Library·Dharmasamuccaya·7

Dharmasamuccaya 7

आकाशस्य यथा नान्तो विद्यते नापि संशयः । एवं कामेषु नास्त्यन्तः कामिनां नास्ति संक्षयः

ākāśasya yathā nānto vidyate nāpi saṃśayaḥ / evaṃ kāmeṣu nāstyantaḥ kāmināṃ nāsti saṃkṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिलादिभिरतृप्तस्य सागरस्योर्मिमालिनः । न तु कामैरतृप्तस्य तृप्तिरस्ति कथञ्चन

salilādibhiratṛptasya sāgarasyormimālinaḥ / na tu kāmairatṛptasya tṛptirasti kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्तैर्विषयैर्देवा न वितृप्यन्ति बालिशाः । विषयैर्नैव तृप्यन्ति सुखलालसतत्पराः

aprāptairviṣayairdevā na vitṛpyanti bāliśāḥ / viṣayairnaiva tṛpyanti sukhalālasatatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामस्तापाय, न तु शान्त्यै संप्राप्ते व्यसने तीव्रे च्यवमानेप्यनेकशः । तप्यते विषये तस्मात् परं कामो न शक्यते

kāmastāpāya, na tu śāntyai saṃprāpte vyasane tīvre cyavamānepyanekaśaḥ / tapyate viṣaye tasmāt paraṃ kāmo na śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य पुरुषानेते कामविश्वासघातिनः । त्यजन्ति व्यसने प्राप्ता विपद्यन्ते हि ते नराः

vilokya puruṣānete kāmaviśvāsaghātinaḥ / tyajanti vyasane prāptā vipadyante hi te narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतृप्तस्य सुखं नास्ति विषयैश्चापि तृप्यते । ये वा तृइप्तिकरा दृष्टास्तान् बुद्ध्वा (तु) विवर्जयेत्

atṛptasya sukhaṃ nāsti viṣayaiścāpi tṛpyate / ye vā tṛiptikarā dṛṣṭāstān buddhvā (tu) vivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयान्परित्यज्य शान्तिः सेव्या सुखमूला सदा शान्तिरसुखा विषया मताः । तस्माच्छान्तिसुखा देवा वर्जयित्वा विषयोरगान्

viṣayānparityajya śāntiḥ sevyā sukhamūlā sadā śāntirasukhā viṣayā matāḥ / tasmācchāntisukhā devā varjayitvā viṣayoragān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बधबन्धनरोगादि विषयेभ्यो महद्भयम् । सम्भ्रान्तिरिह संसारे विषयैरेव जायते

badhabandhanarogādi viṣayebhyo mahadbhayam / sambhrāntiriha saṃsāre viṣayaireva jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयोगा विप्रयोगान्ताः शतशो ऽथ सहस्त्रशः । जातौ जातौ सदा दृष्टाः सौगतैस्तत्त्वदर्शिभिः

saṃyogā viprayogāntāḥ śataśo 'tha sahastraśaḥ / jātau jātau sadā dṛṣṭāḥ saugataistattvadarśibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेक सुखसंसारः विषयात्मक एव अनेकसुखसंसारो विषयेषु हि विद्यते । विषयैश्च भवेत् सर्व जातौ जातौ प्रजायते

aneka sukhasaṃsāraḥ viṣayātmaka eva anekasukhasaṃsāro viṣayeṣu hi vidyate / viṣayaiśca bhavet sarva jātau jātau prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कष्टैर्यैरनकामैर्न शक्यते ऽमूढचेतसा । पुनस्तानेव मोहान्धाः सेवन्ते ऽकृतबुद्धयः

kaṣṭairyairanakāmairna śakyate 'mūḍhacetasā / punastāneva mohāndhāḥ sevante 'kṛtabuddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयशत्रुसेविनः बालिशाः भवन्ति वर्जते हि सदा शत्रुवञ्चनाशङ्कया नरः । विषयाः शत्रुभूता हि न वश्यन्ते कथञ्चन

viṣayaśatrusevinaḥ bāliśāḥ bhavanti varjate hi sadā śatruvañcanāśaṅkayā naraḥ / viṣayāḥ śatrubhūtā hi na vaśyante kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामबद्धाः सदा मोहबालिशा वा भवन्ति ते । न त्यजन्ति कथं मूढा मोहिताः स्वेन कर्मणा

