तद्भवतु दारकस्य नाम सुप्रिय इति। सुप्रियो दारको ऽष्टाभ्यो धात्रीभ्य उपन्यस्तो द्वाभ्यां क्षीरधात्रीभ्यां द्वाभ्यामंसधात्रीभ्यां द्वाभ्यां मलधात्रीभ्यां क्रीडनिकाभ्यां धात्रीभ्याम्।
tadbhavatu dārakasya nāma supriya iti/ supriyo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhya upanyasto dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāmaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽष्टाभिर्धात्रीभुरुन्नीयते वर्ध्यते क्षीरेण दध्ना नवनीतेन सर्पिषा सर्पिमण्डेन अन्यैष्चोत्तप्तोत्तपैरुपकरणविशेषैः।
so 'ṣṭābhirdhātrībhurunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiṣcottaptottapairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशु वर्धते ह्रदस्थमिव पङ्कजम्॥
āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा महान् संवृत्तस्तदा लिप्यामुपन्यस्तः। संख्यायां गणनायां मुद्रायामुद्धारे न्यासे
yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/ saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निक्षेपे हस्तिपरीक्षायामश्वपरीक्षायां रत्नपरीक्षायां दारुपरीक्षायां वस्त्रपरीक्षायां पुरुषपरीक्षायां स्त्रीपरीक्षायाम्।
nikṣepe hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ vastraparīkṣāyāṃ puruṣaparīkṣāyāṃ strīparīkṣāyām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानापण्यपरीक्षासु पर्यवदातः सर्वशास्त्रज्ञ्नः सरवकलाभिज्ञ्नः सर्वशिल्पज्ञ्नः सर्वभूतरुतज्ञ्नः सर्वगतिगतिज्ञ्नह् उद्धट्टको वाचकः पण्डितः पटुप्रचारः परमतीक्ष्णनिशितबुद्धिः संवृत्तो ऽग्निकल्प इव ज्ञ्नानेन।
nānāpaṇyaparīkṣāsu paryavadātaḥ sarvaśāstrajñnaḥ saravakalābhijñnaḥ sarvaśilpajñnaḥ sarvabhūtarutajñnaḥ sarvagatigatijñnah uddhaṭṭako vācakaḥ paṇḍitaḥ paṭupracāraḥ paramatīkṣṇaniśitabuddhiḥ saṃvṛtto 'gnikalpa iva jñnānena/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यानि तानि राज्ञ्नां क्षत्रियाणां मूर्ध्नाभिषिक्तानां जनपदैश्वर्यस्थामवीर्यमनुप्राप्तानां महान्तं पृथिवीमण्डलमभिनिर्जित्याध्यावसतां पृथग्भवन्ति शिल्पस्थानकर्मस्थानानि, तद्यथा हस्तिग्रीवायाम् अश्वपृष्ठे रथे त्सरुधनुःषु उपयाने निर्याणे ऽङ्कुशग्रहे तोमरग्रहे छेद्ये भेद्ये मुष्टिबन्धे पदबन्धे दूरवेधे शब्दवेधेऽक्षुण्णवेधे मर्मवेधे दृड्हप्रहारितायाम्।
sa yāni tāni rājñnāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāvasatāṃ pṛthagbhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tadyathā hastigrīvāyām aśvapṛṣṭhe rathe tsarudhanuḥṣu upayāne niryāṇe 'ṅkuśagrahe tomaragrahe chedye bhedye muṣṭibandhe padabandhe dūravedhe śabdavedhe'kṣuṇṇavedhe marmavedhe dṛḍHaprahāritāyām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पन्ञ्चसु स्थानेषु कृतावी संवृत्तः। धर्मता चैषा -- न तावत् पुत्रस्य नाम निर्गच्छति यावत् पिता ध्रियते।
panñcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ/ dharmatā caiṣā -- na tāvat putrasya nāma nirgacchati yāvat pitā dhriyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरेण समयेन प्रियसेनः सार्थवाहो ग्लानीभूतः। स मूलगण्डपुत्रपुष्पफलभैषज्यैरुपस्थीयमानो हीयत एव।
athāpareṇa samayena priyasenaḥ sārthavāho glānībhūtaḥ/ sa mūlagaṇḍaputrapuṣpaphalabhaiṣajyairupasthīyamāno hīyata eva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः।
sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्योगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम्॥४॥
samyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ ca jīvitam//4//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स कालधर्मेण सम्युक्तः। कालगते प्रियसेने सार्थवाहे ब्रह्मदत्तेन काशिराज्ञ्ना सुप्रियो महासार्थवाहत्वे ऽभिषिक्तः।
