीनां परं नेता प्रमादः सम्प्रवर्तते

pramādopahatāḥ nāśaṃ yānti smṛti sandūṣakaṃ dṛṣṭaṃ mokṣāya vṛttināśakaḥ / durgatīnāṃ paraṃ netā pramādaḥ sampravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेक पुरुषः क्षिप्तो नात्मनो विन्दते हितम् । नावाच्यं न च कार्याणां विन्दते ऽमृतकोपमः

aneka puruṣaḥ kṣipto nātmano vindate hitam / nāvācyaṃ na ca kāryāṇāṃ vindate 'mṛtakopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त एते पशुभिस्तुल्या देवविग्रहधारिणः । प्रमादोपहता मूढा नृत्यन्ति च हसन्ति च

ta ete paśubhistulyā devavigrahadhāriṇaḥ / pramādopahatā mūḍhā nṛtyanti ca hasanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पन्नाविच्युताः मार्गात् क्षान्तिं ये नाशयन्ति च । नृभवार्णवभूता ये ते प्रमादानुधाविनः

utpannāvicyutāḥ mārgāt kṣāntiṃ ye nāśayanti ca / nṛbhavārṇavabhūtā ye te pramādānudhāvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनकः सर्वदोषाणां बन्धनं पापकर्मणाम् । प्रमोषः सर्वधर्माणां प्रमादारिः प्रवर्तते

janakaḥ sarvadoṣāṇāṃ bandhanaṃ pāpakarmaṇām / pramoṣaḥ sarvadharmāṇāṃ pramādāriḥ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां शुभकर्माणां प्रमादः शत्रुरेव नाध्यात्मिकानि कर्माणि न बाहयानि कथञ्चन । प्रमादोपहतो जन्तुर्जानीते नष्टमासनः

sarveṣāṃ śubhakarmāṇāṃ pramādaḥ śatrureva nādhyātmikāni karmāṇi na bāhayāni kathañcana / pramādopahato janturjānīte naṣṭamāsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडायां व्यग्रमनसो नृत्यगान्धर्वलालसाः । अतृष्णार्विषयैर्दिव्यैर्नक्ष्यन्ति विबुधालयाः

krīḍāyāṃ vyagramanaso nṛtyagāndharvalālasāḥ / atṛṣṇārviṣayairdivyairnakṣyanti vibudhālayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयस्थाने हसन्त्येते प्रमादेन विमोहिताः । मार्गामार्ग न विन्दन्ति जात्यन्धेन सुराः समाः

bhayasthāne hasantyete pramādena vimohitāḥ / mārgāmārga na vindanti jātyandhena surāḥ samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामधातावेव प्रमत्ताः भ्रमन्ति कामधातौ भ्रमन्येते चक्रवद्गति पञ्चके । ध्यानेभ्यो यद्धि पतनं तत् प्रमादस्य चेष्टितम्

kāmadhātāveva pramattāḥ bhramanti kāmadhātau bhramanyete cakravadgati pañcake / dhyānebhyo yaddhi patanaṃ tat pramādasya ceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादचेष्टितं कर्मपतनाय जायते आरूप्येभ्यश्च यत्स्थानं चतुर्थं प्राप्यलौकिकात् । भ्रमन्ति भ्रमदोलायां तत् प्रमादस्य चेष्टितम्

pramādaceṣṭitaṃ karmapatanāya jāyate ārūpyebhyaśca yatsthānaṃ caturthaṃ prāpyalaukikāt / bhramanti bhramadolāyāṃ tat pramādasya ceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादबन्धनैर्बद्धं तृष्णापाशैश्च यन्त्रितम् । त्रैधातुकमिदं कृत्स्नं न च बुद्धयन्त्य चेतसः

pramādabandhanairbaddhaṃ tṛṣṇāpāśaiśca yantritam / traidhātukamidaṃ kṛtsnaṃ na ca buddhayantya cetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् प्रयान्ति धर्मस्थानं तृष्णाभयदर्शिताः । न भूयः खेदमायाति तत् प्रमादस्य चेष्टितम्

yat prayānti dharmasthānaṃ tṛṣṇābhayadarśitāḥ / na bhūyaḥ khedamāyāti tat pramādasya ceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादवशात् दुःखमेवाप्नोति जनः प्रियविश्लेषजं नृणां यद्दुःखं हृदि जायते । सेवनाद् यत् प्रमादस्य कथयन्ति तथागता

pramādavaśāt duḥkhamevāpnoti janaḥ priyaviśleṣajaṃ nṛṇāṃ yadduḥkhaṃ hṛdi jāyate / sevanād yat pramādasya kathayanti tathāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनर्था हि त्रयो लोके यैरिदं नश्यते जगत् । व्याधिर्जरा च मृत्युश्च प्रमादालस्य सम्भवाः

anarthā hi trayo loke yairidaṃ naśyate jagat / vyādhirjarā ca mṛtyuśca pramādālasya sambhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्ररोहन्ति यथा भूमौ सवौषधितृणादयः । तथा प्रमादिनां क्लेषाः प्रवर्तन्ते पृथग्विधाः

prarohanti yathā bhūmau savauṣadhitṛṇādayaḥ / tathā pramādināṃ kleṣāḥ pravartante pṛthagvidhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादस्य विषाङ्कुरः स्त्रीश्लेषो मद्यपानं च क्रीडा च विषयैः सह । चापल्यमयकौसीद्यं प्रमादस्य विषाङ्कुरः

pramādasya viṣāṅkuraḥ strīśleṣo madyapānaṃ ca krīḍā ca viṣayaiḥ saha / cāpalyamayakausīdyaṃ pramādasya viṣāṅkuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादाप्रमादयोर्लक्षणम् प्रमादः परमं दुःखप्रमादः परं सुखम् । समासाल्लक्षणं प्रोक्तमप्रमादप्रमादयोः

pramādāpramādayorlakṣaṇam pramādaḥ paramaṃ duḥkhapramādaḥ paraṃ sukham / samāsāllakṣaṇaṃ proktamapramādapramādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः प्रमादो न सेव्यः तस्मात् प्रमादो न नरेण सेव्यः, स दुर्गतीनां प्रथमाग्रमेव । विहाय तं दुःखसहस्त्रयोनिं, प्रयान्ति बुद्धा भवपारग्रयम्

ataḥ pramādo na sevyaḥ tasmāt pramādo na nareṇa sevyaḥ, sa durgatīnāṃ prathamāgrameva / vihāya taṃ duḥkhasahastrayoniṃ, prayānti buddhā bhavapāragrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.