Library·Divyāvadāna·488
अधिष्ठाननिवासिना जनकायेन नैमित्तिका आहूय पृष्टाह्--किमेतदिति? ते कथयन्ति देवताप्रकोप इति।
adhiṣṭhānanivāsinā janakāyena naimittikā āhūya pṛṣṭāh--kimetaditi? te kathayanti devatāprakopa iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तां क्षमयितुमारब्धाः। साकथयति--यूयमार्यस्य महाकात्यायनस्य निरामगन्धस्यासत्कारमनुप्रयच्छथेति? ते भूयः कथयन्ति--क्षमख देवते, न कश्चिदसत्कारं करिष्यतीति।
te tāṃ kṣamayitumārabdhāḥ/ sākathayati--yūyamāryasya mahākātyāyanasya nirāmagandhasyāsatkāramanuprayacchatheti? te bhūyaḥ kathayanti--kṣamakha devate, na kaścidasatkāraṃ kariṣyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा कथयति--यदि यूयम् यादृशमेवार्यस्य महाकात्यायनस्येति।
sā kathayati--yadi yūyam yādṛśamevāryasya mahākātyāyanasyeti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते कथयन्ति--देवते क्षमख, प्रतिविशिष्टतरं कुर्म इति।
te kathayanti--devate kṣamakha, prativiśiṣṭataraṃ kurma iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया तेषां क्षान्तम्। तैरप्यायुष्मतो महाकात्यायनस्य प्रतिविशिष्टतरः सत्कारः कृतः। आयुष्मान् महाकात्यायनस्तत्र वर्षोषितः श्यामाकं दारकमादाय देवतामुपामन्त्र्य संप्रस्थितः।
tayā teṣāṃ kṣāntam/ tairapyāyuṣmato mahākātyāyanasya prativiśiṣṭataraḥ satkāraḥ kṛtaḥ/ āyuṣmān mahākātyāyanastatra varṣoṣitaḥ śyāmākaṃ dārakamādāya devatāmupāmantrya saṃprasthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा कथयति--आर्य, मम किचिच्चिह्नमनुप्रयच्छ, यत्राहं कारां कृत्वा तिष्ठामीति।
sā kathayati--ārya, mama kiciccihnamanuprayaccha, yatrāhaṃ kārāṃ kṛtvā tiṣṭhāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन तस्यां काशिका दत्ता।
tena tasyāṃ kāśikā dattā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयात्र प्रक्षिप्य स्तूपः प्रतिष्ठापितो महश्च प्रस्थापितह्--काशीमह काशीमह इति संज्ञा संवृत्ता।
tayātra prakṣipya stūpaḥ pratiṣṭhāpito mahaśca prasthāpitah--kāśīmaha kāśīmaha iti saṃjñā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यापि चैत्यवन्दका भिक्षवो वन्दन्ते। श्यामाको दारकश्चीवरकर्णिके लग्नः प्रलम्बमानो गोपालकपशुपालकैर्दृष्टः।
adyāpi caityavandakā bhikṣavo vandante/ śyāmāko dārakaścīvarakarṇike lagnaḥ pralambamāno gopālakapaśupālakairdṛṣṭaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर्लम्बते लम्बत इति उच्चैर् नादो मुक्तः। तस्मिञ् जनपदे मनुष्याणां लम्बकपाल इति संज्ञा संवृत्ता।
tairlambate lambata iti uccair nādo muktaḥ/ tasmiñ janapade manuṣyāṇāṃ lambakapāla iti saṃjñā saṃvṛttā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुष्मान् महाकात्यायनो ऽन्यतमं कर्वटकमनुप्राप्तः।
āyuṣmān mahākātyāyano 'nyatamaṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र श्यामाकं दारकं वृक्षमूले स्थापयित्वा पिण्डाय प्रविष्टः। तस्मिंश्च कर्वटके ऽपुत्रो राजा कालगतः।
tatra śyāmākaṃ dārakaṃ vṛkṣamūle sthāpayitvā piṇḍāya praviṣṭaḥ/ tasmiṃśca karvaṭake 'putro rājā kālagataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरजानपदाः संनिपत्य कथयन्ति--भवन्तः, कं राजानमभिषिञ्चाम इति? तत्रैके कथयन्ति--यः पुण्यमहेशाख्य इति।
paurajānapadāḥ saṃnipatya kathayanti--bhavantaḥ, kaṃ rājānamabhiṣiñcāma iti? tatraike kathayanti--yaḥ puṇyamaheśākhya iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरे कथयन्ति--कथमसौ प्रज्ञायत इति? अन्ये कथयन्ति--परीक्षकाः प्रयुज्यन्तामिति।
apare kathayanti--kathamasau prajñāyata iti? anye kathayanti--parīkṣakāḥ prayujyantāmiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः परीक्षकाः प्रयुक्ताः। ते इतश्चामुतश्च पर्याटितुमारब्धाः।
taiḥ parīkṣakāḥ prayuktāḥ/ te itaścāmutaśca paryāṭitumārabdhāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैरसौ वृक्षस्याधस्तान्मिद्धमवक्रान्तो दृष्टः। ते तस्य निमित्तमुद्गृहीतुमारब्धा यावत्पश्यन्ति।
