दिव्१९ ज्योतिष्कावदानम्।
div19 jyotiṣkāvadānam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Divyāvadāna·162
Divyāvadāna 162
बुद्धो भगवान् राजगृहे विहरति वेणुवने कलन्दकनिवापे। राजगृहे नगरे सुभद्रो नाम गृहपतिः प्रतिवसति आढ्यो महाधनो महाभोगः।
buddho bhagavān rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/ rājagṛhe nagare subhadro nāma gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽत्यर्थं निर्ग्रन्थेष्वभिप्रसन्नः। तेन सदृशात् कुलात् कलत्रमानीतम्।
so 'tyarthaṃ nirgrantheṣvabhiprasannaḥ/ tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तया सार्धं क्रीडति रमते परिचारयति। तस्य क्रीडतो रममाणस्य परिचारयतः कालान्तरेण कालान्तरेण पत्नी आपन्नसत्त्वा संवृत्ता।
sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/ tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ kālāntareṇa kālāntareṇa patnī āpannasattvā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् पूर्वाह्णे निवास्य पात्रचीवरमादाय राजगृहं पिण्डाय प्राविक्षत्।
bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāvikṣat/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजगृहं पिण्डाय चरन् येन सुभद्रस्य गृहपतेर् निवेशनं तेनोपसंक्रान्तः।
rājagṛhaṃ piṇḍāya caran yena subhadrasya gṛhapater niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्राक्षीत् सुभद्रो गृहपतिर्भगवन्तं दूरादेव। दृष्ट्वा च पुनः पत्नीमादाय येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्तः।
adrākṣīt subhadro gṛhapatirbhagavantaṃ dūrādeva/ dṛṣṭvā ca punaḥ patnīmādāya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्य भगवन्तमिदमवोचत्--भगवन्, इयं मे पत्नी आपन्नसत्त्वा संवृत्ता।
upasaṃkramya bhagavantamidamavocat--bhagavan, iyaṃ me patnī āpannasattvā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं जनयिष्यतीति। भगवानाह--गृहपते, पुत्रं जनयिष्यति, कुलमुद्द्योतयिष्यति, दिव्यमानुषीं श्रियं प्रत्यनुभविष्यति, मम शासने प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्करिष्यति।
kiṃ janayiṣyatīti/ bhagavānāha--gṛhapate, putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन भगवतः शुचिनः प्रणीतस्य खादनीयभोजनीयस्य पात्रपूरो दत्तः।
tena bhagavataḥ śucinaḥ praṇītasya khādanīyabhojanīyasya pātrapūro dattaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानारोग्य इत्युक्त्वा पिण्डपातमादाय प्रक्रान्तः। तस्य नातिदूरे भूरिकस्तिष्ठति।
bhagavānārogya ityuktvā piṇḍapātamādāya prakrāntaḥ/ tasya nātidūre bhūrikastiṣṭhati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संलक्षयति--यदप्यस्माकमेकं भिक्षकुलम्, तदपि श्रमणो गौतमो ऽन्वावर्तयति। गच्छामि, पश्यामि किं श्रमणेन गौतमेन व्याकृतमिति।
sa saṃlakṣayati--yadapyasmākamekaṃ bhikṣakulam, tadapi śramaṇo gautamo 'nvāvartayati/ gacchāmi, paśyāmi kiṃ śramaṇena gautamena vyākṛtamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र गत्वा कथयति--गृहपते, श्रमणो गौतम आगत आसीत्? आगतः।
sa tatra gatvā kathayati--gṛhapate, śramaṇo gautama āgata āsīt? āgataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तेन व्याकृतम्? आर्य, मया तस्य पत्नी दर्शिता--किं जनयिष्यति? स कथयति--पुत्रं जनयिष्यति, कुलमुद्द्योतयिष्यति, दिव्यमानुषीं श्रियं प्रत्यनुभविष्यति, मम शासने प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्करिष्यतीति।
kiṃ tena vyākṛtam? ārya, mayā tasya patnī darśitā--kiṃ janayiṣyati? sa kathayati--putraṃ janayiṣyati, kulamuddyotayiṣyati, divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyati, mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भूरिको गणित्रे कृतावी श्वेतवर्णां गृहीत्वा गणयितुमारब्धह्--पश्यति यथा भगवता व्याकृतं तत्सर्वं तथैव।
