<२७५>उद्भ्रान्तो ऽस्मि निरङ्कुशो राजा इव व्यावर्तितो विभ्रमात् त्वद्बुद्धिप्रभवाङ्कुशेन विधिवद्बुद्धोपदेशैरहम्। एकं त्वमर्हसि मे वरं प्रदर्शितुं त्वं पार्थिवानां पते लोकालोकवरस्य शासनवरे लिङ्गं शिभं धारयेत्॥१३॥
<275>udbhrānto 'smi niraṅkuśo rājā iva vyāvartito vibhramāt tvadbuddhiprabhavāṅkuśena vidhivadbuddhopadeśairaham/ ekaṃ tvamarhasi me varaṃ pradarśituṃ tvaṃ pārthivānāṃ pate lokālokavarasya śāsanavare liṅgaṃ śibhaṃ dhārayet//13//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा च राजा साश्रुकण्ठो वीतशोकं कण्ठे परिष्वज्योवाच--वीतशोक, अलमनेन व्यवसायेन।
śrutvā ca rājā sāśrukaṇṭho vītaśokaṃ kaṇṭhe pariṣvajyovāca--vītaśoka, alamanena vyavasāyena/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रव्रज्य खलु वैवर्णिकाभ्युपगतावसः, पांशुकूलं प्रवरणं परिजनोज्ज्ञितम्, आहारो भैष्यं परकुले, शयनासनं वृक्षमूले तृणसंस्तरः पर्णसंस्तरः, व्याबाधे खल्वपि भैषज्यमसुलभं पूतिमूत्रं च भोजनम्।
pravrajya khalu vaivarṇikābhyupagatāvasaḥ, pāṃśukūlaṃ pravaraṇaṃ parijanojjñitam, āhāro bhaiṣyaṃ parakule, śayanāsanaṃ vṛkṣamūle tṛṇasaṃstaraḥ parṇasaṃstaraḥ, vyābādhe khalvapi bhaiṣajyamasulabhaṃ pūtimūtraṃ ca bhojanam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं च सुकुमारः शीतोष्णक्षुत्पिपासानां दुःखानामसहिष्णुः।
tvaṃ ca sukumāraḥ śītoṣṇakṣutpipāsānāṃ duḥkhānāmasahiṣṇuḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद, निवर्तय मानसम्। वीतशोक उवाच--देव,
prasīda, nivartaya mānasam/ vītaśoka uvāca--deva,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव हि जाने तं नूनं विषयतृषितो ऽनायासविहतः प्रव्रज्यां प्राप्तुकामो न रिपुहृतबलो नैवार्थकृपणः।
naiva hi jāne taṃ nūnaṃ viṣayatṛṣito 'nāyāsavihataḥ pravrajyāṃ prāptukāmo na ripuhṛtabalo naivārthakṛpaṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखार्तं मृत्युनेष्टं व्यसनपरिगतं दृष्ट्वा जगदिदं पन्थानं जन्मभीरुः शिवमभयमहं गन्तुं व्यवसितः॥१४॥
duḥkhārtaṃ mṛtyuneṣṭaṃ vyasanaparigataṃ dṛṣṭvā jagadidaṃ panthānaṃ janmabhīruḥ śivamabhayamahaṃ gantuṃ vyavasitaḥ//14//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा च राजा अशोकः सत्वरं प्ररुदितुमारब्धः। अथ वीतशोको राजानमनुनयन्नुवाच--देव,
śrutvā ca rājā aśokaḥ satvaraṃ praruditumārabdhaḥ/ atha vītaśoko rājānamanunayannuvāca--deva,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारदोलामभिरुह्य लोलम् यदा निपातो नियतः प्रजानाम्।
saṃsāradolāmabhiruhya lolam yadā nipāto niyataḥ prajānām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थमागच्छति विक्रिया ते सर्वेण सर्वस्य यदा वियोगः॥१५॥
kimarthamāgacchati vikriyā te sarveṇa sarvasya yadā viyogaḥ//15//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा आह--वीतशोक, भैक्षे तावदभ्यासः क्रियताम्। राजकुले वृक्षवाटिकायां तस्य तृणसंस्तरः संस्तृतः, भोजनं चास्य दत्तम्।
