Library·Divyāvadāna·153
सा तत्र गत्वा तदात्मीयमलंकारं शरीरादवतार्य मालाकारायानुप्रयच्छति--अस्यालंकारस्य मूल्यं मे प्रतिदिवसं देवस्यार्थे नीलोत्पलानि ददस्व।
sā tatra gatvā tadātmīyamalaṃkāraṃ śarīrādavatārya mālākārāyānuprayacchati--asyālaṃkārasya mūlyaṃ me pratidivasaṃ devasyārthe nīlotpalāni dadasva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तेनोपक्रमेण तदलंकारिकं सुवर्णं दत्वा देवशुश्रऊषिका संवृत्ता।
sā tenopakrameṇa tadalaṃkārikaṃ suvarṇaṃ datvā devaśuśraūṣikā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च माणवकः सुमतिस्तानि चत्वारि महाप्रदानानि गृह्य उपाध्यायसकाशं गतः।
sa ca māṇavakaḥ sumatistāni catvāri mahāpradānāni gṛhya upādhyāyasakāśaṃ gataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा चोपाध्यायाय तानि चत्वारि महाप्रदानान्यनुप्रयच्छति।
gatvā copādhyāyāya tāni catvāri mahāpradānānyanuprayacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यश्चोपाध्यायस्त्रीणि प्रतिगृह्णाति, कार्षापणानां तु पञ्च शतानि तस्यैव सुमतेर्ददाति। स च सुमतिस्तस्यामेव रात्रौ दश स्वप्नानद्राक्षीत्--महासमुद्रं पिबामि, वैहायसेन गच्छामि, इमौ चन्द्रादित्यौ एवंमहर्द्धिकौ एवंमहानुभावौ पाणिना आमार्ष्टि परिमार्ष्टि, राज्ञो रथे योजयामि ऋषीन्, श्वेतान् हस्तिनः, हंसान्, सिंहान्, महाशैलं पर्वतानिति।
tebhyaścopādhyāyastrīṇi pratigṛhṇāti, kārṣāpaṇānāṃ tu pañca śatāni tasyaiva sumaterdadāti/ sa ca sumatistasyāmeva rātrau daśa svapnānadrākṣīt--mahāsamudraṃ pibāmi, vaihāyasena gacchāmi, imau candrādityau evaṃmaharddhikau evaṃmahānubhāvau pāṇinā āmārṣṭi parimārṣṭi, rājño rathe yojayāmi ṛṣīn, śvetān hastinaḥ, haṃsān, siṃhān, mahāśailaṃ parvatāniti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तान् दृष्ट्वा प्रतिबुद्धः।
sa tān dṛṣṭvā pratibuddhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिबुद्धस्यैतदभवत्--क एषां स्वप्नानां मम व्याकरणं करिष्यति? तत्र पञ्चाभिज्ञ ऋषिर् नातिदूरे प्रतिवसति।
pratibuddhasyaitadabhavat--ka eṣāṃ svapnānāṃ mama vyākaraṇaṃ kariṣyati? tatra pañcābhijña ṛṣir nātidūre prativasati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सुमतिर्माणवः संशयनिर्णयनार्थम् ऋषेः सकाशं गतः।
atha sumatirmāṇavaḥ saṃśayanirṇayanārtham ṛṣeḥ sakāśaṃ gataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिस्तस्य ऋषेः प्रतिसंमोदनं कृत्वा स्वप्नानाख्यायाह--कुरुष्व मे एषां स्वप्नानां निर्णयम्।
sumatistasya ṛṣeḥ pratisaṃmodanaṃ kṛtvā svapnānākhyāyāha--kuruṣva me eṣāṃ svapnānāṃ nirṇayam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ऋषिराह--नाहमेषां स्वप्नानां व्याकरणं करिष्यामि। गच्छ दीपावतीं राजधानीम्। तत्र दीपेन राज्ञा दीपंकरो नाम सम्यक्सम्बुद्धः साभिसंस्कारेण नगरप्रवेशेनोपनिमन्त्रितः।
sa ṛṣirāha--nāhameṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyāmi/ gaccha dīpāvatīṃ rājadhānīm/ tatra dīpena rājñā dīpaṃkaro nāma samyaksambuddhaḥ sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśenopanimantritaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एषां स्वप्नानां व्याकरणं करिष्यति।
sa eṣāṃ svapnānāṃ vyākaraṇaṃ kariṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वासवो राजा तस्य दीपस्य राज्ञः प्रतिश्रुत्य अशीत्यमात्यसहस्रपरिवृतो दीपावतीं राजधानीमनुप्राप्तः।
atha vāsavo rājā tasya dīpasya rājñaḥ pratiśrutya aśītyamātyasahasraparivṛto dīpāvatīṃ rājadhānīmanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन च दीपेन राज्ञा सप्तमाद्दिवसाद्दीपंकरस्य सम्यक्सम्बुद्धस्य साभिसंस्कारेण नगरप्रवेशं करिष्यामीति सर्वविषयाधिष्ठानाञ्च सर्वपुष्पाणां संग्रहं कर्तुमारब्धः।