tairasau vṛkṣasyādhastānmiddhamavakrānto dṛṣṭaḥ/ te tasya nimittamudgṛhītumārabdhā yāvatpaśyanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषां वृक्षाणां छाया प्राचीनप्रवणा प्राचीनप्राग्भारा। तस्य वृक्षस्य च्छाया अस्य श्यामाकस्य दारक्स्य कायं न विजहातीति।
anyeṣāṃ vṛkṣāṇāṃ chāyā prācīnapravaṇā prācīnaprāgbhārā/ tasya vṛkṣasya cchāyā asya śyāmākasya dāraksya kāyaṃ na vijahātīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च पुनः संजल्पितुमारब्धाह्--भवन्तः, अयं पुण्यमहेशाख्यः सत्त्वः, एतमभिषिञ्चाम इति।
dṛṣṭvā ca punaḥ saṃjalpitumārabdhāh--bhavantaḥ, ayaṃ puṇyamaheśākhyaḥ sattvaḥ, etamabhiṣiñcāma iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैः प्रबोध्योक्तह्--दारक, राज्यं प्रतीच्छेति।
sa taiḥ prabodhyoktah--dāraka, rājyaṃ pratīccheti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथयति--नाहं राज्येनार्थी। अहमार्यस्य महाकात्यायनस्योपस्थापक इति।
sa kathayati--nāhaṃ rājyenārthī/ ahamāryasya mahākātyāyanasyopasthāpaka iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुष्मता महाकात्यायनेन श्रुतम्। समन्वाहर्तुं प्रवृत्तः। किमस्य दारकस्य राज्ञः संवर्तनीयानि कर्माणि न वेति।
āyuṣmatā mahākātyāyanena śrutam/ samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/ kimasya dārakasya rājñaḥ saṃvartanīyāni karmāṇi na veti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यति, सन्ति। स कथयति--पुत्र, प्रतीच्छ राज्यम्, किं तु धर्मेण ते कारयितव्यमिति।
paśyati, santi/ sa kathayati--putra, pratīccha rājyam, kiṃ tu dharmeṇa te kārayitavyamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन तं प्रतीष्टम्। स तै राज्ये ऽभिषिक्रः। श्यामाकेन दारकेण तस्मिन् राज्यं कारितमिति।
tena taṃ pratīṣṭam/ sa tai rājye 'bhiṣikraḥ/ śyāmākena dārakeṇa tasmin rājyaṃ kāritamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामाकराज्यं श्यामाकराज्यमिति संज्ञा संवृत्ता॥
śyāmākarājyaṃ śyāmākarājyamiti saṃjñā saṃvṛttā//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुष्मान् महाकात्यायनो वोक्काणमनुप्राप्तः। वोक्काणे आयुष्मतो महाकात्यायनस्य माता उपपन्ना।
āyuṣmān mahākātyāyano vokkāṇamanuprāptaḥ/ vokkāṇe āyuṣmato mahākātyāyanasya mātā upapannā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा आयुष्मन्तं महाकात्यायनं दृष्ट्वा कथयति--दृष्ट्वा चिरस्य बर पुत्रकं पश्यामि, चिरस्य बत पुत्रकं पश्यामीति।
sā āyuṣmantaṃ mahākātyāyanaṃ dṛṣṭvā kathayati--dṛṣṭvā cirasya bara putrakaṃ paśyāmi, cirasya bata putrakaṃ paśyāmīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तनाभ्यां चास्याः क्षीरधाराः प्रसृताः। आयुष्मता महाकात्यायनेन अम्ब अम्बेति समाश्वासिता।
stanābhyāṃ cāsyāḥ kṣīradhārāḥ prasṛtāḥ/ āyuṣmatā mahākātyāyanena amba ambeti samāśvāsitā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया आयुष्मान् महाकात्यायनो भोजितः। तस्या आयुष्मता महाकात्यायनेनाशयानुशयं धातुं प्रकृतिं च ज्ञात्वा तादृशी चतुरार्यसम्प्रतिवेधिकी धर्मदेशना कृता, यां श्रुत्वा विंशतिशिखरसमुद्गतं सत्कायदृष्टिशैलं ज्ञानवज्रेण भित्त्वा स्रोतापत्तिफलं साक्षात्कृतम्।
tayā āyuṣmān mahākātyāyano bhojitaḥ/ tasyā āyuṣmatā mahākātyāyanenāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasamprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा दृष्टसत्या त्रिरुदानमुदानयति स्म--इदमस्माकं भदनत न मात्रा <४८९>कृतं न पित्रा न राज्ञा न देवताभिर् नेष्टेन स्वजनबन्धुवर्गेण न पूर्वप्रेतैर् न श्रमणब्राह्मणैर्यद्भवता अस्माकं कृतम्।
sā dṛṣṭasatyā trirudānamudānayati sma--idamasmākaṃ bhadanata na mātrā <489>kṛtaṃ na pitrā na rājñā na devatābhir neṣṭena svajanabandhuvargeṇa na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇairyadbhavatā asmākaṃ kṛtam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.