kāmabaddhāḥ sadā mohabāliśā vā bhavanti te / na tyajanti kathaṃ mūḍhā mohitāḥ svena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा बह्निभयात् कश्चिद् वह्निमेवोपसेवते । तथा विषयसंमूढो विषयानुपसेवते

yathā bahnibhayāt kaścid vahnimevopasevate / tathā viṣayasaṃmūḍho viṣayānupasevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नायुसङ्ग्रथितः पाशो दृष्टिरम्यो यथा भवेत् । तथा विषयरम्यो ऽयं पाशः परमदारुणः

snāyusaṅgrathitaḥ pāśo dṛṣṭiramyo yathā bhavet / tathā viṣayaramyo 'yaṃ pāśaḥ paramadāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामसुखं नाशाय भवति किंपाकस्य यथास्वादो मधुराग्रो महोदयः । पश्चाद् भवति नाशाय सुखं तद्वदिदं नृणाम्

kāmasukhaṃ nāśāya bhavati kiṃpākasya yathāsvādo madhurāgro mahodayaḥ / paścād bhavati nāśāya sukhaṃ tadvadidaṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदीपस्य शिखां यावत् पतङ्गो मोहमूर्छितः । पतते दह्यते चैव तथेदं सुखमिष्यते

pradīpasya śikhāṃ yāvat pataṅgo mohamūrchitaḥ / patate dahyate caiva tathedaṃ sukhamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञात्वा हि तथा बाला रम्यदेहसुखेच्छया । स्पृशन्ति ज्वलनं तद्वत् सुखमेतद् भविष्यति

ajñātvā hi tathā bālā ramyadehasukhecchayā / spṛśanti jvalanaṃ tadvat sukhametad bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाविघात एव सुखाय जायते यथा रम्यो वनमृगस्तृष्णार्त उपधावति । न च तृष्णाविघातो ऽस्य तदिदं सुखमिष्यते

tṛṣṇāvighāta eva sukhāya jāyate yathā ramyo vanamṛgastṛṣṇārta upadhāvati / na ca tṛṣṇāvighāto 'sya tadidaṃ sukhamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तृप्ता न च तृप्यन्ति न च तृप्तिर्भविष्यति । विषयैः सर्वदेवानां तस्मात् कामो न शान्तये

na tṛptā na ca tṛpyanti na ca tṛptirbhaviṣyati / viṣayaiḥ sarvadevānāṃ tasmāt kāmo na śāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयैः प्रमत्ताः दुःखमनुभवन्ति प्रत्युत्पन्नसुखाः कामा नान्तकल्याणकारकाः । रञ्जिता विषयैर्देवा विक्षिप्तमनसः सदा

viṣayaiḥ pramattāḥ duḥkhamanubhavanti pratyutpannasukhāḥ kāmā nāntakalyāṇakārakāḥ / rañjitā viṣayairdevā vikṣiptamanasaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानासौख्यप्रमत्तस्य विषयैर्वञ्चितस्य च । सम्प्राप्ते मृत्युकाले च न शमायास्य विद्यते

nānāsaukhyapramattasya viṣayairvañcitasya ca / samprāpte mṛtyukāle ca na śamāyāsya vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुक्रमेण मरणमभ्येति तच्च विद्यते । विषयापहतैर्देवैः कामव्यासक्तबुद्धिभिः

anukrameṇa maraṇamabhyeti tacca vidyate / viṣayāpahatairdevaiḥ kāmavyāsaktabuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामा अहितकारिणो भवन्ति जानीयादद्य मे देवा यद् दुःखं विप्रयोगजम् । मुहूर्तमपि कामेषु न कुर्यात् तत्र संस्थितिम्

kāmā ahitakāriṇo bhavanti jānīyādadya me devā yad duḥkhaṃ viprayogajam / muhūrtamapi kāmeṣu na kuryāt tatra saṃsthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागाग्निना दग्धो विमोहितो जायते अनित्यात्मभयाः कामा नित्यं चाहितकारिणः । तथा विमोहितान् कालः पुनस्ताननुसेवते

rāgāgninā dagdho vimohito jāyate anityātmabhayāḥ kāmā nityaṃ cāhitakāriṇaḥ / tathā vimohitān kālaḥ punastānanusevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागाग्निना प्रदहयन्ते नित्यं देवाः प्रमोहिताः । दह्यमानाः पुनस्तत्त्वं प्रशंसन्ति पुनः पुनः