tena ca dīpena rājñā saptamāddivasāddīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśaṃ kariṣyāmīti sarvaviṣayādhiṣṭhānāñca sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaṃ kartumārabdhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र च यस्मिन् दिवसे राज्ञा दीपेन तस्य दीपंकरस्य सम्यक्सम्बुद्धस्य साभिसंस्कारेण नगरप्रवेश आरब्धः कर्तुम्, तस्मिन्नेव दिवसे सुमतिरपि तत्रैवागतः।
tatra ca yasmin divase rājñā dīpena tasya dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya sābhisaṃskāreṇa nagarapraveśa ārabdhaḥ kartum, tasminneva divase sumatirapi tatraivāgataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र राज्ञा सर्वपुष्पाणां संग्रहः कारितः। सा च देवोपस्थायिका दारिका मालाकारसकाशं गता--प्रयच्छ मे नीलोत्पलानि, देवार्चनं करिष्यामीति।
tatra rājñā sarvapuṣpāṇāṃ saṃgrahaḥ kāritaḥ/ sā ca devopasthāyikā dārikā mālākārasakāśaṃ gatā--prayaccha me nīlotpalāni, devārcanaṃ kariṣyāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालाकार आह--अद्य राज्ञा सर्वपुष्पाणि गृहीतानि दीपंकरनगरप्रवेशस्यार्थे। सा कथयति--गच्छत, पुनरपि तत्र पुष्किरिण्याम् यदि मत्पुण्यैर् नीलोत्पलपद्ममनुद्धृतमासाद्येत।
mālākāra āha--adya rājñā sarvapuṣpāṇi gṛhītāni dīpaṃkaranagarapraveśasyārthe/ sā kathayati--gacchata, punarapi tatra puṣkiriṇyām yadi matpuṇyair nīlotpalapadmamanuddhṛtamāsādyeta/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पुष्किरिण्यां सुमतेः पुण्यानुभावात् सप्त नीलपद्मानि प्रादुर्भूतानि।
tatra puṣkiriṇyāṃ sumateḥ puṇyānubhāvāt sapta nīlapadmāni prādurbhūtāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः स मालाकारो गतः, स तानि पश्यति।
yataḥ sa mālākāro gataḥ, sa tāni paśyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च दारिकया मालाकारस्योक्तम्--उद्धरैतानि पद्मानि। मालाकारः कथयति--नाहमुद्धरिष्यामि।
dṛṣṭvā ca dārikayā mālākārasyoktam--uddharaitāni padmāni/ mālākāraḥ kathayati--nāhamuddhariṣyāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजकुलान्ममोपालम्भो भविष्यति। यतः सा कथयति--न।
rājakulānmamopālambho bhaviṣyati/ yataḥ sā kathayati--na/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया सर्वपुष्पाण्युद्धृत्य राज्ञः पूर्वं दत्तान्येव। मालाकार आह--दतानि। यतः सा दारिका कथयति--मदीयैः पुण्यैरेतानि प्रादुर्भूतानि, प्रयच्छोद्धृतानि मम।
tvayā sarvapuṣpāṇyuddhṛtya rājñaḥ pūrvaṃ dattānyeva/ mālākāra āha--datāni/ yataḥ sā dārikā kathayati--madīyaiḥ puṇyairetāni prādurbhūtāni, prayacchoddhṛtāni mama/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालाकारः कथयति--कथमेतानि प्रवेशकानि भविष्यन्त्यसंविदितं राजकुलस्य? दारिका आह--उद्धरतु भवान्।
mālākāraḥ kathayati--kathametāni praveśakāni bhaviṣyantyasaṃviditaṃ rājakulasya? dārikā āha--uddharatu bhavān/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमुदककुम्भे प्रक्षिप्तं प्रवेशयिष्यामि। तेन मालाकारेणैवं श्रुत्वा तस्या दारिकयास्तान्युद्धृत्य अनुप्रदत्तानि।
ahamudakakumbhe prakṣiptaṃ praveśayiṣyāmi/ tena mālākāreṇaivaṃ śrutvā tasyā dārikayāstānyuddhṛtya anupradattāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तानि गृहीत्वा उदककुम्भे प्रक्षिप्य तत्कुम्भमुदकस्य पूरयित्वा अधिष्ठानं गता प्रस्थिता।
sā tāni gṛhītvā udakakumbhe prakṣipya tatkumbhamudakasya pūrayitvā adhiṣṭhānaṃ gatā prasthitā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च सुमतिस्तत्स्थानमनुसम्प्राप्तः। तस्यैतदभवत्--कथमहं बुद्धं भगवन्तम् <१५४>दृष्ट्वा न पूजयामि? स मालाकारगृहाण्यन्वाहिण्डति सर्वपुष्पान्वेषणपरः, न च किंचिदेकपुष्पमासादयति।
sa ca sumatistatsthānamanusamprāptaḥ/ tasyaitadabhavat--kathamahaṃ buddhaṃ bhagavantam <154>dṛṣṭvā na pūjayāmi? sa mālākāragṛhāṇyanvāhiṇḍati sarvapuṣpānveṣaṇaparaḥ, na ca kiṃcidekapuṣpamāsādayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.