Library·Divyāvadāna·43

Divyāvadāna 43

असावानन्द ब्राह्मणदारिका अनेन कुशलमूलेन त्रयोदश कल्पान् विनिपातं न गमिष्यति।

asāvānanda brāhmaṇadārikā anena kuśalamūlena trayodaśa kalpān vinipātaṃ na gamiṣyati/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तर्हि देवांश्च मनुष्यांश्च संवाच्यसंसृत्य पश्चिमे भवे पश्चिमे निकेते पश्चिमे समुच्छ्रये पश्चिम आत्मभावप्रतिलम्भे सुपर्णिहितो नाम प्रत्येकबुद्धो भविष्यति।

kiṃ tarhi devāṃśca manuṣyāṃśca saṃvācyasaṃsṛtya paścime bhave paścime nikete paścime samucchraye paścima ātmabhāvapratilambhe suparṇihito nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामन्तकेन शब्दो विसृतह्--अमुकया ब्राह्मणदारिका प्रसादजातया भगवते सक्तुभिक्षा प्रतिपादिता, सा भगवता प्रत्येकायां बोधौ व्याकृतेति।

sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā brāhmaṇadārikā prasādajātayā bhagavate saktubhikṣā pratipāditā, sā bhagavatā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛteti/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्च स्वामी पुष्पसमिधामर्थायारण्यं गतः। तेन श्रुतं मम पत्न्या श्रमणाय गौतमाय सक्तुभिक्षा प्रतिपादिता, सा च श्रमणेन गौतमेन प्रत्येकायां बोधौ व्याकृता इति।

tasyāśca svāmī puṣpasamidhāmarthāyāraṇyaṃ gataḥ/ tena śrutaṃ mama patnyā śramaṇāya gautamāya saktubhikṣā pratipāditā, sā ca śramaṇena gautamena pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा पुनः संजातामर्षो येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्तः। भगवता सार्धं संमुखं संमोदनीं संरञ्जनीं विविधां कथां व्यतिसार्य भगवन्तमिदमवोचत्--अगमद्भवान् गौतमो ऽस्माकं निवेशनम्? अगमं ब्राह्मण।

śrutvā punaḥ saṃjātāmarṣo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya bhagavantamidamavocat--agamadbhavān gautamo 'smākaṃ niveśanam? agamaṃ brāhmaṇa/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं भवते तया मम पत्न्या सक्तुभिक्षा प्रतिपादिता, सा च त्वया प्रत्येकायां बोधौ व्याकृता इति? सत्यं ब्राह्मण।

satyaṃ bhavate tayā mama patnyā saktubhikṣā pratipāditā, sā ca tvayā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti? satyaṃ brāhmaṇa/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं गौतम चक्रवर्तिराज्यमपहाय प्रव्रजितः। कथं नाम त्वमेतर्हि सक्तुभिक्षाहेतोः संप्रजानन् मृषावादं संभाषसे, कस्ते श्रद्धास्यति इयत्प्रमाणस्य बीजस्येतत् फलमिति? तेन हि ब्राह्मण त्वमेव प्रक्ष्यामि, यथा ते क्षमते तथैवं व्याकुरु।

tvaṃ gautama cakravartirājyamapahāya pravrajitaḥ/ kathaṃ nāma tvametarhi saktubhikṣāhetoḥ saṃprajānan mṛṣāvādaṃ saṃbhāṣase, kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyetat phalamiti? tena hi brāhmaṇa tvameva prakṣyāmi, yathā te kṣamate tathaivaṃ vyākuru/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं मन्यसे ब्राह्मण अस्ति कश्चित्त्वया आश्चर्याद्भुतो धर्मो दृष्टह्? तिष्ठन्तु तावत् भो गौतम अन्ये आश्चर्याद्भुता धर्माः।

kiṃ manyase brāhmaṇa asti kaścittvayā āścaryādbhuto dharmo dṛṣṭah? tiṣṭhantu tāvat bho gautama anye āścaryādbhutā dharmāḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मया अस्यामेव न्यग्रोधिकायामाश्चर्याद्भुतो धर्मो दृष्टः, स तावच्छ्रूयताम्।

yo mayā asyāmeva nyagrodhikāyāmāścaryādbhuto dharmo dṛṣṭaḥ, sa tāvacchrūyatām/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यां भो गौतम न्यग्रोधिकायां पूर्वेण न्यग्रोधो वृक्षो यस्य नांनेयं न्यग्रोधिका, तस्याधस्तात् पञ्च शकटशतानि असंसक्तानि तिष्ठन्ति अन्योन्यासम्बाधमानानि।