rāgāgninā pradahayante nityaṃ devāḥ pramohitāḥ / dahyamānāḥ punastattvaṃ praśaṃsanti punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथचक्रवत्सदा भ्रान्ता विषयविमोहिताः भवन्ति विषयेषु न रक्ष्यन्ते तेषां दुःखमिव स्थितम् । त्रैधातुकमिदं सर्व भ्राम्यते रथचक्रवत्

rathacakravatsadā bhrāntā viṣayavimohitāḥ bhavanti viṣayeṣu na rakṣyante teṣāṃ duḥkhamiva sthitam / traidhātukamidaṃ sarva bhrāmyate rathacakravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वनगरसदृशाः कामाः भवन्ति सत्त्वा अविद्यया मुग्धा नित्यं दुःखस्य भोगिनः । विद्युदालातचक्रेण समाः कामाः प्रकीर्तिताः । स्वप्ने गन्धर्वनगरसदृशा विप्रलम्भिनः

gandharvanagarasadṛśāḥ kāmāḥ bhavanti sattvā avidyayā mugdhā nityaṃ duḥkhasya bhoginaḥ / vidyudālātacakreṇa samāḥ kāmāḥ prakīrtitāḥ / svapne gandharvanagarasadṛśā vipralambhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चस्कन्धमतिर्दुःखितस्तिष्ठति अनित्यदुःखशून्येषु न कुर्यान्मतिमात्मवान् । पञ्चस्कन्धासुरैः प्रोक्तः शुभै रिक्तः स्वभावतः

pañcaskandhamatirduḥkhitastiṣṭhati anityaduḥkhaśūnyeṣu na kuryānmatimātmavān / pañcaskandhāsuraiḥ proktaḥ śubhai riktaḥ svabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा विषवद् विज्ञः कामेषु च प्रसह्यते । स बुधः पारगः शान्तः सत्त्वानामनुकम्पकः

anyathā viṣavad vijñaḥ kāmeṣu ca prasahyate / sa budhaḥ pāragaḥ śāntaḥ sattvānāmanukampakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणोन्मुख एव दोषाच्छान्तिमधिगच्छति हित्वा क्लेशमयं पाशं निर्वाणस्यान्तिके स्थितः

nirvāṇonmukha eva doṣācchāntimadhigacchati hitvā kleśamayaṃ pāśaṃ nirvāṇasyāntike sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामविभ्रान्तस्य शान्तिकथा वृथा प्रभवेन्न च दोषेषु कामचर्यारतस्य च । विभ्रान्तमनसस्तस्य कुतः शान्तिर्भविष्यति?

kāmavibhrāntasya śāntikathā vṛthā prabhavenna ca doṣeṣu kāmacaryāratasya ca / vibhrāntamanasastasya kutaḥ śāntirbhaviṣyati?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभ्रान्तं पश्यतु मनो विषयेषु प्रधावति । सद्धर्मपथविभ्रान्तो नरकेषूपपद्यते

vibhrāntaṃ paśyatu mano viṣayeṣu pradhāvati / saddharmapathavibhrānto narakeṣūpapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्तप्राप्तविभ्रष्टे किं कामैर्विद्युतोपमैः । किंपाकविषशस्त्राग्निसन्निभैर्दुःखहेतुभिः?

aśaktaprāptavibhraṣṭe kiṃ kāmairvidyutopamaiḥ / kiṃpākaviṣaśastrāgnisannibhairduḥkhahetubhiḥ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामाग्निः विषयसेवनेन वर्धते यथा यथा हि सेव्यन्ते वर्धन्ते ते तथा तथा । अवितृप्तिकरा ह्येते वह्निदाहस्य हेतवः

kāmāgniḥ viṣayasevanena vardhate yathā yathā hi sevyante vardhante te tathā tathā / avitṛptikarā hyete vahnidāhasya hetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामान् वर्जयित्वैव सुखमश्नुवते जनाः दाहदोषेण सम्भ्रान्ताः ये सुराः सुखकाङ्क्षिणः । वर्जयित्वाशिवान् कामास्ततः सौख्यं भविष्यति

