Library·Divyāvadāna·138

Divyāvadāna 138

धर्मता च पुनरेषां देवासुराणाम् युध्यतां रथा वैहायसेन तिष्ठन्ति।

dharmatā ca punareṣāṃ devāsurāṇām yudhyatāṃ rathā vaihāyasena tiṣṭhanti/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामन्योन्यं न कस्यचिदधिको वा हीनो वा। राज्ञो मूर्धातस्य सर्वेषामप्यसुराणां वैहायसमभ्युद्गम्योपरिस्थितः।

teṣāmanyonyaṃ na kasyacidadhiko vā hīno vā/ rājño mūrdhātasya sarveṣāmapyasurāṇāṃ vaihāyasamabhyudgamyoparisthitaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात् ते ऽसुराः कथयन्ति--क एषो ऽस्माकमुपरिविहायसमभ्युद्गतह्? यतस्तैः श्रुतम्--मनुष्यराजा एष मूर्धातो नाम।

paścāt te 'surāḥ kathayanti--ka eṣo 'smākamuparivihāyasamabhyudgatah? yatastaiḥ śrutam--manuṣyarājā eṣa mūrdhāto nāma/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात् ते संलक्षयन्ति--पुण्यविपाकमहेशाख्यो ऽयं सत्त्वो यस्यास्माकमुपरिवैहायसं रथो गच्छति।

paścāt te saṃlakṣayanti--puṇyavipākamaheśākhyo 'yaṃ sattvo yasyāsmākamuparivaihāyasaṃ ratho gacchati/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिता भग्नाः पराजिताः परापृष्ठीकृता आसुरीं पुरीं प्रविष्टाः।

jitā bhagnāḥ parājitāḥ parāpṛṣṭhīkṛtā āsurīṃ purīṃ praviṣṭāḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद्राजा मूर्धातः कथयति--कस्य जयह्? यतो ऽमात्याः कथयन्ति देवस्य जयः।

paścādrājā mūrdhātaḥ kathayati--kasya jayah? yato 'mātyāḥ kathayanti devasya jayaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजा संलक्षयति--अहमेव देवानां त्रायस्त्रिंशानां सकाशादभ्यधिकः।

sa rājā saṃlakṣayati--ahameva devānāṃ trāyastriṃśānāṃ sakāśādabhyadhikaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य राज्ञो मूर्धातस्यैतदभवति--एतदस्ति मे जम्बुद्वीपः, अस्ति मे सप्त रत्नानि, अस्ति मे सहस्रं पुत्राणाम्, वृष्टं मे ऽन्तःपुरे सप्ताहं हिरण्यवर्षम्, समनुशिष्टं मे पूर्वहिदेहम्, समनुशिष्टं मे ऽपरगोदानीयं द्वीपम्, समनुशिष्टं मे उत्तरकुरुषु स्वकं भटबलाग्रम्, अधिष्ठितं मे ऽस्ति देवांस्त्रायस्त्रिंशान्, प्रविष्टो ऽस्मि सुधर्मां देवसभाम्, दत्तं मे शक्रेण देवेन्द्रेणार्धसनम्।

tasya rājño mūrdhātasyaitadabhavati--etadasti me jambudvīpaḥ, asti me sapta ratnāni, asti me sahasraṃ putrāṇām, vṛṣṭaṃ me 'ntaḥpure saptāhaṃ hiraṇyavarṣam, samanuśiṣṭaṃ me pūrvahideham, samanuśiṣṭaṃ me 'paragodānīyaṃ dvīpam, samanuśiṣṭaṃ me uttarakuruṣu svakaṃ bhaṭabalāgram, adhiṣṭhitaṃ me 'sti devāṃstrāyastriṃśān, praviṣṭo 'smi sudharmāṃ devasabhām, dattaṃ me śakreṇa devendreṇārdhasanam/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो बताहं शक्रं देवानामिन्द्रमस्मात् स्थानाच्च्यावयित्वा स्वयमेव देवानां च मनुष्याणां च राज्यैश्वर्याधिपत्यं कारयेयम्।

aho batāhaṃ śakraṃ devānāmindramasmāt sthānāccyāvayitvā svayameva devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayeyam/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहचित्तोत्पादाद्राजा मूर्धातस्तस्मात् ऋद्धितः परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपेषु प्रत्यष्ठात्।

