Library·Divyāvadāna·463
<४६३>भूतपूर्वं भिक्षवो ऽन्यतमस्मिन् कर्वटके द्वे दारिके अन्योन्यसंस्तुतिके क्षत्रियदारिका ब्राह्मणदारिका च।
<463>bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karvaṭake dve dārike anyonyasaṃstutike kṣatriyadārikā brāhmaṇadārikā ca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति बुद्धानामुत्पादे प्रत्येकबुद्धा लोके उत्पद्यन्ते हीनदीनानुकम्पकाः प्रान्तशयनासनभक्ता एकदक्षिणीया लोकस्य।
asti buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loke utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदन्यतमः प्रत्येकबुद्धो ऽन्यतमस्मिञ्छान्ते प्रदेशे रात्रिं वासमुपगतः।
yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho 'nyatamasmiñchānte pradeśe rātriṃ vāsamupagataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरस्मिन् दिवसे पूर्वाह्णे निवास्य पिण्डार्थी प्रचलितः। तं दृष्ट्वा ते दारिके प्रसादिते, अस्मै प्रणीतान्नपूर्णं पात्रं प्रयच्छतः।
aparasmin divase pūrvāhṇe nivāsya piṇḍārthī pracalitaḥ/ taṃ dṛṣṭvā te dārike prasādite, asmai praṇītānnapūrṇaṃ pātraṃ prayacchataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कर्मणो विपालेनानुपमा जाता, एका घोषिलस्य गृहपतेर्दुहिता जाता महासुन्दरी श्रीमती नाम।
tatkarmaṇo vipālenānupamā jātā, ekā ghoṣilasya gṛhapaterduhitā jātā mahāsundarī śrīmatī nāma/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन् समये राज्ञा दृष्टा पृष्टा च--कस्येयं कन्या? मान्त्रिभिः कथियम्--घोषिलस्य गृहपतेः।
ekasmin samaye rājñā dṛṣṭā pṛṣṭā ca--kasyeyaṃ kanyā? māntribhiḥ kathiyam--ghoṣilasya gṛhapateḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो घोषिलो गृहपतिः समाहूयोक्तह्--गृहपते, तव दुहितेयं कन्या? स प्राह--मम देव।
tato ghoṣilo gṛhapatiḥ samāhūyoktah--gṛhapate, tava duhiteyaṃ kanyā? sa prāha--mama deva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मान्मम न दीयते? दीयतां मह्यम्।
kasmānmama na dīyate? dīyatāṃ mahyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्राह--देव, दत्ता भवतु। घोषिलेन गृहपतिना दत्ता। उदयनेन वत्सराजेनान्तःपुरं प्रवेश्य महता श्रीसमुदयेन परिणीता।
sa prāha--deva, dattā bhavatu/ ghoṣilena gṛhapatinā dattā/ udayanena vatsarājenāntaḥpuraṃ praveśya mahatā śrīsamudayena pariṇītā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरेण समयेन राजा उक्तह्--देव, भिक्षुदर्शनमभिकाङ्क्षामीति।
apareṇa samayena rājā uktah--deva, bhikṣudarśanamabhikāṅkṣāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--आकाङ्क्षसे किं तु भिक्षवो राजकुलं प्रविशान्ति।
sa kathayati--ākāṅkṣase kiṃ tu bhikṣavo rājakulaṃ praviśānti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव, अहं नाम दारकं प्रवेशिता। सर्वथा यदि भिक्षुदर्शनं न लभे, अद्याग्रेण न भोक्ष्ये न पास्य इति।
deva, ahaṃ nāma dārakaṃ praveśitā/ sarvathā yadi bhikṣudarśanaṃ na labhe, adyāgreṇa na bhokṣye na pāsya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा अनाहारतां प्रतिपन्ना। राज्ञा घोषिलो गृहपतिरुक्तह्--गृहपते, न त्वं दुहितरं प्रत्यवेक्षसे? देव, किम्? अनाहारतां प्रतिपन्ना।
sā anāhāratāṃ pratipannā/ rājñā ghoṣilo gṛhapatiruktah--gṛhapate, na tvaṃ duhitaraṃ pratyavekṣase? deva, kim? anāhāratāṃ pratipannā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थम्? भिक्षुदर्शनमाकाङ्क्षते।
kimartham? bhikṣudarśanamākāṅkṣate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदात्मनो गृहे भक्तं साधित्वा कायाम्(?) भिक्षुसंघमुपनिमन्त्र्य भोजय, अन्तरेण च द्वारं छेदयेति।
tadātmano gṛhe bhaktaṃ sādhitvā kāyām(?) bhikṣusaṃghamupanimantrya bhojaya, antareṇa ca dvāraṃ chedayeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञो घोषिलस्य च संसक्तसीमं गृहम्। घोषिलेन गृहपतिना द्वारं छिन्नम्।
