Library·Divyāvadāna·431
अद्राक्षीद्भगवानायुष्मन्तं पथकं बहिर्विहारस्य भ्रमन्तम्। दृष्ट्वा च पुनरागच्छन्तमिदमवोचत्--कस्मात्त्वं पथक वहिर्विहारस्य रोदिष्यसि, अश्रूणि वर्तयसि? अहमस्मि भदन्त उपाध्यायेन निष्कासितः।
adrākṣīdbhagavānāyuṣmantaṃ pathakaṃ bahirvihārasya bhramantam/ dṛṣṭvā ca punarāgacchantamidamavocat--kasmāttvaṃ pathaka vahirvihārasya rodiṣyasi, aśrūṇi vartayasi? ahamasmi bhadanta upādhyāyena niṣkāsitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीमहं न गृही न प्रव्रजितः।
idānīmahaṃ na gṛhī na pravrajitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानाह--नेदं वत्स मौनीन्द्रं वचनं तवोपाध्यायेन त्रिभिः कल्पासंख्येयैरनेइकैर्दुष्करशतसहस्रैः षट् पारमिताः परिपूर्य समुदानीतम्, अपि तु मयेदं मौनीन्द्रं प्रवचनं त्रिभिः कल्पासंख्येयैरनैकैर्दुष्करशतसहस्रैः षट् पारमिताः परिपूर्य समुदानीतम्।
bhagavānāha--nedaṃ vatsa maunīndraṃ vacanaṃ tavopādhyāyena tribhiḥ kalpāsaṃkhyeyairaneikairduṣkaraśatasahasraiḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūrya samudānītam, api tu mayedaṃ maunīndraṃ pravacanaṃ tribhiḥ kalpāsaṃkhyeyairanaikairduṣkaraśatasahasraiḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūrya samudānītam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शक्यसि त्वं तथागतस्यान्तिकात्पठितुम्? अहमस्मि भदन्त चूडः परमचूडो धन्वः परमधन्वः।
na śakyasi tvaṃ tathāgatasyāntikātpaṭhitum? ahamasmi bhadanta cūḍaḥ paramacūḍo dhanvaḥ paramadhanvaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भगवानस्यामुत्पत्तौ गाथां भाषते--
atha bhagavānasyāmutpattau gāthāṃ bhāṣate--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो बालो बालभावेन पण्डितस्तत्र तेन सः।
yo bālo bālabhāvena paṇḍitastatra tena saḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालः पण्डितमानी तु स वै बाल इहोच्यते॥२॥
bālaḥ paṇḍitamānī tu sa vai bāla ihocyate//2//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थानमनवकाशो यद्बुद्धा भगवन्तः पदशो धर्मं वाचयिष्यन्ति नेदं स्थानं विद्यते।
asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavantaḥ padaśo dharmaṃ vācayiṣyanti nedaṃ sthānaṃ vidyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म--इमं पाठय त्वमानन्द पन्थकम्। आयुष्मानानन्दस्तं पाठयितुमारब्धः।
tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate sma--imaṃ pāṭhaya tvamānanda panthakam/ āyuṣmānānandastaṃ pāṭhayitumārabdhaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स न शक्नोति पाठयितुम्। आयुष्मानानन्दो भगवन्तमिदमवोचत्--मया तावद्भदन्त शास्तुरुपस्थानं करणीयम्, श्रुतमुद्ग्रहीतव्यम्, गणो वाचयितव्यः।
sa na śaknoti pāṭhayitum/ āyuṣmānānando bhagavantamidamavocat--mayā tāvadbhadanta śāsturupasthānaṃ karaṇīyam, śrutamudgrahītavyam, gaṇo vācayitavyaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतगतानां ब्राह्मणगृहपतीनां धर्मो देशयितव्यम्।
āgatagatānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ dharmo deśayitavyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं शक्ष्यामि पन्थकं पाठयितुम्। भगवता तस्य द्वे पदे दत्ते--रजो हरामि, मलं हरामीति।
nāhaṃ śakṣyāmi panthakaṃ pāṭhayitum/ bhagavatā tasya dve pade datte--rajo harāmi, malaṃ harāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैतत्पदद्वयं न लेभे। भगवान् संलक्षयति।
tasyaitatpadadvayaṃ na lebhe/ bhagavān saṃlakṣayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मापनयो ऽस्य कर्तव्यमिति। तत्र भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते--शक्ष्यसि त्वं पन्थक भिक्षूणामुपानहान्मूलाच्च प्रोञ्छितुम्।
karmāpanayo 'sya kartavyamiti/ tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--śakṣyasi tvaṃ panthaka bhikṣūṇāmupānahānmūlācca proñchitum/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं भदन्त शक्ष्यामि। गच्छ प्रोञ्छस्व।
paraṃ bhadanta śakṣyāmi/ gaccha proñchasva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भिक्षूणामुपानहान्मूलाच्च प्रोञ्छितुमारधः। तस्य ते भिक्षवो नानुप्रयच्छन्ति। भगवानाह--अनुप्रयच्छत, कर्मापनयो ऽस्य कर्तव्य इति।
sa bhikṣūṇāmupānahānmūlācca proñchitumāradhaḥ/ tasya te bhikṣavo nānuprayacchanti/ bhagavānāha--anuprayacchata, karmāpanayo 'sya kartavya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदद्वयस्य दास्ये स्वाध्यायनिकाम्, अनुप्रयच्छत।
padadvayasya dāsye svādhyāyanikām, anuprayacchata/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भिक्षूणामुपानहान्मूलं क्रमतश्च प्रोञ्छते। तस्य ते भिक्षवः पदद्वय्स्य स्वाध्यायनिकामनुप्रयच्छन्ति।
sa bhikṣūṇāmupānahānmūlaṃ kramataśca proñchate/ tasya te bhikṣavaḥ padadvaysya svādhyāyanikāmanuprayacchanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैतत्पदद्वयं स्वाध्यायतः कालान्तरेण प्रवृत्तं जातम्।
tasyaitatpadadvayaṃ svādhyāyataḥ kālāntareṇa pravṛttaṃ jātam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथायुष्मतः पन्थकस्य रात्र्याः प्रत्यूषसमये एतदभवत्--भगवानेवमाह--रजो हरामि, मलं हरामीति।
athāyuṣmataḥ panthakasya rātryāḥ pratyūṣasamaye etadabhavat--bhagavānevamāha--rajo harāmi, malaṃ harāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं नु भगवानाध्यात्मिकं रजः संधायाह आहोस्विद्बाह्यम्? तस्यैवं चिन्तयतस्तस्यां वेलायामष्रुतपूर्वास्तिस्रो गाथा आमुखीप्रवृत्ता जाताह्--
kiṃ nu bhagavānādhyātmikaṃ rajaḥ saṃdhāyāha āhosvidbāhyam? tasyaivaṃ cintayatastasyāṃ velāyāmaṣrutapūrvāstisro gāthā āmukhīpravṛttā jātāh--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजो ऽत्र रागो न हि रेणुरेष रजो रागस्याधिवचनं न रेणोः।
rajo 'tra rāgo na hi reṇureṣa rajo rāgasyādhivacanaṃ na reṇoḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्रजः प्रतिविनुदन्ति पण्डिता न ये प्रमत्ताः सुगतस्य शासने॥३॥
etadrajaḥ prativinudanti paṇḍitā na ye pramattāḥ sugatasya śāsane//3//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजो ऽत्र द्वेषो न हि रेणुरेष रजो द्वेषस्याधिवचनं न रेणोः।
rajo 'tra dveṣo na hi reṇureṣa rajo dveṣasyādhivacanaṃ na reṇoḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.