Library·Divyāvadāna·145
<१४५>भगवानाह--किं मन्यध्वे भिक्षवो यानि तानि पञ्चभिक्षुशतान्यतीते ऽध्वन्यासन् काश्यपस्य सम्यक्सम्बुद्धस्य शासने प्रव्रजितानि, एतावन्त्येतानि पञ्चभिक्षुशतानि।
<145>bhagavānāha--kiṃ manyadhve bhikṣavo yāni tāni pañcabhikṣuśatānyatīte 'dhvanyāsan kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajitāni, etāvantyetāni pañcabhikṣuśatāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा चैषामिन्द्रियाणि परिपाचितानि, एतर्हि अर्हत्त्वं साक्षात्कृतम्।
tadā caiṣāmindriyāṇi paripācitāni, etarhi arhattvaṃ sākṣātkṛtam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चासौ महासमुद्रे तिमिस्तिमिंगिलो नाम मत्स्यो बुद्धशब्दं श्रुत्वा अनाहारतायां व्यवस्थितः, स स्वभावेनैव तीक्ष्णाग्नितया क्षुद्दुःखस्यासहत्वाच्च्युतः कालगतः।
yaścāsau mahāsamudre timistimiṃgilo nāma matsyo buddhaśabdaṃ śrutvā anāhāratāyāṃ vyavasthitaḥ, sa svabhāvenaiva tīkṣṇāgnitayā kṣudduḥkhasyāsahatvāccyutaḥ kālagataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन श्रावस्त्यां षट्कर्मनिरते ब्राह्मणकुले प्रतिसंघिर्गृहीतः।
tena śrāvastyāṃ ṣaṭkarmanirate brāhmaṇakule pratisaṃghirgṛhītaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तच्छरीरं कलेवरं महासमुद्रे उत्प्लुतम्। नागैश्च तस्य स्वभवनसमीपस्थस्य गन्धमसहद्भिरन्यतो विक्षिप्तम्।
tasya taccharīraṃ kalevaraṃ mahāsamudre utplutam/ nāgaiśca tasya svabhavanasamīpasthasya gandhamasahadbhiranyato vikṣiptam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र च विक्षिप्तं तत्रापि समीपे नागस्यैव भवनम्।
yatra ca vikṣiptaṃ tatrāpi samīpe nāgasyaiva bhavanam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनापि गन्धमसहता अन्यतः क्षिप्तम्। एवं क्षिप्तेन पारम्पर्येण तत् कलेवरं महासमुद्रतटं समुदानीतम्।
tenāpi gandhamasahatā anyataḥ kṣiptam/ evaṃ kṣiptena pāramparyeṇa tat kalevaraṃ mahāsamudrataṭaṃ samudānītam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो ऽनन्तरं स्मुद्रवेलयोत्सार्य स्थले प्रक्षिप्तम्। तच्चानेकैः काकगृध्रश्वशृगालश्वापदाद्यैः पक्षिभिस्तत्समुच्छ्रितैश्च कृमिभिर्भक्ष्यमाणमस्थिकरङ्कजीर्णमासं श्वेतं श्वेतं व्यवस्थितम्।
yato 'nantaraṃ smudravelayotsārya sthale prakṣiptam/ taccānekaiḥ kākagṛdhraśvaśṛgālaśvāpadādyaiḥ pakṣibhistatsamucchritaiśca kṛmibhirbhakṣyamāṇamasthikaraṅkajīrṇamāsaṃ śvetaṃ śvetaṃ vyavasthitam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यां च श्रावस्त्यां तस्य ब्राह्मणस्य यदा पत्नी अन्तर्वर्तिनी संवृत्ता, तदेव तस्या गर्भोत्पादादतीव क्षुद्दुःखेन पीड्यमानया गृहस्वाम्यभिहितह्--आर्यपुत्र, क्षुद्दुखेनातीव बाध्ये।
asyāṃ ca śrāvastyāṃ tasya brāhmaṇasya yadā patnī antarvartinī saṃvṛttā, tadeva tasyā garbhotpādādatīva kṣudduḥkhena pīḍyamānayā gṛhasvāmyabhihitah--āryaputra, kṣuddukhenātīva bādhye/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या एवं वदन्त्या गृहस्वामिनोक्तम्--भद्रे, यदस्मद्गृहे ऽन्नपानं तत्सर्वमभ्यवहरस्व।
tasyā evaṃ vadantyā gṛhasvāminoktam--bhadre, yadasmadgṛhe 'nnapānaṃ tatsarvamabhyavaharasva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया अभ्यवहर्तुमारब्धम्। सा च तदन्नपानं सर्वमभ्यवहृत्य नैव तृप्तिमुपयाति।
tayā abhyavahartumārabdham/ sā ca tadannapānaṃ sarvamabhyavahṛtya naiva tṛptimupayāti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरपि गृहस्वामिन् विज्ञापयति--आर्यपुत्र, नैव तृप्तिमुपगच्छामि। यतस्तेन तिरःप्रातिवेश्यसुहृत्स्वजनादिभ्यो ऽन्तिकदन्नपानमन्विष्य तस्या अनुप्रदत्तम्।
punarapi gṛhasvāmin vijñāpayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/ yatastena tiraḥprātiveśyasuhṛtsvajanādibhyo 'ntikadannapānamanviṣya tasyā anupradattam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तमप्यवहृत्य नैव तृप्तिं गच्छति।