rājño ghoṣilasya ca saṃsaktasīmaṃ gṛham/ ghoṣilena gṛhapatinā dvāraṃ chinnam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भूरि कर्म कारयित्वा येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्तः। उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वैकान्ते निषण्णः।
tato bhūri karma kārayitvā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/ upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकान्तनिषण्णं घोषिलं गृहपतिं भगवान् धर्म्यया कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति।
ekāntaniṣaṇṇaṃ ghoṣilaṃ gṛhapatiṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकपर्यायेण धर्म्यया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्य तुष्णीम्।
anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tuṣṇīm/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ घोषिलो गृहपतिरुत्थायासनाद्येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमिदमवोचत्--अधिवासयतु मे भगवाञ्छ्वो ऽन्तर्गृहे भक्तेन मम निमन्त्रितं सार्धं भिक्षुसंघेन।
atha ghoṣilo gṛhapatirutthāyāsanādyena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñchvo 'ntargṛhe bhaktena mama nimantritaṃ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववद्यावद्भगवतो दूतेन कालमारोचयति--समयो भदन्त, सज्जं भक्तम् यस्येदानीं भगवान् कालां मन्यत इति।
pūrvavadyāvadbhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālāṃ manyata iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारिपुत्रप्रमुखो भिषुसंघः संप्रस्थितः।
śāriputrapramukho bhiṣusaṃghaḥ saṃprasthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चभिः कारणैर्बुद्धा भगवन्त औपधिके तिष्ठन्ति--अभिनिर्हृतं मन्र्तयते स्म।
pañcabhiḥ kāraṇairbuddhā bhagavanta aupadhike tiṣṭhanti--abhinirhṛtaṃ manrtayate sma/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णामायुष्मन्त आज्ञा अकोप्या तथागतस्यार्हतः सम्यक्सम्बुद्धस्य, अरहतो भिक्षोः क्षीणाश्रवस्य उपधिवारकस्य, राज्ञश्च क्षत्रियस्य मूर्ध्नाभिषिक्तस्य।
caturṇāmāyuṣmanta ājñā akopyā tathāgatasyārhataḥ samyaksambuddhasya, arahato bhikṣoḥ kṣīṇāśravasya upadhivārakasya, rājñaśca kṣatriyasya mūrdhnābhiṣiktasya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतिमुपस्थापयति--प्रविशामेति।
smṛtimupasthāpayati--praviśāmeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्रविश्य पुरस्ताद् भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः। अथ श्रीमती देवी सुखोपनिषण्णं शारिपुत्रप्रमुखं भिक्षुसंघं विदित्वा पूर्ववद्यावन्नीचतरमासनं गृहीत्वा पुरस्तान्निषण्णा धर्मश्रवणाय।
sa praviśya purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/ atha śrīmatī devī sukhopaniṣaṇṇaṃ śāriputrapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā pūrvavadyāvannīcataramāsanaṃ gṛhītvā purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथायुष्माञ्छारिपुत्रः श्रीमतीं देवीं धर्म्यया कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति।
athāyuṣmāñchāriputraḥ śrīmatīṃ devīṃ dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सत्यानि न पश्यति। आयुष्माञ्छारिपुत्रः संलक्षयति--किमास्याः सन्ति कानिचित्कुशलमूलानि? न सन्तीति पश्यति।
sā satyāni na paśyati/ āyuṣmāñchāriputraḥ saṃlakṣayati--kimāsyāḥ santi kānicitkuśalamūlāni? na santīti paśyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति कस्यान्तिके प्रतिबद्धानि? पश्यत्यात्मनः।
santi kasyāntike pratibaddhāni? paśyatyātmanaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य धर्मं देशयतो विचारयतश्च सूर्यास्तंगमनसमयो <४६४>जातः।
tasya dharmaṃ deśayato vicārayataśca sūryāstaṃgamanasamayo <464>jātaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.