Library·Divyāvadāna·152
<१५२>भगवानाह--यो ऽसौ अतीते ऽध्वनि श्रेष्ठी अभूत्, अहमेव स तस्मिन् समये बोधिसत्त्वचर्यां वर्तामि।
<152>bhagavānāha--yo 'sau atīte 'dhvani śreṣṭhī abhūt, ahameva sa tasmin samaye bodhisattvacaryāṃ vartāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ सहस्रयोधी, एष एव धर्मरुचिस्तेन कालेन तेन समयेन।
yo 'sau sahasrayodhī, eṣa eva dharmarucistena kālena tena samayena/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं मम प्रथमे ऽसंख्येये एतस्य धर्मरुचेर्दर्शनम्। तत्संधाय कथयामि--चिरस्य धर्मरुचे।
idaṃ mama prathame 'saṃkhyeye etasya dharmarucerdarśanam/ tatsaṃdhāya kathayāmi--cirasya dharmaruce/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो धर्मरुचिराज्ञायाह--चिरस्य भगवन्॥
yato dharmarucirājñāyāha--cirasya bhagavan//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये दीपंकरो नाम सम्यक्सम्बुद्धो लोक उत्पन्नो विद्याचरणसम्यक्सम्बुद्धः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान्।
dvitīye dīpaṃkaro nāma samyaksambuddho loka utpanno vidyācaraṇasamyaksambuddhaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दीपमकरः सम्यक्सम्बुद्धो जनपदेषु चारिकां चरन् द्वीपावतीं राजधानीमनुप्राप्तः।
atha dīpamakaraḥ samyaksambuddho janapadeṣu cārikāṃ caran dvīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपावत्यां राजधान्यां द्वीपो नाम राजा राज्यं कारयति ऋद्धं च स्फीतं च क्षेमं च सुभिक्षं च आकीर्णबहुजनमनुष्यं च।
dvīpāvatyāṃ rājadhānyāṃ dvīpo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दीपेन राज्ञा दीपंकरः सम्यक्सम्बुद्धः साभिसंस्कारेण नगरप्रवेशेनोपनिमन्त्रितः।
tatra dīpena rājñā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य च दीपस्य राज्ञो वासवो नाम सामन्तराजो ऽभूत्। तेन तस्य दूतो ऽनुप्रेषितह्--आगच्छ, इह मया दीपंकरः सम्यक्सम्बुद्धः साभिसंस्कारेण नगरप्रवेशेनोपनिमन्त्रितः।
tasya ca dīpasya rājño vāsavo nāma sāmantarājo 'bhūt/ tena tasya dūto 'nupreṣitah--āgaccha, iha mayā dīpaṃkaraḥ samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पूजां करिष्याम इति।
tasya pūjāṃ kariṣyāma iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा च वासवेन राज्ञा द्वादशवर्षाणि यज्ञमिष्ट्वा यज्ञावसाने राज्ञा पञ्च महाप्रदानानि व्यवस्थापितानि, तद्यथा--सौवर्णकं दण्डकमण्डलु, सौवर्णा सपात्री, चतूरत्नमयी शय्या, पञ्च कार्षापणशतानि, कन्या च सर्वालंकारविभूषिता।
tadā ca vāsavena rājñā dvādaśavarṣāṇi yajñamiṣṭvā yajñāvasāne rājñā pañca mahāpradānāni vyavasthāpitāni, tadyathā--sauvarṇakaṃ daṇḍakamaṇḍalu, sauvarṇā sapātrī, catūratnamayī śayyā, pañca kārṣāpaṇaśatāni, kanyā ca sarvālaṃkāravibhūṣitā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन खलु समयेन अन्येषु जनपदेषु द्वौ माणवकौ प्रतिवसतः।
tena khalu samayena anyeṣu janapadeṣu dvau māṇavakau prativasataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभ्यां चोपध्यायसकाशाद्वेदाध्ययनं कृतम्।
tābhyāṃ copadhyāyasakāśādvedādhyayanaṃ kṛtam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मता आचार्यस्याचार्यधनमुपाध्यायस्योपाध्यायधनं प्रदेयमिति ज्ञात्वा चिन्तयतः।
