Library·Divyāvadāna·478
<४७८>अथायुष्मान् रुद्रायणो ऽनुपूर्व्या प्रष्टुमारब्धह्--कस्तत्रामात्यप्रधानह्? कस्य शिखण्डी वशेन जनपदान् पीडयतीति? स कथयति--देव, हिरुभिरुकयोरमात्ययोर्द्वारं निवार्य अन्यौ दुष्टामात्यौ स्थापितौ।
<478>athāyuṣmān rudrāyaṇo 'nupūrvyā praṣṭumārabdhah--kastatrāmātyapradhānah? kasya śikhaṇḍī vaśena janapadān pīḍayatīti? sa kathayati--deva, hirubhirukayoramātyayordvāraṃ nivārya anyau duṣṭāmātyau sthāpitau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वशेन शिखण्डी जनपदान् पीडयतीति। रुद्रायणः कथयति--गच्छ त्वं भोः पुरुष, रौरुकनिवासिनं जनकायं समाश्चासय।
tadvaśena śikhaṇḍī janapadān pīḍayatīti/ rudrāyaṇaḥ kathayati--gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa, raurukanivāsinaṃ janakāyaṃ samāścāsaya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमपि तत्र प्रचारिते गमिष्यामि।
ahamapi tatra pracārite gamiṣyāmi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेनं शिखण्डिनमहितान्निवारयिष्यामि, हिते च संनियोजयिष्यामीति।
ahamenaṃ śikhaṇḍinamahitānnivārayiṣyāmi, hite ca saṃniyojayiṣyāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वणिक् पण्यं विसर्जयित्वा प्रतिपण्यमादाय संप्रस्थितो ऽनुपूर्वेण रौरुकमनुप्राप्तः।
sa vaṇik paṇyaṃ visarjayitvā pratipaṇyamādāya saṃprasthito 'nupūrveṇa raurukamanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन ज्ञातीनां रहसि निवेदितम्--भवन्तः, अहं पण्यमादाय राजगृहं गतः। तत्र मया वृद्धराजो दृष्टः।
tena jñātīnāṃ rahasi niveditam--bhavantaḥ, ahaṃ paṇyamādāya rājagṛhaṃ gataḥ/ tatra mayā vṛddharājo dṛṣṭaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--अहं प्रचारितं रौरुकं गमिष्यामि, शिखण्डिनं चाहितान्निवारयिष्यामि, हिते च संनियोजयिष्यामि यथा जनपदान्न पीडयतीति।
sa kathayati--ahaṃ pracāritaṃ raurukaṃ gamiṣyāmi, śikhaṇḍinaṃ cāhitānnivārayiṣyāmi, hite ca saṃniyojayiṣyāmi yathā janapadānna pīḍayatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैरपरेषामारोचितम्, तैरप्यपरेषाम्।
tairapareṣāmārocitam, tairapyapareṣām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कर्णपरम्परया स शब्दस्तयोर्दुष्टामात्ययोः कर्णं गतः। तौ संलक्षयतह्--यदि वृद्धराजा आगमिष्यति, नियतमसौ भूयो हिरुभिरुकावग्रामात्यौ स्थापयिष्यति, आवयोश्चानर्थं कारयिष्यति।
evaṃ karṇaparamparayā sa śabdastayorduṣṭāmātyayoḥ karṇaṃ gataḥ/ tau saṃlakṣayatah--yadi vṛddharājā āgamiṣyati, niyatamasau bhūyo hirubhirukāvagrāmātyau sthāpayiṣyati, āvayoścānarthaṃ kārayiṣyati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुपायसंविधानं च कर्तव्यम् येनासवन्तर्मार्ग एव प्रघात्यत इति।
tadupāyasaṃvidhānaṃ ca kartavyam yenāsavantarmārga eva praghātyata iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभ्यां राज्ञः शिखण्डिन आरोचितम्--देव, श्रूयते वृद्धराजा आगच्छतीति। स कथयति--प्रव्रजितो ऽसौ।
tābhyāṃ rājñaḥ śikhaṇḍina ārocitam--deva, śrūyate vṛddharājā āgacchatīti/ sa kathayati--pravrajito 'sau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थं तस्यागमनप्रयोजनमिति? तौ कथयतह्--देव, येनैकदिवसमपि राज्यं कारितम्, स विना राज्येनाभिरंस्यत इति कृत एतत्? पुनरप्यसौ राज्यं कारयितुकाम इति।
