<१४६>स च दारकः सर्वासामपि स्तनं पीत्वा नैव तृप्तिमभ्युपगच्छते। पश्चात् तेन ब्राह्मणेन तयार्थे छगलिका कृत्वा।
<146>sa ca dārakaḥ sarvāsāmapi stanaṃ pītvā naiva tṛptimabhyupagacchate/ paścāt tena brāhmaṇena tayārthe chagalikā kṛtvā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दारकस्तस्या अपि च्छगलिकायाः क्षीरं पीत्वा जनिकायाश्च स्तनं नैव तृप्यते।
sa dārakastasyā api cchagalikāyāḥ kṣīraṃ pītvā janikāyāśca stanaṃ naiva tṛpyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कालेन कालं भिक्षवो भिक्षुण्यश्च पिण्डपातं प्रविष्य परिकथां कुर्वन्ति।
tatra kālena kālaṃ bhikṣavo bhikṣuṇyaśca piṇḍapātaṃ praviṣya parikathāṃ kurvanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दारकस्तां परिकथां श्रुत्वा तस्यां वेलायां न रोदिति, अवहितश्रोत्रस्तूष्णीभूत्वा तां धर्मश्रवणकथां शृणोति।
sa dārakastāṃ parikathāṃ śrutvā tasyāṃ velāyāṃ na roditi, avahitaśrotrastūṣṇībhūtvā tāṃ dharmaśravaṇakathāṃ śṛṇoti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यवासृतेषु भिक्षुभिक्षुणीषु च पुनः पिपासादुःखं प्रतिसंवेदयमानो रोहितुं प्रवृत्तः।
pratyavāsṛteṣu bhikṣubhikṣuṇīṣu ca punaḥ pipāsāduḥkhaṃ pratisaṃvedayamāno rohituṃ pravṛttaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः संलक्षितम्--धर्मे वत्साय रुचिरिति। तस्य धर्मरुचीति नाम प्रतिष्ठापितम्।
taiḥ saṃlakṣitam--dharme vatsāya ruciriti/ tasya dharmarucīti nāma pratiṣṭhāpitam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च दारको ऽनुपूर्वेण मासार्धर्मासादीनामत्ययाद्भुञ्जानो नैव कदाचिदन्नपानस्य तृप्यति।
sa ca dārako 'nupūrveṇa māsārdharmāsādīnāmatyayādbhuñjāno naiva kadācidannapānasya tṛpyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा च विशिष्टे वससि स्थितः, तदा तस्य मातापितृभ्यां भक्षभाजनं दत्तम्।
yadā ca viśiṣṭe vasasi sthitaḥ, tadā tasya mātāpitṛbhyāṃ bhakṣabhājanaṃ dattam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ वत्स, इदं ते भैक्षभाजनम्। गृहीत्वा श्रावस्त्यां भिक्षां पर्यटित्वा आहारकृत्यं कुरु।
gaccha vatsa, idaṃ te bhaikṣabhājanam/ gṛhītvā śrāvastyāṃ bhikṣāṃ paryaṭitvā āhārakṛtyaṃ kuru/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः स दारको भैक्षभाजनं गृहीत्वा श्रावस्त्यां भैक्षं पर्यटति। पर्यटन्नेव च भुक्त्वा भुक्त्वा अतृप्यमान एव गृहमागच्छति।
yataḥ sa dārako bhaikṣabhājanaṃ gṛhītvā śrāvastyāṃ bhaikṣaṃ paryaṭati/ paryaṭanneva ca bhuktvā bhuktvā atṛpyamāna eva gṛhamāgacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो ऽसौ संलक्षयति--किं मया कर्म कृतम् यस्य कर्मणो विपाकेन न कदाचित् वितृप्यमान आहारमारागयामि? स विषण्णचेताश्चिन्तयितुं प्रवृत्तह्--किं तावदग्निप्रवेशं करोमि, उत जलप्रवेशमथ तटप्रपातं करोमि? स एवं चिन्तया स्थितः।
yato 'sau saṃlakṣayati--kiṃ mayā karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena na kadācit vitṛpyamāna āhāramārāgayāmi? sa viṣaṇṇacetāścintayituṃ pravṛttah--kiṃ tāvadagnipraveśaṃ karomi, uta jalapraveśamatha taṭaprapātaṃ karomi? sa evaṃ cintayā sthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपासकेनोपलक्षितः। तस्य तेनोक्तम्--किं चिन्तापर एवं तिष्ठसि? गच्छ त्वम्।
upāsakenopalakṣitaḥ/ tasya tenoktam--kiṃ cintāpara evaṃ tiṣṭhasi? gaccha tvam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महान्तं बुद्धशासनं महर्द्धिकं महानुभावम्। तत्र प्रव्रज। तत्र च त्वं प्रव्रजितः कुशलानां धर्माणां संचयं करिष्यसि।
mahāntaṃ buddhaśāsanaṃ maharddhikaṃ mahānubhāvam/ tatra pravraja/ tatra ca tvaṃ pravrajitaḥ kuśalānāṃ dharmāṇāṃ saṃcayaṃ kariṣyasi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकुशलाश्च ते धर्मा ये ऽस्मिन्नपि जन्मनि संचिता भविष्यन्ति, ते तन्वीभविष्यन्ति।