dharmatā ācāryasyācāryadhanamupādhyāyasyopādhyāyadhanaṃ pradeyamiti jñātvā cintayataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभ्यां च श्रुतं वासवेन राज्ञा पञ्च महाप्रदानानि यज्ञावसाने समुदानीतानि, यो ब्राह्मणः स्वाध्यायसम्पन्नो भविष्यति स लप्स्यतीति।
tābhyāṃ ca śrutaṃ vāsavena rājñā pañca mahāpradānāni yajñāvasāne samudānītāni, yo brāhmaṇaḥ svādhyāyasampanno bhaviṣyati sa lapsyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरेतदभवत्--गच्छवस्तत्र, तं प्रदानं प्रतिगृह्णीवः।
tayoretadabhavat--gacchavastatra, taṃ pradānaṃ pratigṛhṇīvaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽस्माकं तत्र बहुश्रुततमो वा स्वाध्यायतमो भविष्यतीति संचिन्त्य येन वासवस्य राज्ञो महानगरं तेन संप्रस्थितौ।
ko 'smākaṃ tatra bahuśrutatamo vā svādhyāyatamo bhaviṣyatīti saṃcintya yena vāsavasya rājño mahānagaraṃ tena saṃprasthitau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य च राज्ञो देवतया आरोचितम्। यौ एतौ द्वौ माणवकौ आगच्छतः सुमतिश्च मतिश्च, अनयोर्द्वयोः सुमतेरेतत्प्रदानं दद।
tasya ca rājño devatayā ārocitam/ yau etau dvau māṇavakau āgacchataḥ sumatiśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदेवं द्वौ माणककौ आगच्छतः सुमितश्च मतिश्च, अनयोर्द्वयोः सुमतेरेतत्प्रदानं दद।
yadevaṃ dvau māṇakakau āgacchataḥ sumitaśca matiśca, anayordvayoḥ sumateretatpradānaṃ dada/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजा संलक्षयति--नूनमेतौ महात्मानौ येषामामर्थाय देवता अप्यारोचयन्ति।
sa rājā saṃlakṣayati--nūnametau mahātmānau yeṣāmāmarthāya devatā apyārocayanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो ऽसौ राजा पश्यति माणवकौ दूरत एवागच्छन्तौ अग्रसनमीभिरुह्यवस्थितौ।
yato 'sau rājā paśyati māṇavakau dūrata evāgacchantau agrasanamībhiruhyavasthitau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो राजा वासवस्त्यौ सुमतिं माणवं पृच्छति--भवान् सुमति? तेनोक्तम्--अहम्।
yato rājā vāsavastyau sumatiṃ māṇavaṃ pṛcchati--bhavān sumati? tenoktam--aham/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो राजा वासवः सुमतिं माणवमग्रासने भोजयित्वा पञ्च प्रदानानि प्रयच्छति।
yato rājā vāsavaḥ sumatiṃ māṇavamagrāsane bhojayitvā pañca pradānāni prayacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिर्माणवश्चत्वारि महाप्रदानानि गृह्णाति दण्डकमण्डलुप्रभृतीनि, एकं कन्याप्रदानं न प्रतिगृह्णाति।
sumatirmāṇavaścatvāri mahāpradānāni gṛhṇāti daṇḍakamaṇḍaluprabhṛtīni, ekaṃ kanyāpradānaṃ na pratigṛhṇāti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--अहं ब्रह्मचारी। यतः सा कन्या सुमतिं माणवं प्रासादिकमभिरूपं दृष्ट्वा लुब्धा स्नेहोत्पन्ना, तं सुमतिं माणवमेवमाह--प्रतिगृह्ण मां ब्राह्मण।
sa kathayati--ahaṃ brahmacārī/ yataḥ sā kanyā sumatiṃ māṇavaṃ prāsādikamabhirūpaṃ dṛṣṭvā lubdhā snehotpannā, taṃ sumatiṃ māṇavamevamāha--pratigṛhṇa māṃ brāhmaṇa/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--न शक्यं प्रतिगृहीतुम्। यतः सा कन्या राज्ञा प्रदानबुद्ध्या परित्यक्ता <१५३>न पुनर्गृहीता, सुमतिनापि माणवेनाप्रतिगृह्यमाणा राज्ञो दीपस्य दीपावतीं नगरीं गता।
sa kathayati--na śakyaṃ pratigṛhītum/ yataḥ sā kanyā rājñā pradānabuddhyā parityaktā <153>na punargṛhītā, sumatināpi māṇavenāpratigṛhyamāṇā rājño dīpasya dīpāvatīṃ nagarīṃ gatā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.