Library·Divyāvadāna·182
<१८२>तेन खलु समयेन अन्यतमश्चत्वारिंशत्कल्पसम्प्रस्थितो बोधिसत्त्व इमां सहालोकधातुमनुप्राप्तो बभूव।
<182>tena khalu samayena anyatamaścatvāriṃśatkalpasamprasthito bodhisattva imāṃ sahālokadhātumanuprāpto babhūva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्राक्षीद् बोधिसत्त्वो ऽन्यतरस्मिन् बनषण्डे पुत्रं मात्रा सार्धं विप्रतिपद्यमनम्।
adrākṣīd bodhisattvo 'nyatarasmin banaṣaṇḍe putraṃ mātrā sārdhaṃ vipratipadyamanam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च पुनरस्यैतदभवत्--क्लिश्यन्ति बतेमे सत्त्वाः, संक्लिश्यन्ति बतेमे सत्त्वाः, यत्र हि नाम अस्यामेव नव मासान् कुक्षौ उषित्वा, अस्या एव स्तनौ पीत्वा, अत्रैव कालं करिष्यति इति।
dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat--kliśyanti bateme sattvāḥ, saṃkliśyanti bateme sattvāḥ, yatra hi nāma asyāmeva nava māsān kukṣau uṣitvā, asyā eva stanau pītvā, atraiva kālaṃ kariṣyati iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलं मे ईदृशैः सत्त्वैरधार्मिकैरधर्मरागरक्तैर्मिथ्यादृष्टकैर्विषमलोभाभिभूतैरमातृरज्ञैश्रामण्यरैब्राह्मण्यैरकुले ज्येष्ठापचायकैः।
alaṃ me īdṛśaiḥ sattvairadhārmikairadharmarāgaraktairmithyādṛṣṭakairviṣamalobhābhibhūtairamātṛrajñaiśrāmaṇyaraibrāhmaṇyairakule jyeṣṭhāpacāyakaiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क उत्सहत ईदृशानां सत्त्वानामर्थाय बोधिसत्त्वचर्यां चरितुम्? यन्न्वहं स्वके कार्ये प्रतिपद्येयम्।
ka utsahata īdṛśānāṃ sattvānāmarthāya bodhisattvacaryāṃ caritum? yannvahaṃ svake kārye pratipadyeyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बोहिसत्त्वो येनान्यतरद्वृक्षमूलं तेनोपसंक्रान्तः।
atha bohisattvo yenānyataradvṛkṣamūlaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्य तस्मिन् वृक्षमूले निषण्णः। पर्यङ्कमाभुज्य ऋजुकायं प्रणिधाय प्रतिमुखं स्मृतिमुपस्थाप्य पञ्चसूपादानस्कन्धेषूदयव्ययानुदर्शी विहरति यदुतेदं रूपम्, अयं रूपसमुदयः, अयं रूपस्यास्तंगमः, इयं वेदना, इयं संज्ञा, इमे संक्राराः, इदं विज्ञानम्, अयं विज्ञानसमुदयः, अयं विज्ञानस्यास्तंगम इति।
upasaṃkramya tasmin vṛkṣamūle niṣaṇṇaḥ/ paryaṅkamābhujya ṛjukāyaṃ praṇidhāya pratimukhaṃ smṛtimupasthāpya pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharati yadutedaṃ rūpam, ayaṃ rūpasamudayaḥ, ayaṃ rūpasyāstaṃgamaḥ, iyaṃ vedanā, iyaṃ saṃjñā, ime saṃkrārāḥ, idaṃ vijñānam, ayaṃ vijñānasamudayaḥ, ayaṃ vijñānasyāstaṃgama iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवं पञ्चसूपादानस्कन्धेषूदयव्ययानुदर्शी विहरन्नचिरादेव यत्किंचित् समुदयधर्मकं तत् सर्वं निरोधधर्मकमिति विदित्वा तत्रैव प्रत्येकां बोधिमधिगतवान्।
sa evaṃ pañcasūpādānaskandheṣūdayavyayānudarśī viharannacirādeva yatkiṃcit samudayadharmakaṃ tat sarvaṃ nirodhadharmakamiti viditvā tatraiva pratyekāṃ bodhimadhigatavān/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भगवान् प्रत्येकबुद्धो यथाप्राप्तानवलोक्य तस्यां वेलायां गाथां भाषते--
atha bhagavān pratyekabuddho yathāprāptānavalokya tasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसेवमानस्य भवन्ति स्नेहाः स्नेहान्वयं संभवतीह दुःखम्।
saṃsevamānasya bhavanti snehāḥ snehānvayaṃ saṃbhavatīha duḥkham/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदीनवं स्नेहगतं विदित्वा एकश्चरेत् खङ्गविषाणकल्पः॥१॥इति।
ādīnavaṃ snehagataṃ viditvā ekaścaret khaṅgaviṣāṇakalpaḥ//1//iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्य भगवतः प्रत्येकबुद्धस्यैतदभवत्--बहूनां मे सत्त्वानामर्थाय दुष्कराणि चीर्णानि, न च कस्यचित् सत्त्वस्य हितं कृतम्।