kāmān varjayitvaiva sukhamaśnuvate janāḥ dāhadoṣeṇa sambhrāntāḥ ye surāḥ sukhakāṅkṣiṇaḥ / varjayitvāśivān kāmāstataḥ saukhyaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामाः विद्युद् गुणोपमाः चञ्चलाः वञ्चयित्वा जनं मूढं शाटी कृत्येव बन्धनम् । प्रत्ययो नेत्रचपलः कामा विद्युद् गुणोपमाः

kāmāḥ vidyud guṇopamāḥ cañcalāḥ vañcayitvā janaṃ mūḍhaṃ śāṭī kṛtyeva bandhanam / pratyayo netracapalaḥ kāmā vidyud guṇopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपर्युपरि कामा यैः सेव्यन्ते कामतृष्णया । ते रागवह्निना दग्धा दाहाद् दाहमवाप्नुयात्

uparyupari kāmā yaiḥ sevyante kāmatṛṣṇayā / te rāgavahninā dagdhā dāhād dāhamavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिमूढतमा ह्येते ये सुराः काममोहिताः । अथवा ये न गच्छन्ति यत्सुखात् सुखमुत्तमम्

atimūḍhatamā hyete ye surāḥ kāmamohitāḥ / athavā ye na gacchanti yatsukhāt sukhamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणगामिनो नास्ति विना मुक्त्या कुतः सुखम्? । तस्मात् कामान्न सेवेत कष्टः कामसमागमः

nirvāṇagāmino nāsti vinā muktyā kutaḥ sukham? / tasmāt kāmānna seveta kaṣṭaḥ kāmasamāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रियाणि न तृप्यन्ते विषयै रागसेविनः । अतृप्तौ च कुतः शर्म सर्वथा सम्प्रवेशते

indriyāṇi na tṛpyante viṣayai rāgasevinaḥ / atṛptau ca kutaḥ śarma sarvathā sampraveśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याग्रमुभयाद् वेत्ति संसाराद् दुःखसागरात् । कामान् तृष्णाविषयगान् परित्यजति पापकान्

tasyāgramubhayād vetti saṃsārād duḥkhasāgarāt / kāmān tṛṣṇāviṣayagān parityajati pāpakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामोदयव्ययौ सम्यगवधेयौ एतानि गिरिकूटानि रम्याणि विविधैर्द्रुमैः । ध्यायन्ते तानि संश्रित्य कामानामुदयव्ययौ

kāmodayavyayau samyagavadheyau etāni girikūṭāni ramyāṇi vividhairdrumaiḥ / dhyāyante tāni saṃśritya kāmānāmudayavyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलेन श्रद्धया च इष्टसाधनं कर्त्तव्यम् न कामबन्धनेस्तृप्ताः कामजं निधनं हि तत् । न शीलश्रद्धे येनेष्टे लभ्यते ऽशिवकारणम् । कामजं निधनं ह्येतत् संसाराटविदेशकम्

śīlena śraddhayā ca iṣṭasādhanaṃ karttavyam na kāmabandhanestṛptāḥ kāmajaṃ nidhanaṃ hi tat / na śīlaśraddhe yeneṣṭe labhyate 'śivakāraṇam / kāmajaṃ nidhanaṃ hyetat saṃsārāṭavideśakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापानि परित्यज्य सुखावहः शान्तिमार्गः सेवनीयः यत्र कामविसंयुक्तं बन्धनं वनमुच्यते । यत्र भासयते पापाद् यत्र शान्तिः सुखावहा । तत् केवलं महाज्ञानं कथ्यते निधनं धनम्

pāpāni parityajya sukhāvahaḥ śāntimārgaḥ sevanīyaḥ yatra kāmavisaṃyuktaṃ bandhanaṃ vanamucyate / yatra bhāsayate pāpād yatra śāntiḥ sukhāvahā / tat kevalaṃ mahājñānaṃ kathyate nidhanaṃ dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामतृष्णाभ्यां विमुक्तः शिवमाप्नोति ये प्रसक्ता न कामेषु तृष्णया न प्रलोभिताः । ते शिवं स्थानमापन्ना न कामाग्निप्रवेशकाः

kāmatṛṣṇābhyāṃ vimuktaḥ śivamāpnoti ye prasaktā na kāmeṣu tṛṣṇayā na pralobhitāḥ / te śivaṃ sthānamāpannā na kāmāgnipraveśakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवितृप्ताः नराः नश्यन्त्येव तृप्तिर्नास्ति सदा कामैर्न कामाः शान्तये स्मृताः । तृष्णासहायसंयुक्ता ज्वलन्ति ज्वलनोपमाः