asyāṃ bho gautama nyagrodhikāyāṃ pūrveṇa nyagrodho vṛkṣo yasya nāṃneyaṃ nyagrodhikā, tasyādhastāt pañca śakaṭaśatāni asaṃsaktāni tiṣṭhanti anyonyāsambādhamānāni/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कियत्प्रमाणं तस्य न्यग्रोधस्य फलम्? कियत् तावत्? केदारमात्रम्। नो भो गौतम किलिञ्जमात्रम्।

kiyatpramāṇaṃ tasya nyagrodhasya phalam? kiyat tāvat? kedāramātram/ no bho gautama kiliñjamātram/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलिकचक्रमात्रम्। शकटचक्रमात्रम्। गोपिटकमात्रम्। बिल्वमात्रम्।

tailikacakramātram/ śakaṭacakramātram/ gopiṭakamātram/ bilvamātram/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपित्थमात्रम्? नो भो गौतम सर्षपचतुष्टयभागमात्रम्। कस्ते श्रद्धास्यति इयत्प्रमाणस्य बीजस्यायं महावृक्षो निर्वृत्त इति? श्रद्दधातु मे भवान् गौतमो मा वा।

kapitthamātram? no bho gautama sarṣapacatuṣṭayabhāgamātram/ kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyāyaṃ mahāvṛkṣo nirvṛtta iti? śraddadhātu me bhavān gautamo mā vā/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतत् प्रत्यक्षं क्षेत्रम्।

naitat pratyakṣaṃ kṣetram/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्भो गौतम निरुपहतं स्निग्धमधुरमृत्तिकाप्रदेशं बीजं च नवसारं सुखारोपितम्।

tāvadbho gautama nirupahataṃ snigdhamadhuramṛttikāpradeśaṃ bījaṃ ca navasāraṃ sukhāropitam/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेन च कालं देवो वृष्यते, तेनायं महान्यग्रोधवृक्षो ऽभिनिर्वृत्तः। अथ भगवानस्मिन्नुत्पन्ने गाथां भाषते--

kālena ca kālaṃ devo vṛṣyate, tenāyaṃ mahānyagrodhavṛkṣo 'bhinirvṛttaḥ/ atha bhagavānasminnutpanne gāthāṃ bhāṣate--

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा क्षेत्रे च बीजेन प्रत्यक्षस्त्वमिह द्विज।

yathā kṣetre ca bījena pratyakṣastvamiha dvija/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कर्मविपाकेषु प्रत्यक्षा हि तथागताः॥७॥

evaṃ karmavipākeṣu pratyakṣā hi tathāgatāḥ//7//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा त्वया ब्राह्मण दृषमेतदल्पं च बीजं सुमहांश्च वृक्षः।

yathā tvayā brāhmaṇa dṛṣametadalpaṃ ca bījaṃ sumahāṃśca vṛkṣaḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मया ब्राह्मण दृष्टमेतत् अल्पं च बीजं महती च संपत्॥८॥ इति॥

evaṃ mayā brāhmaṇa dṛṣṭametat alpaṃ ca bījaṃ mahatī ca saṃpat//8// iti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भगवता मुखात् जिह्वां निर् नमय्य सर्वं मुखमण्डलमाच्छादितम् यावत् केशपर्यन्तमुपादाय, स च ब्राह्मणो ऽभिहितह्--किं मन्यसे ब्राह्मण यस्य मुखात् जिह्वां निश्चार्य सर्वम् <४४>मुखमण्डलमाच्छादयति, अपि त्वसौ चक्रवर्तिराज्यशतसहस्रहेतोरपि संप्रजानन् मृषावदां भाषेत? नो भो गौतम।

tato bhagavatā mukhāt jihvāṃ nir namayya sarvaṃ mukhamaṇḍalamācchāditam yāvat keśaparyantamupādāya, sa ca brāhmaṇo 'bhihitah--kiṃ manyase brāhmaṇa yasya mukhāt jihvāṃ niścārya sarvam <44>mukhamaṇḍalamācchādayati, api tvasau cakravartirājyaśatasahasrahetorapi saṃprajānan mṛṣāvadāṃ bhāṣeta? no bho gautama/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.