Library·Divyāvadāna·197
एवमेव तस्मिन् काले तस्मिन् समये सर्वो जम्बुद्वीपवासिनां जनकायस्तेन गीतवादितशब्देन एकान्तसुखसमर्पितो ऽत्यर्थं रमते।
evameva tasmin kāle tasmin samaye sarvo jambudvīpavāsināṃ janakāyastena gītavāditaśabdena ekāntasukhasamarpito 'tyarthaṃ ramate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन खलु समयेन भद्रशिलायां राजधान्यां द्वासप्ततिरयुतकोटीशतानि मनुष्याणां प्रतिवसन्ति स्म।
tena khalu samayena bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ dvāsaptatirayutakoṭīśatāni manuṣyāṇāṃ prativasanti sma/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां राजा चन्द्रप्रभ ऋष्टो बभूव प्रियो मनापश्च। अपीदानीं वर्णाकृतिलिङ्गस्थैर्यमस्य निरीक्षमाणा न तृप्तिमुपयान्ति स्म।
teṣāṃ rājā candraprabha ṛṣṭo babhūva priyo manāpaśca/ apīdānīṃ varṇākṛtiliṅgasthairyamasya nirīkṣamāṇā na tṛptimupayānti sma/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिंश्च समये राजा चन्द्रप्रभो महायज्ञवाटं गच्छति, तस्मिन् समये प्राणिकोटीनियुतशतसहस्राण्यवलोकयन्ति, एवं चाहुह्--देवगर्भो बतायं राजा चन्द्रप्तभ इह जमुद्वीपे राज्यं कारयति।
yasmiṃśca samaye rājā candraprabho mahāyajñavāṭaṃ gacchati, tasmin samaye prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇyavalokayanti, evaṃ cāhuh--devagarbho batāyaṃ rājā candraptabha iha jamudvīpe rājyaṃ kārayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न खलु मनुष्या ईदृग्वर्णसंस्थाना यादृशा देवस्य चन्द्रप्रभस्येति।
na khalu manuṣyā īdṛgvarṇasaṃsthānā yādṛśā devasya candraprabhasyeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा चन्द्रप्रभो येन येनावलोकयति, तेन तेन स्त्रीसहस्राण्यवलोकयन्ति--धन्यास्ताः स्त्रियो यासामेष भर्तेति।
rājā candraprabho yena yenāvalokayati, tena tena strīsahasrāṇyavalokayanti--dhanyāstāḥ striyo yāsāmeṣa bharteti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्च शुद्धैर्मनोभिर् नान्यथाभावात्। एवं दर्शनीयो राजा चन्द्रप्रभो बभूव।
tacca śuddhairmanobhir nānyathābhāvāt/ evaṃ darśanīyo rājā candraprabho babhūva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रप्रभस्य राज्ञो ऽर्धत्रयोदशामात्यसहस्राणि। तेषां द्वौ अग्रामात्यौ महाचन्द्रो महीधरश्च।
candraprabhasya rājño 'rdhatrayodaśāmātyasahasrāṇi/ teṣāṃ dvau agrāmātyau mahācandro mahīdharaśca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तौ पण्डितौ मेधाविनौ गुणैश्च सर्वामात्यमण्डलप्रतिविशिष्टौ सर्वाधिकृतौ राजपरिकर्षकौ राजपरिपालकौ।
vyaktau paṇḍitau medhāvinau guṇaiśca sarvāmātyamaṇḍalaprativiśiṣṭau sarvādhikṛtau rājaparikarṣakau rājaparipālakau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पोत्सुको राजा सर्वकर्मान्तेषु।
alpotsuko rājā sarvakarmānteṣu/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाचन्द्रश्चाग्रामात्यो ऽभीक्ष्णं जम्बुद्वीपकान् मनुष्यान् दशसु कुशलेषु कर्मपथेषु नियोजयति--इमान् भवन्तो जम्बुद्वीपका मनुष्या दश कुशलान् कर्मपथान् समादाय वर्तथेति।
mahācandraścāgrāmātyo 'bhīkṣṇaṃ jambudvīpakān manuṣyān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu niyojayati--imān bhavanto jambudvīpakā manuṣyā daśa kuśalān karmapathān samādāya vartatheti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यादृशी च राज्ञश्चक्रवर्तिनो ऽववादानुशासनी, तादृशी महाचन्द्रस्यामात्यस्याववादानुशासनी बभूव।
yādṛśī ca rājñaścakravartino 'vavādānuśāsanī, tādṛśī mahācandrasyāmātyasyāvavādānuśāsanī babhūva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाचन्द्रस्याग्रामात्यस्य राजा चन्द्रप्रभ इष्टश्चाभूत् प्रियश्च मनाअपश्च। अपीदानीं वर्णाकृतिलिङ्गसंस्थानमस्य निरीक्षमाणो न तृप्तिमुपयाति॥
mahācandrasyāgrāmātyasya rājā candraprabha iṣṭaścābhūt priyaśca manāapaśca/ apīdānīṃ varṇākṛtiliṅgasaṃsthānamasya nirīkṣamāṇo na tṛptimupayāti//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदपरेण समयेन महाचन्द्रेणाग्रामात्येन स्वप्नो दृष्टह्--राज्ञश्चन्द्रप्रभस्य धूमवर्णैः पिशाचैर्मौलिरपनीतः।