iti sa kāladharmeṇa samyuktaḥ/ kālagate priyasene sārthavāhe brahmadattena kāśirājñnā supriyo mahāsārthavāhatve 'bhiṣiktaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सार्थवाहभूतेन इयमेवम्रूपा महाप्रतिज्ञ्ना कृता -- सर्वत्त्वा मया धनेन संतर्पयितव्याः।
tena sārthavāhabhūtena iyamevamrūpā mahāpratijñnā kṛtā -- sarvattvā mayā dhanena saṃtarpayitavyāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पं च देयं बहवश्च याचकाः। ततो ऽल्पैरहोभिस्तद्धनं परिक्षयं पर्यादानं गतम्।
alpaṃ ca deyaṃ bahavaśca yācakāḥ/ tato 'lpairahobhistaddhanaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सुप्रियो महासार्थवाहः संलक्षयति -- अल्पं च देयं बहवश्च याचकाः।
atha supriyo mahāsārthavāhaḥ saṃlakṣayati -- alpaṃ ca deyaṃ bahavaśca yācakāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽल्पैरहोभिस्तद्धनं परिक्षयं पर्यादानं गतम्। यन्न्वहं सामुद्रम् यानपात्रं समुदानीय महासमुद्रमवतरेयं धनहारिकः।
tato 'lpairahobhistaddhanaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatam/ yannvahaṃ sāmudram yānapātraṃ samudānīya mahāsamudramavatareyaṃ dhanahārikaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुप्रियो महासार्थवाहः सामुद्रयानपात्रं समुदानीय पञ्चमात्रैर्वणिक्शतैः सार्धं महासमुद्रमवतीर्णः।
tataḥ supriyo mahāsārthavāhaḥ sāmudrayānapātraṃ samudānīya pañcamātrairvaṇikśataiḥ sārdhaṃ mahāsamudramavatīrṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनुपूर्वेण रत्नद्वीपं गत्वा रत्नसंग्रहं कृत्वा स्वस्तिक्षेमाभ्यां महासमुद्रादुत्तीर्य स्थलजैर्वहित्रैर्भाण्डमारोप्य वाराणस्यभिमुखः संप्रस्थितः।
tato 'nupūrveṇa ratnadvīpaṃ gatvā ratnasaṃgrahaṃ kṛtvā svastikṣemābhyāṃ mahāsamudrāduttīrya sthalajairvahitrairbhāṇḍamāropya vārāṇasyabhimukhaḥ saṃprasthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अटवीकान्तारमध्यगतश्चौरसहस्रेणासादितः। ततस्ते चौरा मुषितुकामाः सर्वजवेन प्रसृताः।
aṭavīkāntāramadhyagataścaurasahasreṇāsāditaḥ/ tataste caurā muṣitukāmāḥ sarvajavena prasṛtāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रियेण च सर्वाहेनावलोक्याभिहिताह् -- किमेतद्भवन्तः समारब्धम्? चौराः कथयन्ति -- सार्थवाह, त्वमेकः स्वस्तिक्षेमाभ्यां गच्छ, अवशिष्टं सार्थं भुषिष्यामः।
supriyeṇa ca sarvāhenāvalokyābhihitāh -- kimetadbhavantaḥ samārabdham? caurāḥ kathayanti -- sārthavāha, tvamekaḥ svastikṣemābhyāṃ gaccha, avaśiṣṭaṃ sārthaṃ bhuṣiṣyāmaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्थवाहः कथयति ममैष भवन्तः सार्थः संनिश्रितः।
sārthavāhaḥ kathayati mamaiṣa bhavantaḥ sārthaḥ saṃniśritaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्हन्ति भवन्तो मुषितुम् । एवमुक्ताश्चौराः कथयन्ति -- वयं स्मः सार्थवाहचौरा अटवीचराः।
nārhanti bhavanto muṣitum | evamuktāścaurāḥ kathayanti -- vayaṃ smaḥ sārthavāhacaurā aṭavīcarāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्माकं कृषिर् न वाणिज्या न गौरक्ष्यम्। अनेन वयं जीविकां कल्पयामः।
nāsmākaṃ kṛṣir na vāṇijyā na gaurakṣyam/ anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां सुप्रियः सार्थवाहः कथयति -- सार्थस्य मूल्यं भवन्तो गण्यताम्।
teṣāṃ supriyaḥ sārthavāhaḥ kathayati -- sārthasya mūlyaṃ bhavanto gaṇyatām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेषामर्थे मूल्यं दास्यामीति। ततस्ते वणिजः परस्परं मूल्यं गणयित्वा चौराणां निवेदयन्ति<६४> -- इयन्ति शतानि सहस्राणि चेति।
ahameṣāmarthe mūlyaṃ dāsyāmīti/ tataste vaṇijaḥ parasparaṃ mūlyaṃ gaṇayitvā caurāṇāṃ nivedayanti<64> -- iyanti śatāni sahasrāṇi ceti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.