Library·Divyāvadāna·190
अथ स गृहपतिपुर्तः सुखोपनिषण्णं बुद्धप्रमुखं भिक्षुसंघं विदित्वा शुचिना प्रणीतेन खादनीयभिजनीयेन स्वहस्तं संतर्पयति संप्रवारयति।
atha sa gṛhapatipurtaḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhijanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततपरिवेषणं कुर्वाणः पश्य्ति षड्वर्गीयान् न सत्कृत्य परिमुञ्जानान्।
satatapariveṣaṇaṃ kurvāṇaḥ paśyti ṣaḍvargīyān na satkṛtya parimuñjānān/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च पुनर्भगवन्तं विदित्वा धौतहस्तमपनीतपात्रं भगवतः पुरस्तात् स्थित्वा कथयति--भगवन्, कैश्चिदत्रार्यकैर् न सत्कृत्य परिभुक्तमाहारम्।
dṛṣṭvā ca punarbhagavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ bhagavataḥ purastāt sthitvā kathayati--bhagavan, kaiścidatrāryakair na satkṛtya paribhuktamāhāram/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवेषु नोपपत्स्ये इति? भगवानाह--वत्स, शयनासनपरिभोगेन तावत् त्वं देवेषूपपद्येथाः प्रागेवान्नपानपरिभोगेनेति।
deveṣu nopapatsye iti? bhagavānāha--vatsa, śayanāsanaparibhogena tāvat tvaṃ deveṣūpapadyethāḥ prāgevānnapānaparibhogeneti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भगवांस्तं गृहपतिपुत्रं च धर्म्यया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्योत्थायासनात् प्रक्रान्तः॥
atha bhagavāṃstaṃ gṛhapatiputraṃ ca dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣyotthāyāsanāt prakrāntaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे पञ्चमात्राणि वणिक्शतानि महासमुद्रात् संसिद्धयानपात्राण्नि राजगृहमनुप्राप्तानि।
atrāntare pañcamātrāṇi vaṇikśatāni mahāsamudrāt saṃsiddhayānapātrāṇni rājagṛhamanuprāptāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजगृहे च पर्व प्रत्युपस्थितमिति न किंचित् क्रयेणापि लभ्यते। तत्रैको वणिग्भिक्षुगोचरिकः।
rājagṛhe ca parva pratyupasthitamiti na kiṃcit krayeṇāpi labhyate/ tatraiko vaṇigbhikṣugocarikaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--भवन्तः, आगमयत कस्याद्य गृहे बुद्धप्रमुखेन भिक्षुसंघेन भक्तम्, तत्रावश्यं किंचिदुत्सदनधर्मकं भवतीति।
sa kathayati--bhavantaḥ, āgamayata kasyādya gṛhe buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhaktam, tatrāvaśyaṃ kiṃcidutsadanadharmakaṃ bhavatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते श्रवणपरम्परया चान्वेषमाणास्तस्य गृहपतेः सकाशमुपसंक्रान्ताः।
te śravaṇaparamparayā cānveṣamāṇāstasya gṛhapateḥ sakāśamupasaṃkrāntāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयन्ति--गृहपते, तवाद्य बुद्धप्रमुखेन भिक्षुसंघेन भुक्ते इह पर्व प्रत्युपस्थितमिति न किंचित् क्रयेणापि लभ्यते।
kathayanti--gṛhapate, tavādya buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhukte iha parva pratyupasthitamiti na kiṃcit krayeṇāpi labhyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि किंचिदुत्सदनधर्मकमस्ति, मूल्येन दीयतामिति।
yadi kiṃcidutsadanadharmakamasti, mūlyena dīyatāmiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ममैतद्भक्तम्, अपि तु तस्यैतद्गृहपतिपुत्रस्य भक्तम्। एनम् याचध्वमिति। ते तस्य सकाशमुपसंक्रम्य कथयन्ति--गृहपतिपुत्र, दीयतामस्माकं भुक्तशेषम् यदस्ति।
na mamaitadbhaktam, api tu tasyaitadgṛhapatiputrasya bhaktam/ enam yācadhvamiti/ te tasya sakāśamupasaṃkramya kathayanti--gṛhapatiputra, dīyatāmasmākaṃ bhuktaśeṣam yadasti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूल्यं प्रयच्छाम इति।
mūlyaṃ prayacchāma iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--नाहं मूल्येनानुप्रयच्छामि। अपि तु एवमेव प्रयच्छामीति। ते तेनान्नपानेन संतर्पिता गृहपतेर्गत्वा कथयन्ति--तस्य ते गृहपते लाभाः सुलब्धा यस्य ते निवेशने बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघो ऽन्नपानेन संतर्पितः, इमानि च पञ्च वणिक्शतानीति।