kimarthaṃ tasyāgamanaprayojanamiti? tau kathayatah--deva, yenaikadivasamapi rājyaṃ kāritam, sa vinā rājyenābhiraṃsyata iti kṛta etat? punarapyasau rājyaṃ kārayitukāma iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डी कथयति--यद्यसौ राजा भविष्यति, अहं स एव कुमारः। को नु विरोध इति? तौ कथयतह्--देव, अप्रतिरूपमेतत्।
śikhaṇḍī kathayati--yadyasau rājā bhaviṣyati, ahaṃ sa eva kumāraḥ/ ko nu virodha iti? tau kathayatah--deva, apratirūpametat/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं नाम कुमारामात्यपौरजनपदैरञ्जलिसहस्रैर् नमस्यमानेन राज्यं कारयित्वा पुनरपि कुमारवासेन वस्तव्यम्? वरं देशपरित्यागो न तु कुमारवासेन वासम्।
kathaṃ nāma kumārāmātyapaurajanapadairañjalisahasrair namasyamānena rājyaṃ kārayitvā punarapi kumāravāsena vastavyam? varaṃ deśaparityāgo na tu kumāravāsena vāsam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यथापि नाम पुरुषो हस्तिग्रीवायां गत्वा अश्वपृष्ठेन गच्छेत्,अश्वपृष्ठेन गत्वा रथेन गच्छेत्, रथेन गत्वा पादाभ्यामेव गच्छेत्, एवमेव राज्यं कारयित्वा पुनः कुमारवासेन वास इति।
tadyathāpi nāma puruṣo hastigrīvāyāṃ gatvā aśvapṛṣṭhena gacchet,aśvapṛṣṭhena gatvā rathena gacchet, rathena gatvā pādābhyāmeva gacchet, evameva rājyaṃ kārayitvā punaḥ kumāravāsena vāsa iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ताभ्यां विप्रलब्धः कथयति--किमत्र युक्तम्? कथं प्रतिपत्तव्यमिति? तौ कथयतह्--देव, प्रघातयितव्यो ऽसौ।
sa tābhyāṃ vipralabdhaḥ kathayati--kimatra yuktam? kathaṃ pratipattavyamiti? tau kathayatah--deva, praghātayitavyo 'sau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि न प्रघात्यते, नियतं दुष्टामात्यविग्राहितो देवं प्रघातयतीति।
yadi na praghātyate, niyataṃ duṣṭāmātyavigrāhito devaṃ praghātayatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवमुक्ते हीनदीनवदनो मूहूर्तं तूष्णीं स्थित्वा बाष्पोपरुध्यमानहृदयः करुणदीनविलम्बितैरक्षरैः स कथयति--भवन्तौ, कथं पितरं प्रघातयामीति? तौ कह्तयतह्--न देवेन श्रुतम्?
sa evamukte hīnadīnavadano mūhūrtaṃ tūṣṇīṃ sthitvā bāṣpoparudhyamānahṛdayaḥ karuṇadīnavilambitairakṣaraiḥ sa kathayati--bhavantau, kathaṃ pitaraṃ praghātayāmīti? tau kahtayatah--na devena śrutam?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता वा यदि वा भ्राता पुत्रो वा स्वाङ्गनिःसृतः।
pitā vā yadi vā bhrātā putro vā svāṅganiḥsṛtaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यनीकेषु वर्तेत कर्तव्या भूमिवर्धना(?)॥४९॥ इति।
pratyanīkeṣu varteta kartavyā bhūmivardhanā(?)//49// iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरप्याह--
punarapyāha--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पुत्रसहस्रं स्यादेकनावाधिरूढकम्।
yasya putrasahasraṃ syādekanāvādhirūḍhakam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकश्च तत्र शत्रुः स्यात्तदर्थे तान्निमज्जयेत्॥५०॥ इति।
ekaśca tatra śatruḥ syāttadarthe tānnimajjayet//50// iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यत्राप्युक्तम्--
anyatrāpyuktam--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्।
tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्॥५१॥ इति।
grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet//51// iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.