sā tamapyavahṛtya naiva tṛptiṃ gacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयो गृहस्वामिनः कथयति--आर्यपुत्र, नैव तृप्तिमुपगच्छामि। यतो ऽसौ ब्राह्मणः संविग्नमनाः खेदमापन्नः।
bhūyo gṛhasvāminaḥ kathayati--āryaputra, naiva tṛptimupagacchāmi/ yato 'sau brāhmaṇaḥ saṃvignamanāḥ khedamāpannaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमेतद्भवन्तः स्यात्--अस्याः सत्त्वमुदरे उत्पन्नम् यस्योत्पादान्नैव तृप्तिमुपयाति? यतः स ब्राह्मणो नैमित्तकानां दर्शयित्वा संशयनिर्णयनार्थं वैद्यादीन् भूततन्त्रविदश्च--पश्यन्तु भवन्तः, इयं ब्राह्मणी किं महता रोगेणाभिभूता स्यादथ भूतग्रहाविष्टा स्यादन्यद्वा स्याद्रूपं मरणलिङ्गमनेनोपसंक्रमेण प्रत्युपस्थिता स्यात्।
kimetadbhavantaḥ syāt--asyāḥ sattvamudare utpannam yasyotpādānnaiva tṛptimupayāti? yataḥ sa brāhmaṇo naimittakānāṃ darśayitvā saṃśayanirṇayanārthaṃ vaidyādīn bhūtatantravidaśca--paśyantu bhavantaḥ, iyaṃ brāhmaṇī kiṃ mahatā rogeṇābhibhūtā syādatha bhūtagrahāviṣṭā syādanyadvā syādrūpaṃ maraṇaliṅgamanenopasaṃkrameṇa pratyupasthitā syāt/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः श्रुत्वा तथाविध उपक्रमः कृतः।
taiḥ śrutvā tathāvidha upakramaḥ kṛtaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या ब्राह्मण्यास्ते इन्द्रियाणामन्यथात्वमुपलक्षयन्ति। यदा अस्या इन्द्रियाणामन्यथात्वं नोपलक्षयन्ति, तदा तैर्वैद्यनैमित्तकभूततन्त्रविद्भिश्चिकित्सकैः सा ब्राह्मणीपर्यनुयुक्ता--कस्मात् कालादारभ्य तवैवंविधा दीप्ताग्निता समुत्पन्ना? तया अभिहितम्--गर्भलम्भसमकालमेव स एवंविध उपक्रमः कृतः।
tasyā brāhmaṇyāste indriyāṇāmanyathātvamupalakṣayanti/ yadā asyā indriyāṇāmanyathātvaṃ nopalakṣayanti, tadā tairvaidyanaimittakabhūtatantravidbhiścikitsakaiḥ sā brāhmaṇīparyanuyuktā--kasmāt kālādārabhya tavaivaṃvidhā dīptāgnitā samutpannā? tayā abhihitam--garbhalambhasamakālameva sa evaṃvidha upakramaḥ kṛtaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो नैमित्तकवैद्यचिकित्सकैरभिहितम्--नास्याः कश्चिदन्यस्तद्रूपो रोगो नापि भूतग्रहावेशो बाधाकर उत्पन्नः।
yato naimittakavaidyacikitsakairabhihitam--nāsyāḥ kaścidanyastadrūpo rogo nāpi bhūtagrahāveśo bādhākara utpannaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यैवैषा गर्भस्यानुभावेनैवंविधा दीप्ताग्निता। यतो ऽसौ ब्राह्मण उपलब्धवृत्तान्तः स्वस्थीभूतः।
asyaivaiṣā garbhasyānubhāvenaivaṃvidhā dīptāgnitā/ yato 'sau brāhmaṇa upalabdhavṛttāntaḥ svasthībhūtaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि ब्राह्मणी नैव कदाचिदन्नपानस्य तृप्ता। अनुपूर्वेण समकालमेव पुत्रो जातः।
sāpi brāhmaṇī naiva kadācidannapānasya tṛptā/ anupūrveṇa samakālameva putro jātaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दारकस्य जातमात्रस्य सा ब्राह्मणी विनीतक्षुद्दुःखा संवृत्ता। स दारको जातमात्र एव अत्यर्थं बुभुक्षयोपपीड्यते।
tasya dārakasya jātamātrasya sā brāhmaṇī vinītakṣudduḥkhā saṃvṛttā/ sa dārako jātamātra eva atyarthaṃ bubhukṣayopapīḍyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य बुभुक्षया पीड्यमानस्य माता स्तनं दातुं प्रवृत्ता।
tasya bubhukṣayā pīḍyamānasya mātā stanaṃ dātuṃ pravṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च दारकः स्तनं पीत्वापि सर्वं नैव तृप्तिमुपयाति। पश्चात् तेन ब्राह्मणेन तया च ब्राह्मण्या तिरस्कृतप्रातिवेश्यस्वजनयुवत्यश्चाभ्यर्थ्य स्तनं तस्य दारकस्य दापयितुं प्रवृत्ताः।
sa ca dārakaḥ stanaṃ pītvāpi sarvaṃ naiva tṛptimupayāti/ paścāt tena brāhmaṇena tayā ca brāhmaṇyā tiraskṛtaprātiveśyasvajanayuvatyaścābhyarthya stanaṃ tasya dārakasya dāpayituṃ pravṛttāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.