yāvadapareṇa samayena mahācandreṇāgrāmātyena svapno dṛṣṭah--rājñaścandraprabhasya dhūmavarṇaiḥ piśācairmaulirapanītaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिविबुद्धस्य चाभूद्भयम्, अभूच्छङ्कितत्वम्, अभूद्रोमहर्षह्--मा हैव देवस्य चन्द्रप्रभस्य शिरोयाचनक आगच्छेत्।
prativibuddhasya cābhūdbhayam, abhūcchaṅkitatvam, abhūdromaharṣah--mā haiva devasya candraprabhasya śiroyācanaka āgacchet/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवश्च सर्वंददः। सर्वपरित्यागे नास्त्यस्य किंचिदपरित्यक्तं दीनानाथकृपणवनीपकयाचनकेभ्य इति।
devaśca sarvaṃdadaḥ/ sarvaparityāge nāstyasya kiṃcidaparityaktaṃ dīnānāthakṛpaṇavanīpakayācanakebhya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य बुद्धिरुत्पन्ना--न मया राज्ञश्चन्द्रप्रभस्य स्वप्नो निवेदयितव्यः।
tasya buddhirutpannā--na mayā rājñaścandraprabhasya svapno nivedayitavyaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि तु रत्नमयानि शिरांसि कारयित्वा कोषकोष्ठागारं प्रवेश्य स्थापयितव्यानि।
api tu ratnamayāni śirāṃsi kārayitvā koṣakoṣṭhāgāraṃ praveśya sthāpayitavyāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नाम कश्चिद्देवस्य शिरोयाचनक आगच्छेत्, तमेनमेभी रत्नमयैः शिरोभिः प्रलोभयिष्यामि।
yadi nāma kaściddevasya śiroyācanaka āgacchet, tamenamebhī ratnamayaiḥ śirobhiḥ pralobhayiṣyāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति विदित्वा रत्नमयानि शिरांसि कारयित्वा कोषकोष्ठागरेषु प्रक्षिप्य स्थापितवान्।
iti viditvā ratnamayāni śirāṃsi kārayitvā koṣakoṣṭhāgareṣu prakṣipya sthāpitavān/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरेण समयेन महीधरेणाग्रामात्येन स्वप्नो दृष्टह्--सर्वरत्नमयः पोतश्चन्द्रप्रभस्य कुलस्थः शतशो विशीर्णः।
apareṇa samayena mahīdhareṇāgrāmātyena svapno dṛṣṭah--sarvaratnamayaḥ potaścandraprabhasya kulasthaḥ śataśo viśīrṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च पुनर्भीतस्त्रस्तः संविग्नह्--मा हैव राज्ञश्चन्द्रप्रभस्य राज्यच्युतिर्भविष्यति जीवितस्य चान्तरस्य चान्तराय इति।
dṛṣṭvā ca punarbhītastrastaḥ saṃvignah--mā haiva rājñaścandraprabhasya rājyacyutirbhaviṣyati jīvitasya cāntarasya cāntarāya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन ब्राह्मणा ये नैमित्तिका विपश्चिकाश्चाहूय उक्ताह्--भवन्तः, मयेदृशः स्वप्नो दृष्टः, निर्दोषं कुरुतेति।
tena brāhmaṇā ye naimittikā vipaścikāścāhūya uktāh--bhavantaḥ, mayedṛśaḥ svapno dṛṣṭaḥ, nirdoṣaṃ kuruteti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तैर्ब्राह्मणैर् नैमित्तिकैर्विपश्चिकैश्च समाख्यातम्--यादृशो ऽयं त्वया स्वप्नो दृष्टः, नचिरादेव राज्ञश्चन्द्रप्रभस्य शिरोयाचनक आगमिष्यति।
tatastairbrāhmaṇair naimittikairvipaścikaiśca samākhyātam--yādṛśo 'yaṃ tvayā svapno dṛṣṭaḥ, nacirādeva rājñaścandraprabhasya śiroyācanaka āgamiṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चास्यामेव भद्रशिलायां राजधान्यामवतरिष्यतीति। ततो महीधरो ऽग्रामात्यः स्वप्ननिर्देशं श्रुत्वा करे कपोलं दत्त्वा चिन्तापरो व्यवस्थितह्--अतिक्षिप्रं राज्ञश्चन्द्रप्रभस्य मैत्रात्मकस्य कारुणिकस्य सत्त्ववत्सलस्यानित्यताबलं प्रत्युपस्थितमिति।
sa cāsyāmeva bhadraśilāyāṃ rājadhānyāmavatariṣyatīti/ tato mahīdharo 'grāmātyaḥ svapnanirdeśaṃ śrutvā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--atikṣipraṃ rājñaścandraprabhasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalaṃ pratyupasthitamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरेण समयेनार्धत्रयोदशाभिरमात्यसहस्रैह्<१९८> स्वप्नो दृष्टह्--राज्ञश्चन्द्रप्रभस्य चतुर्षु यज्ञवाटेषु करोटपाणिभिर्यक्षैश्चछत्रध्वजपताकाः पातिताः, सुवर्णभेर्यश्च भिन्नाः।
athāpareṇa samayenārdhatrayodaśābhiramātyasahasraih<198> svapno dṛṣṭah--rājñaścandraprabhasya caturṣu yajñavāṭeṣu karoṭapāṇibhiryakṣaiścachatradhvajapatākāḥ pātitāḥ, suvarṇabheryaśca bhinnāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.