Library·Divyāvadāna·154
पश्चाद्बाह्येनाधिष्ठानान्निर्गम्य आरामेणारामं पुष्पाणि पर्येषमाणः पर्यटति, न चैकपुष्पमासादयति।
paścādbāhyenādhiṣṭhānānnirgamya ārāmeṇārāmaṃ puṣpāṇi paryeṣamāṇaḥ paryaṭati, na caikapuṣpamāsādayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पर्यटमानस्तदुद्यानं संप्राप्तः। सा च दारिका तस्मादुद्यानात् तस्य सुमतेर्माणवस्याभिमुखमागता।
atha paryaṭamānastadudyānaṃ saṃprāptaḥ/ sā ca dārikā tasmādudyānāt tasya sumatermāṇavasyābhimukhamāgatā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः पुण्यानुभावेन तानि नीलपद्मानि तस्मादुदककुम्भादभ्युद्गतानि।
yataḥ puṇyānubhāvena tāni nīlapadmāni tasmādudakakumbhādabhyudgatāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतस्तानि सुमतिर्दृष्ट्वा तस्या दारिकायाः कथयति--प्रयच्छ ममैतानि पद्मानि।
yatastāni sumatirdṛṣṭvā tasyā dārikāyāḥ kathayati--prayaccha mamaitāni padmāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्सकाशादेषां निष्क्रयं पञ्चकार्षापणशतं गृहाण। सा दारिका तस्य सुमतेः कथयति--तदा नेच्छसि मां प्रतिगृहीतुम्।
matsakāśādeṣāṃ niṣkrayaṃ pañcakārṣāpaṇaśataṃ gṛhāṇa/ sā dārikā tasya sumateḥ kathayati--tadā necchasi māṃ pratigṛhītum/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं मां पद्मानि याचसे। नाहं दास्यामि।
idānīṃ māṃ padmāni yācase/ nāhaṃ dāsyāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा तं सुमतिं माणवमुवाच--किमेभिः करिष्यसि? सुमतिराह--बुद्धं भगवन्तमर्चयिष्यामि।
evamuktvā taṃ sumatiṃ māṇavamuvāca--kimebhiḥ kariṣyasi? sumatirāha--buddhaṃ bhagavantamarcayiṣyāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाद्दारिका कथयति--किं मम कार्षापणैः कृत्यम्? एवमहं बुद्धाय दास्ये, यदि त्वमेषां पद्मानां प्रदानफलेन ममापि जात्यां जात्यां पत्नीमिच्छसि, अस्य दानस्य प्रदानकाले यद्येवं प्रणिधानं करोषि--जात्यां जात्यां मम भार्या स्यादिति।
paścāddārikā kathayati--kiṃ mama kārṣāpaṇaiḥ kṛtyam? evamahaṃ buddhāya dāsye, yadi tvameṣāṃ padmānāṃ pradānaphalena mamāpi jātyāṃ jātyāṃ patnīmicchasi, asya dānasya pradānakāle yadyevaṃ praṇidhānaṃ karoṣi--jātyāṃ jātyāṃ mama bhāryā syāditi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिराह--वयं दानाभिरताः स्वगर्भरूपपरित्यागं स्वमांसपरित्यागं च कुर्मः।
sumatirāha--vayaṃ dānābhiratāḥ svagarbharūpaparityāgaṃ svamāṃsaparityāgaṃ ca kurmaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा दारिका सुमतेः कथयति--त्वमेवं प्रणिधानं कुरु, पश्चाद्येनाभ्यर्थीयसे, तस्य मामनुप्रयच्छेथाः।
tataḥ sā dārikā sumateḥ kathayati--tvamevaṃ praṇidhānaṃ kuru, paścādyenābhyarthīyase, tasya māmanuprayacchethāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ते तया दारिकया तस्य सुमतेः पञ्च पद्मान्यनुप्रदत्तानि, आत्मना द्वे गृहीते।
evamukte tayā dārikayā tasya sumateḥ pañca padmānyanupradattāni, ātmanā dve gṛhīte/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाथां च भाषते--
gāthāṃ ca bhāṣate--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणिधाम् यत्र कुर्यास्त्वं बुद्धमासाद्य नायकम्।
praṇidhām yatra kuryāstvaṃ buddhamāsādya nāyakam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते ऽहं भवेत् पत्नी नित्यं सहधर्मचारिणी॥२॥
tatra te 'haṃ bhavet patnī nityaṃ sahadharmacāriṇī//2//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन राज्ञा तत्र सर्वमपगतपाषाणशर्करकपालं कारितमुच्छ्रितध्वजपताकातोरणमामुक्तपट्टदामं गन्धोदकचूर्णपरिषिक्तम्।
tena rājñā tatra sarvamapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākātoraṇamāmuktapaṭṭadāmaṃ gandhodakacūrṇapariṣiktam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगरद्वारादारभ्य यावच्च विहारो यावच्च नगरमेतदन्तरमपगतपाषाणशर्करकपालं कारितमुच्छ्रितध्वजपताकतोरणमामुक्तपट्टदाम गन्धोदकचूर्णपरिषिक्तम्।