avitṛptāḥ narāḥ naśyantyeva tṛptirnāsti sadā kāmairna kāmāḥ śāntaye smṛtāḥ / tṛṣṇāsahāyasaṃyuktā jvalanti jvalanopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवितृप्ता विनश्यन्ति नरा देवास्तथोरगाः । ते केवलं प्रणष्टा हि नरकाग्नि प्रदर्शकाः

avitṛptā vinaśyanti narā devāstathoragāḥ / te kevalaṃ praṇaṣṭā hi narakāgni pradarśakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णामोहितस्य मृत्युरधिपतिः वितर्कापहतस्यास्य विषयैर्वञ्चितस्य च । तृष्णया मोहितस्यैष मृत्यू राजा भविष्यति

tṛṣṇāmohitasya mṛtyuradhipatiḥ vitarkāpahatasyāsya viṣayairvañcitasya ca / tṛṣṇayā mohitasyaiṣa mṛtyū rājā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामासक्ताः पथ्यापथ्यं न विजानन्ति संसक्तकामभोगेषु पथ्यापथ्यं न विद्यते । जना विमोहिताः सर्वैविषयैः कामसंज्ञकैः

kāmāsaktāḥ pathyāpathyaṃ na vijānanti saṃsaktakāmabhogeṣu pathyāpathyaṃ na vidyate / janā vimohitāḥ sarvaiviṣayaiḥ kāmasaṃjñakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामवशानुगाः विषयैरेव बध्यन्ते विषयैरेव कृष्यन्ते ये सुरा मूढचेतसः । ये (तु) बुद्धगुणैर्युक्ता न ते कामवशानुगाः

kāmavaśānugāḥ viṣayaireva badhyante viṣayaireva kṛṣyante ye surā mūḍhacetasaḥ / ye (tu) buddhaguṇairyuktā na te kāmavaśānugāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽधीरऽ परिभाषा प्रत्युत्पन्नेषु कामेषु सदोषेषु विशेषतः । यो न मुह्यति सौख्येषु स ऽधीरऽ इति कथ्यते

'dhīra' paribhāṣā pratyutpanneṣu kāmeṣu sadoṣeṣu viśeṣataḥ / yo na muhyati saukhyeṣu sa 'dhīra' iti kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामपतितानां सुराणां स्थितिमाह स्वप्नकायविचित्रेषु ज्वालामालोपमेषु च । गन्धर्वपुरतुल्येषु कामेषु पतिताः सुराः

kāmapatitānāṃ surāṇāṃ sthitimāha svapnakāyavicitreṣu jvālāmālopameṣu ca / gandharvapuratulyeṣu kāmeṣu patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाजनकभूतेषु विनाशान्तकरेषु च । कान्तारेषु विशालेषु कामेषु पतिताः सुराः

tṛṣṇājanakabhūteṣu vināśāntakareṣu ca / kāntāreṣu viśāleṣu kāmeṣu patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्त्वरेषु त्रिछिद्रेषु नदीवेगोपमेषु च । चञ्चलेष्वतिदुर्गेषु (कामेषु) पतिताः सुराः

ittvareṣu trichidreṣu nadīvegopameṣu ca / cañcaleṣvatidurgeṣu (kāmeṣu) patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पवनोद्धृतवेगोर्मिजलचन्द्रे चलेषु च । अतातचक्रलोकेषु कामेषु पतिताः सुराः

pavanoddhṛtavegormijalacandre caleṣu ca / atātacakralokeṣu kāmeṣu patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समं विद्युल्लताचक्रमृगतृष्णोपमेषु च । फेनवच्चाप्यसारेषु कामेषु पतिताः सुराः

samaṃ vidyullatācakramṛgatṛṣṇopameṣu ca / phenavaccāpyasāreṣu kāmeṣu patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदलीगर्भतुल्येषु गजकर्णोपमेषु च । नदीतरङ्गवेगेषु कामेषु पतिताः सुराः

kadalīgarbhatulyeṣu gajakarṇopameṣu ca / nadītaraṅgavegeṣu kāmeṣu patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंपाकफलतुल्येषु वह्निसन्निभजातिषु । मायारश्मिनिभेष्वेषु कामेषु पतिताः सुराः

