Library·Divyāvadāna·291
धनेन च राज्ञा तामेव रात्रिं स्वप्नो दृष्टह्--गृध्रेणागत्य राज्ञ उदरं स्फोटयित्वा अन्त्राण्याकृष्य सर्वं तन्नगरमन्त्रैर्वेष्टितम्, सप्त रत्नानि गृहं प्रवेश्यमानानि दृष्टानि।
dhanena ca rājñā tāmeva rātriṃ svapno dṛṣṭah--gṛdhreṇāgatya rājña udaraṃ sphoṭayitvā antrāṇyākṛṣya sarvaṃ tannagaramantrairveṣṭitam, sapta ratnāni gṛhaṃ praveśyamānāni dṛṣṭāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजा भीतस्त्रस्तः संविग्न आहृष्टरोमकूपो लघुकध्वेवोत्थाय महाशयने निषद्य करे कपोकं दत्त्वा चिन्तापरो व्यवस्थितह्--मा हैव मे अतोनिदानं राज्यच्च्युतिर्भविष्यति, जीवितस्य वा अन्तराय इति।
tato rājā bhītastrastaḥ saṃvigna āhṛṣṭaromakūpo laghukadhvevotthāya mahāśayane niṣadya kare kapokaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--mā haiva me atonidānaṃ rājyaccyutirbhaviṣyati, jīvitasya vā antarāya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्रभातायां रजन्यां स्वप्नं ब्राह्मणाय पुरोहिताय निवेदयामास। स संलक्षयति--यादृशो देवेन स्वप्नो दृष्टः, नियतं कुमारेण कर्वटको निर्जितः।
sa prabhātāyāṃ rajanyāṃ svapnaṃ brāhmaṇāya purohitāya nivedayāmāsa/ sa saṃlakṣayati--yādṛśo devena svapno dṛṣṭaḥ, niyataṃ kumāreṇa karvaṭako nirjitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितथनिर्देशः करणीयः।
vitathanirdeśaḥ karaṇīyaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कृत्वा कथयति--देव, न शोभनः स्वप्नः। नियतमतोनिदानं राज्याच्च्युतिर्भविष्यति, जीवितस्यान्तराय इति।
iti kṛtvā kathayati--deva, na śobhanaḥ svapnaḥ/ niyatamatonidānaṃ rājyāccyutirbhaviṣyati, jīvitasyāntarāya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं तु अत्रास्ति प्रतिकारः, स च ब्राह्मणकमन्त्रेषु दृष्टः। को ऽसौ प्रतिकारह्? देव, उद्याने पुष्करिणी पुरुषप्रमाणिका कर्तव्या।
kevalaṃ tu atrāsti pratikāraḥ, sa ca brāhmaṇakamantreṣu dṛṣṭaḥ/ ko 'sau pratikārah? deva, udyāne puṣkariṇī puruṣapramāṇikā kartavyā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत सुधया प्रलेप्तव्या।
tata sudhayā praleptavyā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुसंमृष्टां कृत्वा क्षुद्रमृगाणां रुधिरेण पूरयितव्या। ततो देवेन स्नानप्रयतेन तां पुष्करिणीमेकेन सो ऽआनेनावतरितव्यम्, एकेनावतीर्य द्वितीयेनोत्तरितव्यम्, द्वितीयेनोत्तीर्य तृतीयेनावतरितव्यम्, तृतीयेनावतीर्य चतुर्थेनोत्तरितव्यम्।
susaṃmṛṣṭāṃ kṛtvā kṣudramṛgāṇāṃ rudhireṇa pūrayitavyā/ tato devena snānaprayatena tāṃ puṣkariṇīmekena so 'ānenāvataritavyam, ekenāvatīrya dvitīyenottaritavyam, dvitīyenottīrya tṛtīyenāvataritavyam, tṛtīyenāvatīrya caturthenottaritavyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चतुर्भिर्ब्राह्मणैर्वेदवेदाङ्गपारगैर्देवस्य पादयोर्जिह्वया निर्लेढव्यम्, किन्नरवसया च धूपो देयः।
tataścaturbhirbrāhmaṇairvedavedāṅgapāragairdevasya pādayorjihvayā nirleḍhavyam, kinnaravasayā ca dhūpo deyaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं देवो विधूतपापश्चिरं राज्यं पालयिष्यतीति।
evaṃ devo vidhūtapāpaściraṃ rājyaṃ pālayiṣyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा कथयति--सर्वमेतच्छक्यम् यदिदं किन्नरमेदमतीव दुर्लभम्। पुरोहितः कथयति--देव, यदेव दुर्लभं तदेव सुलभम्।
rājā kathayati--sarvametacchakyam yadidaṃ kinnaramedamatīva durlabham/ purohitaḥ kathayati--deva, yadeva durlabhaṃ tadeva sulabham/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा कथयति--यथा कथम्? पुरोहितः कथयति--देव, नन्वियं मनोहरा किन्नरी।
