दिव्१३ स्वागतावदानम्।
div13 svāgatāvadānam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Divyāvadāna·104
Divyāvadāna 104
बुद्धो भगवाञ् श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने ऽनाथपिण्डदस्यारामे। तेन खलु पुनः समयेन शिशुमारगिरौ बोधो नाम गृहपतिः प्रतिवसति आढ्यो महाधानो महाभोगो विस्तीर्णविशालपरिग्रहो वैश्रवणधनसमुदितो वैश्रवणधनप्रतिस्पर्धी।
buddho bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/ tena khalu punaḥ samayena śiśumāragirau bodho nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhāno mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सदृशात् कुलात् कलत्रमानीतम्।
tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तया सार्धं क्रीडति रमते परिचारयति। तस्य क्रीडतो रममाणस्य परिचारयतः कालान्तरेण पत्नी आपन्नसत्त्वा संवृत्ता।
sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa patnī āpannasattvā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा उपरिप्रासादतलगता अयन्त्रितोपचारा धार्यते, कालर्तुकैश्चोपकरणैरनुविधीयते, वैद्यप्रज्ञप्तैश्चाहारैर् नातितिक्तैर् नात्यम्लैर् नातिलवणैर् नातिमधुरैर् नातिकटुकैर् नातिकषायैस्तिक्ताम्ललवणमधुरकटुककषायविवर्जितैराहारैः।
sā upariprāsādatalagatā ayantritopacārā dhāryate, kālartukaiścopakaraṇairanuvidhīyate, vaidyaprajñaptaiścāhārair nātitiktair nātyamlair nātilavaṇair nātimadhurair nātikaṭukair nātikaṣāyaistiktāmlalavaṇamadhurakaṭukakaṣāyavivarjitairāhāraiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हारार्धहारभूषितगात्रा अप्सरेव नन्दनवनचारिणी मञ्चान्मञ्चं पीठात्पीठमनवतरन्ती अधरिमां भूमिम्।
hārārdhahārabhūṣitagātrā apsareva nandanavanacāriṇī mañcānmañcaṃ pīṭhātpīṭhamanavatarantī adharimāṃ bhūmim/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्याः किंचिदमनोज्ञशब्दश्रवणम् यावदेव गर्भस्य परिपाकाय। सा अष्टानां वा नवानां वा मासानामत्ययात् प्रसूता।
na cāsyāḥ kiṃcidamanojñaśabdaśravaṇam yāvadeva garbhasya paripākāya/ sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दारिका जाता अभिरूपा दर्शनीया प्रादादिका सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेता।
dārikā jātā abhirūpā darśanīyā prādādikā sarvāṅgapratyaṅgopetā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्त्रीणि सप्तकान्येकविंशतिदिवसान् विस्तरेण जातिमहं कृत्वा वर्णसंस्थानविशेषानुरूपं नामधेयं व्यपस्थापितम्।
tasyāstrīṇi saptakānyekaviṃśatidivasān vistareṇa jātimahaṃ kṛtvā varṇasaṃsthānaviśeṣānurūpaṃ nāmadheyaṃ vyapasthāpitam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा धात्र्यङ्कगता उन्नीयते वर्ध्यते क्षीरेण दध्ना नवनीतेन सर्पिषा सरिपिमण्डेनान्यैश्च चोत्तप्तोत्तप्तैरुपकरणविशेषैः।
sā dhātryaṅkagatā unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā saripimaṇḍenānyaiśca cottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशु वर्धते ह्रदस्थमिव पङ्कजम्।
āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा महती संवृत्ता, तदा रूपिणी यौवनानुरूपया आचारविहारचेष्टया देवकन्येव तद्गृहमवभासमाना सुगृत्सम्बन्धिबान्धवानामन्तर्जनस्य च प्रीतिमुत्पादयति।
yadā mahatī saṃvṛttā, tadā rūpiṇī yauvanānurūpayā ācāravihāraceṣṭayā devakanyeva tadgṛhamavabhāsamānā sugṛtsambandhibāndhavānāmantarjanasya ca prītimutpādayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्तादृशीं विभूतिं श्रुत्वा नानादेशनिवास्राजपुत्रा अमात्यपुत्रा गृहपतिपुत्रा धनिनः श्रेष्ठिपुत्राः सार्थवाहपुत्राश्च भार्यार्थम् याचनकान् प्रेषयन्ति।
tasyāstādṛśīṃ vibhūtiṃ śrutvā nānādeśanivāsrājaputrā amātyaputrā gṛhapatiputrā dhaninaḥ śreṣṭhiputrāḥ sārthavāhaputrāśca bhāryārtham yācanakān preṣayanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा चासौ प्राथ्यते, तथा तथा बोधो गृहपतिः सुतरां प्रीतिमुत्पादयति।
