<५६>किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ दरिद्रपुरुषः, एष एवासौ राजा प्रसेनजित् कौशलस्तेन कालेन तेन समयेन।
<56>kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau daridrapuruṣaḥ, eṣa evāsau rājā prasenajit kauśalastena kālena tena samayena/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदनेन प्रत्येकबुद्धायालवणिका कुल्माषपिण्डका प्रतिपादिता, तेन कर्मणा षट्कृत्वो देवेषु त्रायस्त्रिंशेषु राज्यैश्वर्याधिपत्यं कारितवान्, षट्कृत्वो ऽस्यामेव श्रावस्त्यां राजा क्षत्रियो मूर्ध्नाभिषिक्तः, तेनैव च कर्मणा अवशेषेण एतर्हि राजा क्षत्रियो मूर्ध्नाभिषिक्तः संवृत्तः।
yadanena pratyekabuddhāyālavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā pratipāditā, tena karmaṇā ṣaṭkṛtvo deveṣu trāyastriṃśeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritavān, ṣaṭkṛtvo 'syāmeva śrāvastyāṃ rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ, tenaiva ca karmaṇā avaśeṣeṇa etarhi rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ saṃvṛttaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽस्य तमहं संधाय कथयामि--
so 'sya tamahaṃ saṃdhāya kathayāmi--
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्वरथपत्तियायिनो भुञ्जानस्य पुरं सनैर्गमनम्।
hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ sanairgamanam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यसि फलं हि रूक्षिकाया अलवणिकाया कुल्माषपिण्डकायाः॥ इति।
paśyasi phalaṃ hi rūkṣikāyā alavaṇikāyā kulmāṣapiṇḍakāyāḥ// iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामन्तकेन शब्दो विसृतह्--भगवता राज्ञः प्रसेनजितो ऽलवणिकां कुल्माषपिण्डकामारभ्य कर्मप्लोतिर्व्याकृता इति।
sāmantakena śabdo visṛtah--bhagavatā rājñaḥ prasenajito 'lavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotirvyākṛtā iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञापि प्रसेनजिता श्रुतम्। स येन भगवांसेतेनोपसंक्रान्तः।
rājñāpi prasenajitā śrutam/ sa yena bhagavāṃsetenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते निषण्णः। एकान्तनिषण्णं राजानं प्रसेनजितं कौशलं भगवान् धर्म्यया कथया संदरश्यति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति।
upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/ ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdaraśyati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकपर्यायेण धर्म्यया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्य तूष्णीम्। अथ राजा प्रसेनजित् कौशल उत्थायासनादेकांसमुत्तेरासङ्गं कृत्वा भगवन्तमिदमवोचत्--अधिवासयतु मे भगवांस् त्रैमासीं चीवरपिण्डपातशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारैः सार्धं संघेनेति।
anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/ atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamutterāsaṅgaṃ kṛtvā bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃs traimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ saṃgheneti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिवासयति भगवान् राज्ञः प्रसेनजितः कौशलस्य तूष्णीभावेन। ततो राज्ञा प्रसेनजिता कौशलेन बुद्धमुखाय भिक्षुसंघाय त्रैमास्यं शतरसं भोजनं दत्तम्।
adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya tūṣṇībhāvena/ tato rājñā prasenajitā kauśalena buddhamukhāya bhikṣusaṃghāya traimāsyaṃ śatarasaṃ bhojanaṃ dattam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकश्च भिक्षुः शतसहस्रेण वस्त्रेणाच्छादितः।
ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇācchāditaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलस्य च कुम्भकोटिं समुदानीय दीपमाला अभ्युद्यतो दातुम्।
tailasya ca kumbhakoṭiṃ samudānīya dīpamālā abhyudyato dātum/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भक्ते पूजायां च महान् कोलाहलो जातः। यावदन्यतमा नगरावलम्बिका अतीव दुःखिता।
