Library·Divyāvadāna·176
अथ बन्धुमान् राजा विपश्यिनः सम्यक्सम्बुद्धस्य पादौ शिरसा वन्दित्वा उत्थायासनात् प्रक्रान्तो येन स्वं निर्वेशनं तेनोपसंक्रान्तः।
atha bandhumān rājā vipaśyinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrānto yena svaṃ nirveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धुमान् राजा अनङ्गणं गृहपतिं दूतेन प्रक्रोश्येदमवोचत्--यत्खलु गृहपते जानीयात्--अहं त्वत्प्रथमतो विपश्यिनं सम्यकस्म्बुद्धं भोजयामि, ततः पश्चात् तवापि न दुष्करं भविष्यति विपश्यिनं सम्यक्सम्बुद्धं भोजयितुमिति।
bandhumān rājā anaṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ dūtena prakrośyedamavocat--yatkhalu gṛhapate jānīyāt--ahaṃ tvatprathamato vipaśyinaṃ samyakasmbuddhaṃ bhojayāmi, tataḥ paścāt tavāpi na duṣkaraṃ bhaviṣyati vipaśyinaṃ samyaksambuddhaṃ bhojayitumiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--देव, मया विपश्यी सम्यक्सम्बुद्धस्त्वत्प्रथमत उपनिमन्त्रितः।
sa kathayati--deva, mayā vipaśyī samyaksambuddhastvatprathamata upanimantritaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेव भोजयामि। राजा कथयति--गृहपते, यद्यप्येवम्, तथापि त्वं मम विषयनिवासी।
ahameva bhojayāmi/ rājā kathayati--gṛhapate, yadyapyevam, tathāpi tvaṃ mama viṣayanivāsī/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्हाम्यहं त्वत्प्रथमतो भोजयितुम्? देव, यद्यप्यहं तव विषयनिवासी, तथापि येन पूर्वनिमन्त्रितः स एव भोजयति।
nārhāmyahaṃ tvatprathamato bhojayitum? deva, yadyapyahaṃ tava viṣayanivāsī, tathāpi yena pūrvanimantritaḥ sa eva bhojayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्र देवस्य निर्बन्धो युक्तः। न ते गृहपते कामकारं ददामि।
nātra devasya nirbandho yuktaḥ/ na te gṛhapate kāmakāraṃ dadāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि तु यो भक्तोत्तरिकया जेष्यति, सो ऽवशिष्टं कालं भोजयिष्यति।
api tu yo bhaktottarikayā jeṣyati, so 'vaśiṣṭaṃ kālaṃ bhojayiṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा भवतु इत्यनङ्गणो गृहपतिः प्रत्यश्रौषीत्। तथा अनङ्गणो गृहपतिस्तामेव रात्रिं शुचिं प्रणीतं खादनीयं भोजनीयं समुदानीय काल्यमेवोत्थायोदकमणीन् प्रतिष्ठाप्य भगवतो दूतेन कालमारोचयति--समयो भदन्त, सज्जं भक्तम् यस्येदानीं भगवान् कालं मन्यते।
tathā bhavatu ityanaṅgaṇo gṛhapatiḥ pratyaśrauṣīt/ tathā anaṅgaṇo gṛhapatistāmeva rātriṃ śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāyodakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ विपश्यी सम्यक्सम्बुद्धः पूर्वाह्णे निवास्य पात्रचीवरमादाय भिक्षुगणपरिवृतो येनानङ्गणस्य गृहपतेर्भक्ताभिसारस्तेनोपसंक्रान्तः।
atha vipaśyī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto yenānaṅgaṇasya gṛhapaterbhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्य पुरस्ताद्भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः।
upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथानङ्गणो गृहपतिः सुखोपनिषण्णं बुद्धप्रमुखं भिक्षुसंघं विदित्वा शुचिना प्रणीतेन खादनीयभोजनीयेन स्वहस्तं संतर्पयति संप्रवारयति।
athānaṅgaṇo gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकपर्यायेण शुचिना प्रणीतेन खादनीयभोजनीयेन स्वहस्तं संतर्प्य संप्रवार्य भगवन्तं भुक्तवन्तं विदित्वा धौतहस्तमपनीतपात्रं नीचतरमासनं गृहीत्वा भगवतः पुरस्तान्निषण्णो धर्मश्रवणाय।
anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ विपश्यी सम्यक्सम्बुद्धो ऽनङ्गणं गृहपतिं धर्म्यया कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति।
atha vipaśyī samyaksambuddho 'naṅgaṇaṃ gṛhapatiṃ dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकपर्यायेण धर्म्यया कथया संदर्श्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्य प्रक्रान्तः। एवं बन्धुमता राज्ञा भोजितः।
anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samuttejya saṃpraharṣya prakrāntaḥ/ evaṃ bandhumatā rājñā bhojitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष एव ग्रन्थो विस्तरेण कर्तव्यः। म क्वचिद्भक्रोत्तरिकया पराजयति।
eṣa eva grantho vistareṇa kartavyaḥ/ ma kvacidbhakrottarikayā parājayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बन्धुमान् राजा करे कपोलं दत्त्वा चिन्तापरो व्यवस्थितः। अमात्याः कथयन्ति--देव, कस्मात् त्वं करे कपोलं दत्त्वा चिन्तापरस्तिष्ठसीति? स कथयति--भवन्तः, कथमहं न चिन्तापरस्तिष्ठामि यो ऽहं मम विषयनिवासिनं कुटुम्बिनं न शक्नोमि भक्तोत्तरिकया पराजयितुम्? ते कथयन्ति, देव, तस्य गृहपतेः काष्ठं नास्ति।
tato bandhumān rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ/ amātyāḥ kathayanti--deva, kasmāt tvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparastiṣṭhasīti? sa kathayati--bhavantaḥ, kathamahaṃ na cintāparastiṣṭhāmi yo 'haṃ mama viṣayanivāsinaṃ kuṭumbinaṃ na śaknomi bhaktottarikayā parājayitum? te kathayanti, deva, tasya gṛhapateḥ kāṣṭhaṃ nāsti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठविक्रयो विधार्यतामीति।
kāṣṭhavikrayo vidhāryatāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञा घण्टावघोषणं कारितम्। भवन्तः, न केनचित् मद्विषयनिवासिना काष्ठं विक्रेतव्यम्।
rājñā ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam/ bhavantaḥ, na kenacit madviṣayanivāsinā kāṣṭhaṃ vikretavyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो विक्रीणीते, तेन मद्विषये न वस्तव्यमिति। अनङ्गणो गृहपतिर्गन्धकाष्ठैर्भक्तं साधयितुमारब्धः।
yo vikrīṇīte, tena madviṣaye na vastavyamiti/ anaṅgaṇo gṛhapatirgandhakāṣṭhairbhaktaṃ sādhayitumārabdhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगन्धतैलेन च वस्त्राणि तीमयित्वा खाद्यकान्युल्लाडयितुम्। सुरभिणा गन्धेन सर्वा बन्धुमती नगरी स्फुटा संवृत्ता।
sugandhatailena ca vastrāṇi tīmayitvā khādyakānyullāḍayitum/ surabhiṇā gandhena sarvā bandhumatī nagarī sphuṭā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धुमान् राजा पृच्छति--भवन्तः, कुत एष मनोज्ञगन्ध इति? तैर्विस्तरेण समाख्यातम्।
bandhumān rājā pṛcchati--bhavantaḥ, kuta eṣa manojñagandha iti? tairvistareṇa samākhyātam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--अहमप्येवं करोमि। किं मम विभवो नास्तीति? अमात्याः कथयन्ति--देव, कस्यार्थे एवं क्रियते? अयं गृहपतिरपुत्रो नचिरात् कालं करिष्यति।
sa kathayati--ahamapyevaṃ karomi/ kiṃ mama vibhavo nāstīti? amātyāḥ kathayanti--deva, kasyārthe evaṃ kriyate? ayaṃ gṛhapatiraputro nacirāt kālaṃ kariṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्यैव सर्वं सन्तस्वापतेयं भविष्यति। काष्ठविक्रयो ऽनुज्ञास्यतामिति<१७७>।
devasyaiva sarvaṃ santasvāpateyaṃ bhaviṣyati/ kāṣṭhavikrayo 'nujñāsyatāmiti<177>/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.