yathā yathā cāsau prāthyate, tathā tathā bodho gṛhapatiḥ sutarāṃ prītimutpādayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संलक्षयति--मया एषा न कस्यचिद्रूपेण देया, न शिल्पेन, नाप्याधिपत्येन, किं तु यो मम कुलशीलेन वा धनेन वा सदृशो भवति, तस्य मया दातव्येति।
saṃlakṣayati--mayā eṣā na kasyacidrūpeṇa deyā, na śilpena, nāpyādhipatyena, kiṃ tu yo mama kulaśīlena vā dhanena vā sadṛśo bhavati, tasya mayā dātavyeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चैवं चिन्तयति॥
sa caivaṃ cintayati//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाथपिण्डदेन गृहपतिना श्रुतम् यथा शिशुमारगिरौ बोधो गृहपतिस्तस्य दुहिता एवं रूपयौवनसमुदिता, सा नानादेशनिवासिनां राजामात्यगृहपतिधनिनां श्रेष्ठिसार्थवाहपुत्राणामर्थाय प्रार्थ्यत इति।
anāthapiṇḍadena gṛhapatinā śrutam yathā śiśumāragirau bodho gṛhapatistasya duhitā evaṃ rūpayauvanasamuditā, sā nānādeśanivāsināṃ rājāmātyagṛhapatidhanināṃ śreṣṭhisārthavāhaputrāṇāmarthāya prārthyata iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा च पुनरस्यैतदभवत्--अहमपि तावत् तां पुत्रस्यार्थाय प्रार्थयामि।
śrutvā ca punarasyaitadabhavat--ahamapi tāvat tāṃ putrasyārthāya prārthayāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद् बोधो गृहपतिर्दद्यादिति विदित्वा तस्या याचनकाः प्रेषिताः। बोधेन गृहपतिना अनाथपिण्डदस्य गृहपतेः समुदाचारधनसम्पदं च विचार्य दत्ता।
kadācid bodho gṛhapatirdadyāditi viditvā tasyā yācanakāḥ preṣitāḥ/ bodhena gṛhapatinā anāthapiṇḍadasya gṛhapateḥ samudācāradhanasampadaṃ ca vicārya dattā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाथपिण्डदेन गृहपतिना महता श्रीसमुदयेन पुत्रस्य परिणीता।
anāthapiṇḍadena gṛhapatinā mahatā śrīsamudayena putrasya pariṇītā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् पुनरपि बोधस्य गृहपतेः पत्न्या सार्धं क्रीडतो रममाणस्य परिचारयतः पत्नी आपन्नसत्त्वा संवृत्ता।
yāvat punarapi bodhasya gṛhapateḥ patnyā sārdhaṃ krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasattvā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमेव दिवसमापन्नसत्त्वा संवृत्ता, तमेव दिवसं बोधस्य गृहपतेरनेकान्यनर्थशतानि प्रादुर्भूतानि।
yameva divasamāpannasattvā saṃvṛttā, tameva divasaṃ bodhasya gṛhapateranekānyanarthaśatāni prādurbhūtāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन नैमित्तिका आहूय पृष्टाह्--भवन्तः, पश्यत कस्य प्रभावान्ममानर्थशतानि प्रादुर्भूतानि।
tena naimittikā āhūya pṛṣṭāh--bhavantaḥ, paśyata kasya prabhāvānmamānarthaśatāni prādurbhūtāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैमित्तिका विचार्यैकमतेनाहुह्--गृहपते, य एष तव पत्न्याः कुक्षिमवक्रान्तः, अस्यैष प्रभावः।
naimittikā vicāryaikamatenāhuh--gṛhapate, ya eṣa tava patnyāḥ kukṣimavakrāntaḥ, asyaiṣa prabhāvaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदस्य परित्यागः क्रियताम्।
tadasya parityāgaḥ kriyatām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा बोधो गृहपतिः परं विषादमापन्नः। कथयति--भवन्तः, स्वागतं न परित्यक्ष्यामीति।
iti śrutvā bodho gṛhapatiḥ paraṃ viṣādamāpannaḥ/ kathayati--bhavantaḥ, svāgataṃ na parityakṣyāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैमित्ताः स्वस्तीत्युक्त्वा प्रक्रान्ताः। अथ बोधो गृहपतिर्वियोगसंजनितदौर्मनस्यो ऽपि<१०५> लोकापवादभयादभ्युपेक्ष्यावस्थितः।
naimittāḥ svastītyuktvā prakrāntāḥ/ atha bodho gṛhapatirviyogasaṃjanitadaurmanasyo 'pi<105> lokāpavādabhayādabhyupekṣyāvasthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.