atha tasya bhagavataḥ pratyekabuddhasyaitadabhavat--bahūnāṃ me sattvānāmarthāya duṣkarāṇi cīrṇāni, na ca kasyacit sattvasya hitaṃ kṛtam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमद्याहमनुकम्पेयम्, कस्याहमद्य पिण्डपातमाहृत्य परिभुञ्जीय? अथ भगवान् प्रत्येकबुद्धो दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनातिक्रान्तमानुषेण सर्वावन्तमिमं जम्बुद्वीपं समन्तादनुविलोकयन्नद्राक्षीत् स भगवान् प्रत्येकबुद्धः सर्वजम्बुद्वीपादन्नाद्यं परिक्षीणम्, अन्यत्र राज्ञः कनकवर्णस्यैका मानिका भक्तस्यावशिष्टा।
kamadyāhamanukampeyam, kasyāhamadya piṇḍapātamāhṛtya paribhuñjīya? atha bhagavān pratyekabuddho divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣeṇa sarvāvantamimaṃ jambudvīpaṃ samantādanuvilokayannadrākṣīt sa bhagavān pratyekabuddhaḥ sarvajambudvīpādannādyaṃ parikṣīṇam, anyatra rājñaḥ kanakavarṇasyaikā mānikā bhaktasyāvaśiṣṭā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैतदभवत्--यन्न्वहं राजानं कनकवर्णमनुकम्पेयम्।
tasyaitadabhavat--yannvahaṃ rājānaṃ kanakavarṇamanukampeyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्न्वहं राज्ञः कनकवर्णस्य निवेशनात् पिण्डपातमहृत्य परिभुञ्जीय।
yannvahaṃ rājñaḥ kanakavarṇasya niveśanāt piṇḍapātamahṛtya paribhuñjīya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भगवान् प्रत्येकबुद्धस्तत् एव ऋद्ध्या विहायसमभ्युद्गम्य दृश्यता कायेन शकुनिरिव ऋद्ध्या येन कनकावती राजधानी तेनोपसंक्रान्तः।
atha bhagavān pratyekabuddhastat eva ṛddhyā vihāyasamabhyudgamya dṛśyatā kāyena śakuniriva ṛddhyā yena kanakāvatī rājadhānī tenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन खलु समयेन राजा कनकवर्ण उपरिप्रासादतलगतो ऽभूत् पञ्चमात्रैरमात्यसहस्रैः परिवृतः।
tena khalu samayena rājā kanakavarṇa upariprāsādatalagato 'bhūt pañcamātrairamātyasahasraiḥ parivṛtaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्राक्षीदन्यतमो महामात्रस्तं भगवन्तं प्रत्येकबुद्धं दूरत एवागच्छन्तम्।
adrākṣīdanyatamo mahāmātrastaṃ bhagavantaṃ pratyekabuddhaṃ dūrata evāgacchantam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च पुनर्महामात्रानामन्त्रयते--पश्यत पश्यत ग्रामण्यः।
dṛṣṭvā ca punarmahāmātrānāmantrayate--paśyata paśyata grāmaṇyaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरत एव लोहितपक्षः शकुन्त इहागच्छति। द्वितीयो महामात्र एवमाह--नैष ग्रामण्यो लोहितपक्षः शकुन्तः, राक्षस एव ओजोहार इहागच्छति।
dūrata eva lohitapakṣaḥ śakunta ihāgacchati/ dvitīyo mahāmātra evamāha--naiṣa grāmaṇyo lohitapakṣaḥ śakuntaḥ, rākṣasa eva ojohāra ihāgacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषो ऽस्माकं भक्षयिष्यति।
eṣo 'smākaṃ bhakṣayiṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राजा कनकवर्ण उभाभ्यां पाणिभ्यां मुखं संपरिमार्ज्य महामात्रानामन्त्रयते--नैष ग्रामण्यो लोहितपक्षः शकुन्तः, न च राक्षस ओजोहारः।
atha rājā kanakavarṇa ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ mukhaṃ saṃparimārjya mahāmātrānāmantrayate--naiṣa grāmaṇyo lohitapakṣaḥ śakuntaḥ, na ca rākṣasa ojohāraḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिरेषो ऽस्माकमनुकम्पयेहागच्छति।
ṛṣireṣo 'smākamanukampayehāgacchati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स भगवान् प्रत्येकबुद्धो राज्ञः कनकवर्णस्य प्रासादे प्रत्यष्ठात्॥
atha sa bhagavān pratyekabuddho rājñaḥ kanakavarṇasya prāsāde pratyaṣṭhāt//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.