sahacittotpādādrājā mūrdhātastasmāt ṛddhitaḥ paribhraṣṭo jambudvīpeṣu pratyaṣṭhāt/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरमाबाधं स्पृष्टवान्। प्रगाढां देवानां मरणान्तिकीम्। अथ राज्ञो मूर्धातस्यामात्यगणमहामात्या राज्यकर्तारो मन्त्रसहजीविनो येन राजा मूर्धातस्तेनोपसंक्रान्ताः।

svaramābādhaṃ spṛṣṭavān/ pragāḍhāṃ devānāṃ maraṇāntikīm/ atha rājño mūrdhātasyāmātyagaṇamahāmātyā rājyakartāro mantrasahajīvino yena rājā mūrdhātastenopasaṃkrāntāḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपसंक्रम्य राजानं मूर्धातमिदमवोचन्--भविष्यन्ति खलु देवस्यात्ययात् पश्चिमा जनपदाह्? परिपृष्टवन्तह्--राज्ञा मूर्धातेन मरणसमये किं व्याकृतम्? सचेद् वो ग्राम्ण्यो ममात्ययात् कश्चिदुपसंक्रम्यैवं पृच्छेत्--किं भवन्तो राज्ञा मूर्धातेन मरणसमये व्याकृतम्, तेषामिदं स्याद्वचनीयाम्--राजा भवन्तो मूर्धातो रत्नैः समन्वागतो ऽभूत्।

upasaṃkramya rājānaṃ mūrdhātamidamavocan--bhaviṣyanti khalu devasyātyayāt paścimā janapadāh? paripṛṣṭavantah--rājñā mūrdhātena maraṇasamaye kiṃ vyākṛtam? saced vo grāmṇyo mamātyayāt kaścidupasaṃkramyaivaṃ pṛcchet--kiṃ bhavanto rājñā mūrdhātena maraṇasamaye vyākṛtam, teṣāmidaṃ syādvacanīyām--rājā bhavanto mūrdhāto ratnaiḥ samanvāgato 'bhūt/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतसृभिश्च मानुषिकाभी ऋद्धिभिश्चतुर्षु द्वीपेषु राज्यैश्वर्याधिपत्यं कारयित्वा देवांस्त्रायस्त्रिंशानधिरूढः।

catasṛbhiśca mānuṣikābhī ṛddhibhiścaturṣu dvīpeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kārayitvā devāṃstrāyastriṃśānadhirūḍhaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतृप्त एव पञ्चानां कामगुणानां कालगतः।

atṛpta eva pañcānāṃ kāmaguṇānāṃ kālagataḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कार्षापणवर्षेण तृप्तिः कामेषु विद्यते।

na kārṣāpaṇavarṣeṇa tṛptiḥ kāmeṣu vidyate/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पास्वादान् बहुदुःखान् कामान् विज्ञाय पिण्डतः॥४॥

alpāsvādān bahuduḥkhān kāmān vijñāya piṇḍataḥ//4//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि दिव्येषु कामेषु रतिं नैवाधिगच्छति।

api divyeṣu kāmeṣu ratiṃ naivādhigacchati/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाक्षये रतो भवति सम्यक्सम्बुद्धश्रावकः॥५॥

tṛṣṇākṣaye rato bhavati samyaksambuddhaśrāvakaḥ//5//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वतो ऽपि सुवर्णस्य समो हिमवता भवेत्।

parvato 'pi suvarṇasya samo himavatā bhavet/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नालमेकस्य तद्वित्तमिति विद्वान् समाचरेत्॥६॥

nālamekasya tadvittamiti vidvān samācaret//6//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः प्रेक्षति दुःखमितोनिदानं कामेषु जातु स कथं रमते।

yaḥ prekṣati duḥkhamitonidānaṃ kāmeṣu jātu sa kathaṃ ramate/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोके हि शल्यमुपाधिं विदित्वा तस्यैव धीरो विनयाय शिक्षेत्॥७॥

loke hi śalyamupādhiṃ viditvā tasyaiva dhīro vinayāya śikṣet//7//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.