rājā āha--vītaśoka, bhaikṣe tāvadabhyāsaḥ kriyatām/ rājakule vṛkṣavāṭikāyāṃ tasya tṛṇasaṃstaraḥ saṃstṛtaḥ, bhojanaṃ cāsya dattam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽन्तःपुरं पर्यटति, महार्हं चाहारं न लभते।
so 'ntaḥpuraṃ paryaṭati, mahārhaṃ cāhāraṃ na labhate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राज्ञा अन्तःपुरिका अभिहिता--प्रव्रजितसारूप्यमस्याहारमनुप्रयच्छतेति। तेन यावदभिदूषिता पूतिकुल्माषा लब्धाः।
tato rājñā antaḥpurikā abhihitā--pravrajitasārūpyamasyāhāramanuprayacchateti/ tena yāvadabhidūṣitā pūtikulmāṣā labdhāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांश्च परिभोक्तुमारब्धः। दृष्ट्वा राज्ञा अशोकेन निवारितः।
tāṃśca paribhoktumārabdhaḥ/ dṛṣṭvā rājñā aśokena nivāritaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य बुद्धिरुत्पन्ना--यदीह प्रव्रजिष्यामि, आकीर्णो भविष्यामि।
tasya buddhirutpannā--yadīha pravrajiṣyāmi, ākīrṇo bhaviṣyāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विदेहेषु जनपदेषु गत्वा प्रव्रजितः।
tato videheṣu janapadeṣu gatvā pravrajitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तेन युज्यता यावदर्हत्त्वं प्राप्तम्। अथायुष्मतो वीतशोकस्यार्हत्त्वं प्राप्तस्य विमुक्तिप्रीतिसुखसंवेदिन एतदभवत्--अस्ति खलु मे--पूर्वं राज्ञो ऽशोकस्य गृहद्वारमनुप्राप्तः।
tatastena yujyatā yāvadarhattvaṃ prāptam/ athāyuṣmato vītaśokasyārhattvaṃ prāptasya vimuktiprītisukhasaṃvedina etadabhavat--asti khalu me--pūrvaṃ rājño 'śokasya gṛhadvāramanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दौवारिकमुवाच--गच्छ, राज्ञो ऽशोकस्य निवेदय--वीतशोको द्वारि तिष्ठति देवं द्रष्टुकाम इति।
tato dauvārikamuvāca--gaccha, rājño 'śokasya nivedaya--vītaśoko dvāri tiṣṭhati devaṃ draṣṭukāma iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दौवारिको राजानमशोकमभिगम्योवाच--देव, दिष्ट्या वृद्धिः।
tato dauvāriko rājānamaśokamabhigamyovāca--deva, diṣṭyā vṛddhiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीतशोको ऽभ्यागतो द्वारि तिष्ठति देवं द्रष्टुकामः। ततो राज्ञा अभिहितम्--गच्छ, शीघ्रं प्रवेशयेति।
vītaśoko 'bhyāgato dvāri tiṣṭhati devaṃ draṣṭukāmaḥ/ tato rājñā abhihitam--gaccha, śīghraṃ praveśayeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद्वीतशोको राजकुलं प्रविष्टः। दृष्ट्वा च रजा अशोकः संहासनादुत्थाय मूलनिकृत्त इव द्रुमः सर्वशरीरेणायुष्मन्तं वीतशोकं निरीक्षमानः प्ररुदन्नुवाच--
yāvadvītaśoko rājakulaṃ praviṣṭaḥ/ dṛṣṭvā ca rajā aśokaḥ saṃhāsanādutthāya mūlanikṛtta iva drumaḥ sarvaśarīreṇāyuṣmantaṃ vītaśokaṃ nirīkṣamānaḥ prarudannuvāca--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.