sa bhūriko gaṇitre kṛtāvī śvetavarṇāṃ gṛhītvā gaṇayitumārabdhah--paśyati yathā bhagavatā vyākṛtaṃ tatsarvaṃ tathaiva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संलक्षयति--यदि अनुसंवर्ण्यिष्याम्यहम्, गृहपतिर्भूयस्या मात्रया श्रमणस्य गौतमस्याभिप्रशंस्यति।
sa saṃlakṣayati--yadi anusaṃvarṇyiṣyāmyaham, gṛhapatirbhūyasyā mātrayā śramaṇasya gautamasyābhipraśaṃsyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदत्र किंचिद् संवर्णयितव्यं किंचित् विवर्णयितव्यमिति विदित्वा हस्तौ संपरिवर्तयति, मुखं च विभण्डयति।
tadatra kiṃcid saṃvarṇayitavyaṃ kiṃcit vivarṇayitavyamiti viditvā hastau saṃparivartayati, mukhaṃ ca vibhaṇḍayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुभद्रो गृहपतिः कथयति--आर्य, किं हस्तौसम्परिवर्तयसि मुखं च विभण्डयसीति? स कथयति--गृहपते, अत्र किंचित् सत्यं किंचिन्मृषा।
subhadro gṛhapatiḥ kathayati--ārya, kiṃ hastausamparivartayasi mukhaṃ ca vibhaṇḍayasīti? sa kathayati--gṛhapate, atra kiṃcit satyaṃ kiṃcinmṛṣā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्य, किं सत्यं किं वा मृषा? गृहपते, यदनेनोक्तं पुत्रं जनयिष्यतीति, इदं सत्यं कथयति।
ārya, kiṃ satyaṃ kiṃ vā mṛṣā? gṛhapate, yadanenoktaṃ putraṃ janayiṣyatīti, idaṃ satyaṃ kathayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलमुद्द्योतयिष्यतीतीदमपि सत्यम्। अग्रज्योतिरिति संज्ञा। मन्दभाग्यः स सत्त्वो जातमात्र एवाग्निना कुलं धक्ष्यति।
kulamuddyotayiṣyatītīdamapi satyam/ agrajyotiriti saṃjñā/ mandabhāgyaḥ sa sattvo jātamātra evāgninā kulaṃ dhakṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् कथयति--दिव्यमानुषीं श्रियं प्रत्यनुभविष्यतीति, इदं मृषा।
yat kathayati--divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti, idaṃ mṛṣā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गेहपते, अस्ति कश्चित् त्वया दृष्टो मनुष्यभूतो दिव्यमानुषीं श्रियं प्रत्यनुभवन्? यत्कथयति--मम शासने प्रव्रजिष्यतीति, इदं सत्यम्।
gehapate, asti kaścit tvayā dṛṣṭo manuṣyabhūto divyamānuṣīṃ śriyaṃ pratyanubhavan? yatkathayati--mama śāsane pravrajiṣyatīti, idaṃ satyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा अस्य न भक्तं न वस्त्रम्, तदा निश्चयेन श्रमणस्य गौतमस्यान्तिके प्रव्रजिष्यति।
yadā asya na bhaktaṃ na vastram, tadā niścayena śramaṇasya gautamasyāntike pravrajiṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्करिष्यतीति, इदं मृषा।
sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyatīti, idaṃ mṛṣā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रमणस्यैव तावद्गौतमस्य सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं नास्ति, प्रागेवास्य भविष्यतीति। सुभद्रो विषादमापन्नः कथयति--आर्य, अत्र मया कथं प्रतिपत्तव्यमिति? भूरिकः कथयति--गृहपते, वयं प्रव्रजिताः शमानुशिक्षाः।
śramaṇasyaiva tāvadgautamasya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ nāsti, prāgevāsya bhaviṣyatīti/ subhadro viṣādamāpannaḥ kathayati--ārya, atra mayā kathaṃ pratipattavyamiti? bhūrikaḥ kathayati--gṛhapate, vayaṃ pravrajitāḥ śamānuśikṣāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव जानीषे। इयुक्त्वा प्रक्रान्तः। सुभद्रः संलक्षयति--सर्वथा परित्याज्यो ऽसौ इति विदित्वा स भैषज्यं दातुमारब्धः।
tvameva jānīṣe/ iyuktvā prakrāntaḥ/ subhadraḥ saṃlakṣayati--sarvathā parityājyo 'sau iti viditvā sa bhaiṣajyaṃ dātumārabdhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरमभविको ऽसौ <१६३>सत्त्वः।
caramabhaviko 'sau <163>sattvaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.