sa kathayati--nāhaṃ mūlyenānuprayacchāmi/ api tu evameva prayacchāmīti/ te tenānnapānena saṃtarpitā gṛhapatergatvā kathayanti--tasya te gṛhapate lābhāḥ sulabdhā yasya te niveśane buddhapramukho bhikṣusaṃgho 'nnapānena saṃtarpitaḥ, imāni ca pañca vaṇikśatānīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--अनेन गृहपतिपुत्रेण लाभाः सुलब्धाः।
sa kathayati--anena gṛhapatiputreṇa lābhāḥ sulabdhāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघो ऽन्नपानेन संतर्पितो न मयेति।
anena buddhapramukho bhikṣusaṃgho 'nnapānena saṃtarpito na mayeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पृच्छन्ति--कतरस्यायं गृहपतेः पुत्रह्? अमुकस्य सार्थवाहस्य। सार्थवाहः कथयति--भवन्तः, ममैष वयस्यपुत्रो भवति।
te pṛcchanti--katarasyāyaṃ gṛhapateḥ putrah? amukasya sārthavāhasya/ sārthavāhaḥ kathayati--bhavantaḥ, mamaiṣa vayasyaputro bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पिता महासमुद्रमवतीर्णो ऽनयेन व्यसनमापन्नः। शक्यं बहुभिरेकः समुद्धर्तुम्, न त्वेव एकेन बहवः।
tasya pitā mahāsamudramavatīrṇo 'nayena vyasanamāpannaḥ/ śakyaṃ bahubhirekaḥ samuddhartum, na tveva ekena bahavaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदयं पटकं प्रज्ञप्तो येन वो यत् परित्यक्तम्, सो ऽस्मिन् पटके ऽनुप्रयच्छत्विति।
tadayaṃ paṭakaṃ prajñapto yena vo yat parityaktam, so 'smin paṭake 'nuprayacchatviti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पूर्वमेवाभिप्रसन्नाः सार्थवाहेन च प्रोत्साहिता इति तैर्यथासम्भाव्येन मणिमुक्तादीनि रत्नानि दत्तानि।
te pūrvamevābhiprasannāḥ sārthavāhena ca protsāhitā iti tairyathāsambhāvyena maṇimuktādīni ratnāni dattāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महान् राशिः संपन्नः। सार्थवाहः कथयति--पुत्र, गृहाणेति।
mahān rāśiḥ saṃpannaḥ/ sārthavāhaḥ kathayati--putra, gṛhāṇeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--तात्, न मया मूल्येन दत्तमिति। सार्थवाहः कथयति--पुत्र, न वयं तव मूल्यं प्रयछामः।
sa kathayati--tāt, na mayā mūlyena dattamiti/ sārthavāhaḥ kathayati--putra, na vayaṃ tava mūlyaṃ prayachāmaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि च मूल्यं गण्यते, एकेन रत्नेनेदृशानां भक्तानामनेकानि शतानि संविद्यन्ते।
yadi ca mūlyaṃ gaṇyate, ekena ratnenedṛśānāṃ bhaktānāmanekāni śatāni saṃvidyante/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु वयं तवाभिप्रसन्नाः प्रसन्नाधिकारं कुर्मः, गृहाणेति। स कथयति--तात्, मया बुद्धप्रमुखो भिक्षुसंघो भोजितो देवेषूपपत्स्ये इति।
kiṃ tu vayaṃ tavābhiprasannāḥ prasannādhikāraṃ kurmaḥ, gṛhāṇeti/ sa kathayati--tāt, mayā buddhapramukho bhikṣusaṃgho bhojito deveṣūpapatsye iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादवशिष्टम् युष्मभ्यं दत्तम्।
tasmādavaśiṣṭam yuṣmabhyaṃ dattam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि ग्रहीष्यामि, स्थानमेतद्विद्यते यद्देवेषु नोपपत्स्ये? सार्थवाहह्--पुत्र, अभिश्रद्दधासि त्वं भगवतह्? तात्, अभिश्रद्दधे।
yadi grahīṣyāmi, sthānametadvidyate yaddeveṣu nopapatsye? sārthavāhah--putra, abhiśraddadhāsi tvaṃ bhagavatah? tāt, abhiśraddadhe/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ, भगवन्तं पृच्छ। स येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्तः।
gaccha, bhagavantaṃ pṛccha/ sa yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते निषण्णः। स गृहपतिपुत्रो भगवन्तमिदमवोचत्--भगवन्, मया बुद्धप्रमुखं भिक्षुसंघं भोजयित्वा यदन्नपानमवशिष्टम् <१९१>तद्विणिजां दत्तम्।
upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ sa gṛhapatiputro bhagavantamidamavocat--bhagavan, mayā buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayitvā yadannapānamavaśiṣṭam <191>tadviṇijāṃ dattam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.