akuśalāśca te dharmā ye 'sminnapi janmani saṃcitā bhaviṣyanti, te tanvībhaviṣyanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि तावद्गुणगणानधिगमिष्यसि, पर्यतीकृतस्ते संसारो भविष्यति।
yadi tāvadguṇagaṇānadhigamiṣyasi, paryatīkṛtaste saṃsāro bhaviṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स महात्मा उपासकेन चोदितो जेतवनं गतः। जेतवनं गत्वा तत्र भिक्षून् पाठस्वाध्यायमनसिकारोद्युक्तान् दृष्ट्वा अतीव प्रसादजातः।
atha sa mahātmā upāsakena codito jetavanaṃ gataḥ/ jetavanaṃ gatvā tatra bhikṣūn pāṭhasvādhyāyamanasikārodyuktān dṛṣṭvā atīva prasādajātaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुमुपसंक्रम्यैवं वदति--अर्य, प्रव्रजितुमिच्छामि।
bhikṣumupasaṃkramyaivaṃ vadati--arya, pravrajitumicchāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो भिक्षुभिरुक्तह्--मातापितृभ्यामनुज्ञातो ऽसि? स कथयति--नाहं मातापितृभ्यामनुज्ञातः।
yato bhikṣubhiruktah--mātāpitṛbhyāmanujñāto 'si? sa kathayati--nāhaṃ mātāpitṛbhyāmanujñātaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैरुक्तह्--गच्छ वत्स, मातापितृभ्यामनुज्ञां मार्गस्व। यतः स मातापितृभ्यां सकाशादनुज्ञां मार्गितुं प्रवृत्तः।
tairuktah--gaccha vatsa, mātāpitṛbhyāmanujñāṃ mārgasva/ yataḥ sa mātāpitṛbhyāṃ sakāśādanujñāṃ mārgituṃ pravṛttaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मातापितृभ्यामभिहितह्--गच्छ वत्स, यथाभिप्रेतं कुरु।
sa mātāpitṛbhyāmabhihitah--gaccha vatsa, yathābhipretaṃ kuru/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स लब्धानुज्ञो भिक्षुसकाशं गतः। पश्चाद्भिक्षुणा प्रव्राजितः।
sa labdhānujño bhikṣusakāśaṃ gataḥ/ paścādbhikṣuṇā pravrājitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र च भिक्षूणां कदाचित् पिण्डपातो भवति, कदाचित् निमन्त्रणं भवति। स च यस्मिन् दिवसे पिण्डपातो भवति, तत्रोपाध्यायेनोच्यते--वत्स, किं तृप्तो ऽसि उत न? स उपाध्यायस्य कथयति--नास्ति तृप्तिः।
tatra ca bhikṣūṇāṃ kadācit piṇḍapāto bhavati, kadācit nimantraṇaṃ bhavati/ sa ca yasmin divase piṇḍapāto bhavati, tatropādhyāyenocyate--vatsa, kiṃ tṛpto 'si uta na? sa upādhyāyasya kathayati--nāsti tṛptiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत उपाध्यायेनास्य संलक्षितह्--तरुणवयसा प्रव्रजितो दीप्ताग्नितया न तृप्तिमुपयाति।
yata upādhyāyenāsya saṃlakṣitah--taruṇavayasā pravrajito dīptāgnitayā na tṛptimupayāti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स आत्मीयादपि पिण्डपतात् तस्य संविभागं प्रारब्धः कर्तुम्।
sa ātmīyādapi piṇḍapatāt tasya saṃvibhāgaṃ prārabdhaḥ kartum/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्च पृच्छति--वत्स, किमिदानीं तृप्तो ऽसि? अथ स तमुपाध्यायं वदति--न तृप्तो ऽस्मि।
punaśca pṛcchati--vatsa, kimidānīṃ tṛpto 'si? atha sa tamupādhyāyaṃ vadati--na tṛpto 'smi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत उपाध्यायस्तं श्रुत्वा सप्रेमान् भिक्षूनन्यांश्च सार्धविहारिणः प्रारब्धो वक्तुम्।
yata upādhyāyastaṃ śrutvā sapremān bhikṣūnanyāṃśca sārdhavihāriṇaḥ prārabdho vaktum/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः समानोपाध्यायैः समानाचार्यैरन्यैश्च सप्रेमकैर्भिक्षुभिरुपसंहार आरब्धः कर्तुम्।
yataḥ samānopādhyāyaiḥ samānācāryairanyaiśca sapremakairbhikṣubhirupasaṃhāra ārabdhaḥ kartum/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामन्तिकाल्लभमानो नैव तृप्तिमुपयाति। यदा च निमन्त्रणं भवति, तदापि ते तथैव तस्योपसंहारं कुर्वन्ति।
teṣāmantikāllabhamāno naiva tṛptimupayāti/ yadā ca nimantraṇaṃ bhavati, tadāpi te tathaiva tasyopasaṃhāraṃ kurvanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानपतिरपि विदित्वा यद्यदधिकं तत्तदस्मै दत्वा आगच्छति।
dānapatirapi viditvā yadyadadhikaṃ tattadasmai datvā āgacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.