अथ भगवाञ् शुशुमारगिरीयकान् ब्राह्मणगृहपतीन् धर्म्यया कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति।
atha bhagavāñ śuśumāragirīyakān brāhmaṇagṛhapatīn dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकपर्यायेण धर्म्यया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्य तूष्णीम्॥
anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शुशुमारगिरीयका ब्राह्मणगृहपतयो भगवन्तमिदमवोचत्--भगवता भदन्त नानादेशेषु नानाधिष्ठानेषु ते ते दुष्टनागा दुष्टयक्षाश्च विनीताः।
atha śuśumāragirīyakā brāhmaṇagṛhapatayo bhagavantamidamavocat--bhagavatā bhadanta nānādeśeṣu nānādhiṣṭhāneṣu te te duṣṭanāgā duṣṭayakṣāśca vinītāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं भदन्त अश्वतीर्थिको नागो ऽस्माकमवैराणां वैरी असपत्नानां सपत्नो ऽद्रुग्धानां द्रुग्धः।
ayaṃ bhadanta aśvatīrthiko nāgo 'smākamavairāṇāṃ vairī asapatnānāṃ sapatno 'drugdhānāṃ drugdhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यमस्माकं जातानि जातानि शस्यानि विनाशयति, स्त्रीपुरुषदारकदारिकागोमहिषानजैडकांश्च।
nityamasmākaṃ jātāni jātāni śasyāni vināśayati, strīpuruṣadārakadārikāgomahiṣānajaiḍakāṃśca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो बत भगवांस्तं विनयेदनुकम्पामुपादायेति।
aho bata bhagavāṃstaṃ vinayedanukampāmupādāyeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिवासयति भगवाञ् शुशुमारगिरीयकानां ब्राह्मणगृहपतीनाम्।
adhivāsayati bhagavāñ śuśumāragirīyakānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूष्णीभावेनाधिवासयति। अथ भगवाञ् शुशुमारगिरीयकानां ब्राह्मणगृहपतीनां तूष्णीभावेनाधिवास्य उत्थायासनात् प्रक्रान्तः।
tūṣṇībhāvenādhivāsayati/ atha bhagavāñ śuśumāragirīyakānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ tūṣṇībhāvenādhivāsya utthāyāsanāt prakrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भगवान् विहारं गत्वा पुरस्ताद्भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः।
atha bhagavān vihāraṃ gatvā purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषद्य भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते--गच्छ आनन्द, भिक्षूणामेवमारोचय, शलाकां चारय--यो युष्माकमुत्सहते अश्वतीर्थिकं नागं विनेतुम्, स शलाकां गृह्णातु इति।
niṣadya bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--gaccha ānanda, bhikṣūṇāmevamārocaya, śalākāṃ cāraya--yo yuṣmākamutsahate aśvatīrthikaṃ nāgaṃ vinetum, sa śalākāṃ gṛhṇātu iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भदन्तेत्यायुष्मानानन्दो भगवतः प्रतिश्रुत्य भिक्षुसंघस्यारोचयित्वा बुद्धप्रमुखे भिक्षुसंघे शलाकां चारयितुमारब्धः।
evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣusaṃghasyārocayitvā buddhapramukhe bhikṣusaṃghe śalākāṃ cārayitumārabdhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवता शलाका न गृहीता। स्थविरा भिक्षवः समन्वाहर्तुं संवृत्ताह्--किमर्थं भगवता शलाका न गृहीता इति? पश्यन्त्यायुष्मतः स्वागतस्य गुणोद्भावनां कर्तुकामः।
bhagavatā śalākā na gṛhītā/ sthavirā bhikṣavaḥ samanvāhartuṃ saṃvṛttāh--kimarthaṃ bhagavatā śalākā na gṛhītā iti? paśyantyāyuṣmataḥ svāgatasya guṇodbhāvanāṃ kartukāmaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैरपि न गृहीता। आयुष्मान् स्वागतः समन्वाहर्तुं प्रवृत्तह्--किं कारणं भगवता शलाका न गृहीता स्थविरस्थविरैश्च भिक्षुभिरिति? पश्यति मम गुणोद्भावनां कर्तुकामः।