rājā kathayati--yathā katham? purohitaḥ kathayati--deva, nanviyaṃ manoharā kinnarī/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा कथयति--पुरोहित, मा मैवं वद। कुमारस्यात्र प्राणाः प्रतिष्ठिताः।
rājā kathayati--purohita, mā maivaṃ vada/ kumārasyātra prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--ननु देवेन श्रुतम्--
sa kathayati--nanu devena śrutam--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्।
tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्॥६॥
grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet//6//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृढेनाद्ध्यात्मना(?) राज्यं कुमारस्यास्य धीमतः।
dṛḍhenāddhyātmanā(?) rājyaṃ kumārasyāsya dhīmataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्ष्यसि ह्यपरां कर्तुं घातयैनां मनोहराम्॥७॥ इति।
śakṣyasi hyaparāṃ kartuṃ ghātayaināṃ manoharām//7// iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्माभिनन्दिनो न किंचिन्न प्रतिपद्यन्त इति तेनाधिवासितम्। ततो यथोपदिष्टं पुरोहितेन कारयितुमारब्धम्।
ātmābhinandino na kiṃcinna pratipadyanta iti tenādhivāsitam/ tato yathopadiṣṭaṃ purohitena kārayitumārabdham/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करिणी खाता सुधयोपलिप्ता क्षुद्रमृगरुधिरमुपावर्तायितुमारब्धम्।
puṣkariṇī khātā sudhayopaliptā kṣudramṛgarudhiramupāvartāyitumārabdham/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च प्रयोगः सुधनस्यान्तःपुरजनेनोपलब्धः। ताः प्रीतिमनसः संवृत्ताह्--वयं रूपयौवनसम्पन्नाः।
sa ca prayogaḥ sudhanasyāntaḥpurajanenopalabdhaḥ/ tāḥ prītimanasaḥ saṃvṛttāh--vayaṃ rūpayauvanasampannāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीमस्माकं सुधनः कुमारः परिचारयिष्यतीति।
idānīmasmākaṃ sudhanaḥ kumāraḥ paricārayiṣyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः प्रमुदिता दृष्ट्वा मनोहरा पृच्छति--किम् यूयमतीव प्रहर्षिता इव? यावदपरया स वृत्तान्तो विस्तरेण मनोहराया निवेदितः।
tāḥ pramuditā dṛṣṭvā manoharā pṛcchati--kim yūyamatīva praharṣitā iva? yāvadaparayā sa vṛttānto vistareṇa manoharāyā niveditaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मनोहरा संजातदुःखदौर्मनस्या येन सुधनस्य कुमारस्य जननी तेनोपसंक्रान्ता।
tato manoharā saṃjātaduḥkhadaurmanasyā yena sudhanasya kumārasya jananī tenopasaṃkrāntā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्य पादयोर् निपत्य करुणदीनविलम्बितैरक्षरैरेतमर्थं निवेदयामास।
upasaṃkramya pādayor nipatya karuṇadīnavilambitairakṣarairetamarthaṃ nivedayāmāsa/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा कथयति--यद्येवं स्वागतमिदं कुरु विचारयिष्यामीति। मनोहरया आगम्य पुनरपि समाख्यातम्।
sā kathayati--yadyevaṃ svāgatamidaṃ kuru vicārayiṣyāmīti/ manoharayā āgamya punarapi samākhyātam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया अपि विचारितम्। पश्यति भूतम्। ततस्तया स चूडामणिर्वस्त्राणि च मनोहरायै दत्तानि, उक्ता च--पुत्रिके, प्राप्ते काले आगन्तव्यम्।
tayā api vicāritam/ paśyati bhūtam/ tatastayā sa cūḍāmaṇirvastrāṇi ca manoharāyai dattāni, uktā ca--putrike, prāpte kāle āgantavyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ममोपालम्भो न भवतीति।
evaṃ mamopālambho na bhavatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजा यथादिष्टेन क्रमेण स्नानप्रयतो रुधिरपूर्णां पुष्किरिणिमवतीर्योत्तीर्णह्<२९२>।
tato rājā yathādiṣṭena krameṇa snānaprayato rudhirapūrṇāṃ puṣkiriṇimavatīryottīrṇah<292>/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.