kiṃpākaphalatulyeṣu vahnisannibhajātiṣu / māyāraśminibheṣveṣu kāmeṣu patitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानाङ्कुशेन कामो वर्जनीयः ज्ञानाङ्कुशेन वार्यन्ते विषयास्तत्त्वदर्शिभिः । ये ऽमुक्ताश्चपलास्तीव्राः सर्वानर्थकरा मताः

jñānāṅkuśena kāmo varjanīyaḥ jñānāṅkuśena vāryante viṣayāstattvadarśibhiḥ / ye 'muktāścapalāstīvrāḥ sarvānarthakarā matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषया एव नरकपातहेतवः विषयाशा च मूढानां सङ्कल्पहृतचेतसाम् । मृत्युपाशो ऽयमभ्येति जीविताशा(वि)बन्धकः

viṣayā eva narakapātahetavaḥ viṣayāśā ca mūḍhānāṃ saṅkalpahṛtacetasām / mṛtyupāśo 'yamabhyeti jīvitāśā(vi)bandhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पचन्ति निरये कामाः प्राणिनं लघुचेतसम् । न च विन्दन्ति मूढा ये मोहेन परिवञ्चिताः

pacanti niraye kāmāḥ prāṇinaṃ laghucetasam / na ca vindanti mūḍhā ye mohena parivañcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयाश्चपलाः सर्वे गन्धर्वनगरोपमाः । दुःखसंवर्तका ह्येते नरकाः पञ्चहेतवः

viṣayāścapalāḥ sarve gandharvanagaropamāḥ / duḥkhasaṃvartakā hyete narakāḥ pañcahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पजो रागः नरकं पातयति सङ्कल्पाज्जायते रागः रागात् क्रोधः प्रवर्तते । क्रोधाभिभूतः पुरुषो नरकानुपसेवते

saṅkalpajo rāgaḥ narakaṃ pātayati saṅkalpājjāyate rāgaḥ rāgāt krodhaḥ pravartate / krodhābhibhūtaḥ puruṣo narakānupasevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामपरित्यागपूर्वकं निर्वाणप्राप्तये यतेत तस्मात् कामं परित्यज्य क्रोधं निर्वास्य पण्डितः । मोहं चापि परित्यज्य निर्वाणाभिमुखो भवेत्

kāmaparityāgapūrvakaṃ nirvāṇaprāptaye yateta tasmāt kāmaṃ parityajya krodhaṃ nirvāsya paṇḍitaḥ / mohaṃ cāpi parityajya nirvāṇābhimukho bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणपथिकानां कृते शत्रुवदेव कामः परिवर्जनीयः शत्रुवद् विषया ज्ञेया निर्वाणं चैव मित्रवत् । पुमान् विश्रान्तविषयो निर्वाणमधिगच्छति

nirvāṇapathikānāṃ kṛte śatruvadeva kāmaḥ parivarjanīyaḥ śatruvad viṣayā jñeyā nirvāṇaṃ caiva mitravat / pumān viśrāntaviṣayo nirvāṇamadhigacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काममलैरलिप्त एव विमलप्रकाशमाप्नोति अलोलुपः काममलैरलिप्तः प्रहीणदोषो हतवाणतृष्णः । संक्षीणदोषो विमलप्रकाशः प्रयाति शान्तिं स्वफलोपभोगी

kāmamalairalipta eva vimalaprakāśamāpnoti alolupaḥ kāmamalairaliptaḥ prahīṇadoṣo hatavāṇatṛṣṇaḥ / saṃkṣīṇadoṣo vimalaprakāśaḥ prayāti śāntiṃ svaphalopabhogī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखार्थी कामं परित्यज्यैव शान्तिमधिगच्छति यः कामपङ्कोद्धृतवानदोषः सर्वेषु सत्त्वेषु सदा सुखार्थी । स निर्मलो ऽशान्तमनोविमुक्तः प्राप्नोति निर्वाणसुखं प्रसह्य

sukhārthī kāmaṃ parityajyaiva śāntimadhigacchati yaḥ kāmapaṅkoddhṛtavānadoṣaḥ sarveṣu sattveṣu sadā sukhārthī / sa nirmalo 'śāntamanovimuktaḥ prāpnoti nirvāṇasukhaṃ prasahya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.