Library·Divyāvadāna·320

Divyāvadāna 320

अद्राक्षीत्त्रिशङ्कुर्मातङ्गराजो ब्राह्मणं पुष्करसारिणं सूर्यमिवोदयन्तं तेजसा, ज्वलन्तमिव हुतवहम्, यज्ञमिव ब्राह्मणपरिवृतम्, शक्रमिव देवगणपरिवृतम्, हैमवन्तमिवौषधिभिः, समुद्रमिव रत्नैः, चन्द्रमिव नक्षत्रैः, वैश्रवणमिव यक्षगणैः, ब्रह्माणमिव देवर्षिगणैः परिवृतं शोभमानम्।

adrākṣīttriśaṅkurmātaṅgarājo brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇaṃ sūryamivodayantaṃ tejasā, jvalantamiva hutavaham, yajñamiva brāhmaṇaparivṛtam, śakramiva devagaṇaparivṛtam, haimavantamivauṣadhibhiḥ, samudramiva ratnaiḥ, candramiva nakṣatraiḥ, vaiśravaṇamiva yakṣagaṇaiḥ, brahmāṇamiva devarṣigaṇaiḥ parivṛtaṃ śobhamānam/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरत एवागच्छन्तं दृष्ट्वा च एनं प्रत्युद्गम्य यथाधर्मं कृत्वेदमवोचत्--हं भोः पुष्करसारिन्, स्वागतम्, आयाहि।

dūrata evāgacchantaṃ dṛṣṭvā ca enaṃ pratyudgamya yathādharmaṃ kṛtvedamavocat--haṃ bhoḥ puṣkarasārin, svāgatam, āyāhi/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं च ते वक्ष्यामि, तच्छ्रूयताम्।

kāryaṃ ca te vakṣyāmi, tacchrūyatām/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्ते ब्राह्मणः पुष्करसारी त्रिशङ्कुं मातङ्गराजमिदमवोचत्--न हि भोस्त्रिशङ्को शक्यं ब्राह्मणेन सह भोःकारं कर्तुम्।

evamukte brāhmaṇaḥ puṣkarasārī triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--na hi bhostriśaṅko śakyaṃ brāhmaṇena saha bhoḥkāraṃ kartum/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं भोः पुष्करसारिञ् शक्नोमि भोःकारं कर्तुम्। यच्छक्यं मे कर्तुं भवति, नैव तच्छक्यं ते कर्तुम्।

ahaṃ bhoḥ puṣkarasāriñ śaknomi bhoḥkāraṃ kartum/ yacchakyaṃ me kartuṃ bhavati, naiva tacchakyaṃ te kartum/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि तु चत्वारो भोः पुष्करसारिन् पुरुषस्य कार्यमानम्भाः पूर्वसमारब्धा भवन्ति यदुत आत्मार्थं वा परार्थं वा आत्मीयार्थं वा सर्वभूतसंग्रहार्थं वा।

api tu catvāro bhoḥ puṣkarasārin puruṣasya kāryamānambhāḥ pūrvasamārabdhā bhavanti yaduta ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā ātmīyārthaṃ vā sarvabhūtasaṃgrahārthaṃ vā/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं चात्र महत्तरं कार्यम्। यत्ते व्याख्यास्यामि, तच्छ्रूयताअम्। पुत्राय मे शार्दूलकर्णाय प्रकृतिं दुहितरमुत्सृज भार्यार्थाय।

idaṃ cātra mahattaraṃ kāryam/ yatte vyākhyāsyāmi, tacchrūyatāam/ putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramutsṛja bhāryārthāya/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन्तं कुलशुल्कं मन्यसे, तावन्तं दास्यामि॥

yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase, tāvantaṃ dāsyāmi//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं च खलु पुनर्वचनं श्रुत्वा त्रिशङ्कोर्मातङ्गराजस्य भृशं ब्राह्मणः पुष्करसारी अभिषिक्तः कुपितश्चण्डीभूतो ऽनात्तमनाः कोपं च द्वेषं च म्रक्षं च तत्प्रत्ययात्संजनित्वा ललाटे त्रिशिखां भृकुटीं कृत्वा कण्ठं धमयित्वा अक्षिणी परिवर्त्य नकुलपिङ्गलां दृष्टिमुत्पाद्य त्रिशङ्कुं मातङ्गराजमिदमवोचत्--धिग् ग्राम्यविषय चण्डाल, नेदं श्वपाकवचनम् युक्तम्, यस्त्वं ब्राह्मणं वेदपारगं हीनश्चण्डालयोनिजो भूत्वा इच्छस्यवमर्दितुम्।

idaṃ ca khalu punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya bhṛśaṃ brāhmaṇaḥ puṣkarasārī abhiṣiktaḥ kupitaścaṇḍībhūto 'nāttamanāḥ kopaṃ ca dveṣaṃ ca mrakṣaṃ ca tatpratyayātsaṃjanitvā lalāṭe triśikhāṃ bhṛkuṭīṃ kṛtvā kaṇṭhaṃ dhamayitvā akṣiṇī parivartya nakulapiṅgalāṃ dṛṣṭimutpādya triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--dhig grāmyaviṣaya caṇḍāla, nedaṃ śvapākavacanam yuktam, yastvaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragaṃ hīnaścaṇḍālayonijo bhūtvā icchasyavamarditum/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो दुर्मते--

bho durmate--

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतिं त्वं न जानासि आत्मानं चाभिमन्यसे।

prakṛtiṃ tvaṃ na jānāsi ātmānaṃ cābhimanyase/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालाग्रे सर्षपं मा भोः स्थापय मा क्लेशमागमः।

bālāgre sarṣapaṃ mā bhoḥ sthāpaya mā kleśamāgamaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा प्रार्थयाप्रार्थनीयां वायुं पाशेन बन्धय॥३॥

mā prārthayāprārthanīyāṃ vāyuṃ pāśena bandhaya//3//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि चामीकरं मूढ भवेद्भस्म कदाचन।

na hi cāmīkaraṃ mūḍha bhavedbhasma kadācana/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशे वान्धकारे किं विशेषो नोपलभ्यते॥४॥

prakāśe vāndhakāre kiṃ viśeṣo nopalabhyate//4//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डालयोनिजस्त्वं हि द्विजातिः पुनरप्यहम्।

caṇḍālayonijastvaṃ hi dvijātiḥ punarapyaham/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनः श्रेष्ठेन संबन्धं मूढ प्रार्थयसे कथम्॥५॥

hīnaḥ śreṣṭhena saṃbandhaṃ mūḍha prārthayase katham//5//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डालयोनिभूतस्त्वमहमस्मि द्विजातिजः।

caṇḍālayonibhūtastvamahamasmi dvijātijaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि श्रेष्ठः प्रहीनेन संबन्धं कर्तुमिच्छति।

na hi śreṣṭhaḥ prahīnena saṃbandhaṃ kartumicchati/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेष्ठाः श्रेष्ठैर्हि संबन्धं कुर्वन्तीह द्विजातयः॥६॥

śreṣṭhāḥ śreṣṭhairhi saṃbandhaṃ kurvantīha dvijātayaḥ//6//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यया ये तु संपन्नाः संशुद्धाश्चरणेन च।

vidyayā ye tu saṃpannāḥ saṃśuddhāścaraṇena ca/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जात्या चैवानभिक्षिप्ता मन्त्रैः परमतां गताः॥७॥

jātyā caivānabhikṣiptā mantraiḥ paramatāṃ gatāḥ//7//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यापका मन्त्रधरास्त्रिषु वेदेषु पारगाः।

adhyāpakā mantradharāstriṣu vedeṣu pāragāḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निघण्टकैटभान् वेदान् ब्राह्मणा ये ह्यधीयते।

nighaṇṭakaiṭabhān vedān brāhmaṇā ye hyadhīyate/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस्तादृषैर्हि संबन्धं कुर्वन्तीह द्विजातयः॥८॥

taistādṛṣairhi saṃbandhaṃ kurvantīha dvijātayaḥ//8//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.