nagaradvārādārabhya yāvacca vihāro yāvacca nagarametadantaramapagatapāṣāṇaśarkarakapālaṃ kāritamucchritadhvajapatākatoraṇamāmuktapaṭṭadāma gandhodakacūrṇapariṣiktam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च राजा शतशलाकं छत्रं गृहीत्वा दीपंकरस्य सम्यक्सम्बुद्धस्य प्रत्युद्गतः।
sa ca rājā śataśalākaṃ chatraṃ gṛhītvā dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya pratyudgataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेवामात्याः। एवमेव वासवो राजा अमात्यैः सह प्रत्युद्गतः। दीपो राजा भगवतो बुद्धस्य पादयोर् निपत्य विज्ञापयति--भगवन्, अधिष्ठानं प्रविश।
evamevāmātyāḥ/ evameva vāsavo rājā amātyaiḥ saha pratyudgataḥ/ dīpo rājā bhagavato buddhasya pādayor nipatya vijñāpayati--bhagavan, adhiṣṭhānaṃ praviśa/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः स भगवान् भिक्षुसंघपुरस्कृतो ऽधिष्ठानप्रवेशाभिमुखः संप्रस्थितः।
yataḥ sa bhagavān bhikṣusaṃghapuraskṛto 'dhiṣṭhānapraveśābhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च राजा दीपः शतशलाकं छत्रं दीपंकरस्य सम्यक्सम्बुद्धस्य धारयति।
sa ca rājā dīpaḥ śataśalākaṃ chatraṃ dīpaṃkarasya samyaksambuddhasya dhārayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैवामात्याः, वासवो राजा अमात्यसहायः। भगवता ऋद्ध्या तथा अधिष्ठितम् यथा एकैकः संलक्षयति--अहं भगवतश्छत्रं धारयामीति।
tathaivāmātyāḥ, vāsavo rājā amātyasahāyaḥ/ bhagavatā ṛddhyā tathā adhiṣṭhitam yathā ekaikaḥ saṃlakṣayati--ahaṃ bhagavataśchatraṃ dhārayāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भगवांस्तथाविधया शोभया जनमध्यमनुप्राप्तः।
atha bhagavāṃstathāvidhayā śobhayā janamadhyamanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भगवता साभिसंस्कार इन्द्रकीले पादो व्यवस्थापितः।
tatra bhagavatā sābhisaṃskāra indrakīle pādo vyavasthāpitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदैव भगवता इन्द्रकीले पादो व्यवथापितः, तदैव समनन्तरकालं पृथिवी षड्विकारं प्रकम्पिता--चलिता प्रचलिता संप्रचलिता, वेधिता प्रवेधिता संप्रवेथिता।
yadaiva bhagavatā indrakīle pādo vyavathāpitaḥ, tadaiva samanantarakālaṃ pṛthivī ṣaḍvikāraṃ prakampitā--calitā pracalitā saṃpracalitā, vedhitā pravedhitā saṃpravethitā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मता च बुद्धानां भगवताम् यदेन्द्रकीले साभिसंस्कारेण पादौ व्यवस्थापयन्ति, चित्राण्याश्चर्यण्यद्भुतधर्माः प्रादुर्भवन्ति--उन्मत्ताः स्वचित्तं प्रतिलभन्ते, अन्धाश्चक्षूंषि प्रतिलभन्ते, बधिराः श्रोत्रश्रवणसमर्था भवन्ति, मूकाः प्रव्याहरणसमर्था भवन्ति, पङ्गवो गमनसमर्था भवन्ति, मूढा गर्भिणीनां स्त्रीणां गर्भा अनुलोमीभवन्ति, हिडिनिगडबद्धानां च सत्त्वानां बन्धनानि <१५५>शिथिलीभवन्ति, जन्मजन्मवैरानुबद्धास्तदनन्तरं मैत्रचित्ततां प्रतिलभन्ते, वत्सा दामानि च्छित्त्वा मातृभिः संगच्छन्ति, क्रोशन्ति, अश्वा ह्रेषन्ते, ऋषभा गर्जन्ति, शुकसारिकाकोकिलजीवंजीवका
dharmatā ca buddhānāṃ bhagavatām yadendrakīle sābhisaṃskāreṇa pādau vyavasthāpayanti, citrāṇyāścaryaṇyadbhutadharmāḥ prādurbhavanti--unmattāḥ svacittaṃ pratilabhante, andhāścakṣūṃṣi pratilabhante, badhirāḥ śrotraśravaṇasamarthā bhavanti, mūkāḥ pravyāharaṇasamarthā bhavanti, paṅgavo gamanasamarthā bhavanti, mūḍhā garbhiṇīnāṃ strīṇāṃ garbhā anulomībhavanti, hiḍinigaḍabaddhānāṃ ca sattvānāṃ bandhanāni <155>śithilībhavanti, janmajanmavairānubaddhāstadanantaraṃ maitracittatāṃ pratilabhante, vatsā dāmāni cchittvā mātṛbhiḥ saṃgacchanti, krośanti, aśvā hreṣante, ṛṣabhā garjanti, śukasārikākokilajīvaṃjīvakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.