tatra bhakte pūjāyāṃ ca mahān kolāhalo jātaḥ/ yāvadanyatamā nagarāvalambikā atīva duḥkhitā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया क्रोडमल्लकेन भिक्षामटन्त्या उच्चशब्धः श्रुतः। श्रुत्वा च पुनः पृच्छति--भवन्तः, किमेष उच्चशब्दो महाशब्द इति।
tayā kroḍamallakena bhikṣāmaṭantyā uccaśabdhaḥ śrutaḥ/ śrutvā ca punaḥ pṛcchati--bhavantaḥ, kimeṣa uccaśabdo mahāśabda iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरैः समाख्यातम्--राज्ञा प्रसेनजिता कौशलेन बुद्धप्रमुखो भिक्षुअस्ंघस्त्रैमास्यं भोजितः, एकैकश्च भिक्षुः शतसहस्रेण वस्त्रेण आच्छादितः, तैलस्य कुम्भकोटिं च समुदानीय दीपमाला अभ्युद्यतो दातुमिति।
aparaiḥ samākhyātam--rājñā prasenajitā kauśalena buddhapramukho bhikṣuasṃghastraimāsyaṃ bhojitaḥ, ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇa ācchāditaḥ, tailasya kumbhakoṭiṃ ca samudānīya dīpamālā abhyudyato dātumiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तस्या नगरावलम्बिकाया एतदभवत्--अयं तावद्राजा प्रसेनजित् कौशलः पुण्यैरतृप्तो ऽद्यापि दानानि ददाति, पुण्यानि करोति।
tatastasyā nagarāvalambikāyā etadabhavat--ayaṃ tāvadrājā prasenajit kauśalaḥ puṇyairatṛpto 'dyāpi dānāni dadāti, puṇyāni karoti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्न्वहमपि कुतश्चित् समुदानीय भगवतः प्रदीपं दद्यामिति। तया खण्डमल्लके तैलस्य स्तोकम् याचयित्वा प्रदीपं प्रज्वाल्य भगवतश्चङ्क्रमे दत्तः।
yannvahamapi kutaścit samudānīya bhagavataḥ pradīpaṃ dadyāmiti/ tayā khaṇḍamallake tailasya stokam yācayitvā pradīpaṃ prajvālya bhagavataścaṅkrame dattaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादयोर् निपत्य प्रणिधानं कृतम्--अनेनाहं कुशलमूलेन यथायं भगवाञ् शाक्यमुनिर्वर्षशतायुषि प्रजायां शाक्यमुनिर् नाम शास्ता लोक उत्पन्नः, एवमहमपि वर्षशतायुषि प्रजायां शाक्यमुनिरेव शास्ता भवेयम्।
pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam--anenāhaṃ kuśalamūlena yathāyaṃ bhagavāñ śākyamunirvarṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannaḥ, evamahamapi varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunireva śāstā bhaveyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा चास्य दारिपुत्रमौद्गल्यायनाग्रयुगं भद्रयुगमानन्दो भिक्षुरुपस्थायकः, शुद्धोदनः पिता, माता महामाया, राहुलभद्रः कुमारः पुत्रः।
yathā cāsya dāriputramaudgalyāyanāgrayugaṃ bhadrayugamānando bhikṣurupasthāyakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mātā mahāmāyā, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथायं भगवान् धातुविभागं कृत्वा परिनिर्वास्यति, एवमहमपि धातुविभागं कृत्वा परिनिर्वापयेयमिति।
yathāyaṃ bhagavān dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyati, evamahamapi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāpayeyamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् सर्वे ते दीपा नैर्वाणाः।
yāvat sarve te dīpā nairvāṇāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तया प्रज्वलितः प्रदीपः प्रज्वलत्येव। धर्मता खलु बुद्धानां भगवताम्--न तावदुपस्थायकाः प्रतिसम्लीयन्ते न यावद्बुद्धा भगवन्तः प्रतिसम्लीना इति।
sa tayā prajvalitaḥ pradīpaḥ prajvalatyeva/ dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatām--na tāvadupasthāyakāḥ pratisamlīyante na yāvadbuddhā bhagavantaḥ pratisamlīnā iti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथायुष्मानानन्दः संलक्षयति--अस्थानमनवकाशो यद्बुद्धा भगवन्त आलोके शय्यां कल्पयन्ति।
athāyuṣmānānandaḥ saṃlakṣayati--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्न्वहं दीपम् <५७>निर्वापयेयमिति।
yannvahaṃ dīpam <57>nirvāpayeyamiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.