tairapi na gṛhītā/ āyuṣmān svāgataḥ samanvāhartuṃ pravṛttah--kiṃ kāraṇaṃ bhagavatā śalākā na gṛhītā sthavirasthaviraiśca bhikṣubhiriti? paśyati mama guṇodbhāvanāṃ kartukāmaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छास्तुर्मनोरथं पूरयामि, गृह्णामि शलाकामिति। तेनार्धासनं मुक्त्वा गजभुजसदृशं बाहुमभिप्रसार्य शलाका गृहीता।
tacchāsturmanorathaṃ pūrayāmi, gṛhṇāmi śalākāmiti/ tenārdhāsanaṃ muktvā gajabhujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya śalākā gṛhītā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानकाः पृच्छका बुद्धा भगवन्तः।
jānakāḥ pṛcchakā buddhā bhagavantaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृच्छति बुद्धो भगवानायुष्मन्तमानन्दम्--कतरेणानन्द भिक्षुणा शलाका गृहीतेति? स कथयति--स्वागतेन भदन्तेति।
pṛcchati buddho bhagavānāyuṣmantamānandam--katareṇānanda bhikṣuṇā śalākā gṛhīteti? sa kathayati--svāgatena bhadanteti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानाह--गच्छ आनन्द, स्वागतं भिक्षुमेवं वद--दुष्टनागो ऽसौ, कायेन्द्रियं ते रक्षितव्यमिति।
bhagavānāha--gaccha ānanda, svāgataṃ bhikṣumevaṃ vada--duṣṭanāgo 'sau, kāyendriyaṃ te rakṣitavyamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भदन्तेत्यायुष्मानानन्दो भगवतः प्रतिश्रुत्य येनायुष्मान् स्वागतस्तेनोपसंक्रान्तः।
evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya yenāyuṣmān svāgatastenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्यायुष्मन्तं स्वागतमिदमवोचत्--आयुष्मन् स्वागत, भगवानेवमाह--दुष्टनागो ऽसौ, कायेन्द्रियं ते रक्षितव्यमिति।
upasaṃkramyāyuṣmantaṃ svāgatamidamavocat--āyuṣman svāgata, bhagavānevamāha--duṣṭanāgo 'sau, kāyendriyaṃ te rakṣitavyamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--आयुष्मन्नानन्द अकोप्या शास्तुराज्ञा।
sa kathayati--āyuṣmannānanda akopyā śāsturājñā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि तु यादृशो ऽश्वतीर्थिको नागः, ईदृशानां नागानामिक्षुवेणुनडवद्यदि पूर्णो जम्बुद्वीपः स्यात्, तथापि मे ते रोमापि नेञ्जयितुं समर्थाः स्युः, प्रागेवाश्वतीर्थिको नागः कायेन्द्रियस्योपरोधं करिष्यतीति।
api tu yādṛśo 'śvatīrthiko nāgaḥ, īdṛśānāṃ nāgānāmikṣuveṇunaḍavadyadi pūrṇo jambudvīpaḥ syāt, tathāpi me te romāpi neñjayituṃ samarthāḥ syuḥ, prāgevāśvatīrthiko nāgaḥ kāyendriyasyoparodhaṃ kariṣyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुष्मानानन्द आरोग्यमित्युक्त्वा प्रक्रान्तः॥
āyuṣmānānanda ārogyamityuktvā prakrāntaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथायुष्मान् स्वागतस्तस्या एव रात्रेरत्ययात्पूर्वाह्णे निवास्य पात्रचीवरमादाय शुशुमारगिरिं पिण्डाय प्राविक्षत्।
athāyuṣmān svāgatastasyā eva rātreratyayātpūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya śuśumāragiriṃ piṇḍāya prāvikṣat/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुशुमारगिरिं पिण्डाय चरित्वा येनाश्वतीर्थिकस्य नागस्य भवनं तेनोपसंक्रान्तः।
śuśumāragiriṃ piṇḍāya caritvā yenāśvatīrthikasya nāgasya bhavanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्राक्षीदश्वतीर्थिको नाग आयुष्मन्तं स्वागतं दूरादेव। दृष्ट्वा च पुनः संलक्षयति--किमनेने श्रमणकेन मम मृतिप्रवृत्तिर् येन मे भवनमागच्छतीति? पुनः संलक्षयति--<११५>आगन्तुरयम्, आगच्छतु तावदिति।
adrākṣīdaśvatīrthiko nāga āyuṣmantaṃ svāgataṃ dūrādeva/ dṛṣṭvā ca punaḥ saṃlakṣayati--kimanene śramaṇakena mama mṛtipravṛttir yena me bhavanamāgacchatīti? punaḥ saṃlakṣayati--<115>āganturayam, āgacchatu tāvaditi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.