दिव्१० मेण्ढकावदानम्।
div10 meṇḍhakāvadānam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Divyāvadāna 82
भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुह्--किं भदन्त मेण्ढकेन मेण्ढकपत्न्या मेण्ढकपुत्रेण मेण्ढकस्नुषया मेण्ढकदासेन मेण्ढकदास्या कर्म कृतम् येन षडभिज्ञाता महापुण्याः संवृत्ताः, भगवतो ऽन्तिके सत्यानि दृष्टानि, भगवांश्चैभिरारागितो न विरागित इति? भगवानाह--एभिरेव भिक्षवः कर्माणि कृतान्युपचितानि लब्धसम्भाराणि परिणतप्रत्ययानि ओघवत्प्रत्युपस्थितान्यवश्यम्भावीनि।
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--kiṃ bhadanta meṇḍhakena meṇḍhakapatnyā meṇḍhakaputreṇa meṇḍhakasnuṣayā meṇḍhakadāsena meṇḍhakadāsyā karma kṛtam yena ṣaḍabhijñātā mahāpuṇyāḥ saṃvṛttāḥ, bhagavato 'ntike satyāni dṛṣṭāni, bhagavāṃścaibhirārāgito na virāgita iti? bhagavānāha--ebhireva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni labdhasambhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavatpratyupasthitānyavaśyambhāvīni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एभिः कर्माणि कृतान्युपचितानि।
ebhiḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽन्यः प्रत्यनुभविष्यति? न भिक्षवः कर्माणि कृतान्युपचितानि बाह्ये पृथिवीधातौ विपच्यन्ते, नाब्धातौ, न तेजोधातौ, न वायुधातौ, अपि तूपात्तेष्वेव स्कन्धधात्वायतनेषु कर्माणि कृतानि विपच्यन्ते शुभान्यशुभानि च।
ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhānyaśubhāni ca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्रणश्यन्ति कर्माणि कल्पकोटिशतैरपि।
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatairapi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामग्रीं प्राप्य कालं च फलन्ति खलु देहिनाम्॥१॥
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām//1//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतपूर्वं भिक्षवो ऽतीते ऽध्वनि वाराणस्यां नगर्यां ब्रह्मदत्तो नाम राजा राज्यं कारयति ऋद्धं च स्फीतं च क्षेमं च सुभिक्षं च आकीर्णबहुजनमनुष्यं च प्रशान्तकलिकलहडिम्बडमरतस्करोगापगतं शालीक्षुगोमहिषीसम्पन्नमखिलमकण्टकम्।
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskarogāpagataṃ śālīkṣugomahiṣīsampannamakhilamakaṇṭakam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकपुत्रमिव राज्यं पालयति।
ekaputramiva rājyaṃ pālayati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन खलु समयेन वाराणस्यां नैमित्तिकैर्द्वादशवर्षिका अनावृष्टिर्व्याकृता।
tena khalu samayena vārāṇasyāṃ naimittikairdvādaśavarṣikā anāvṛṣṭirvyākṛtā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिविधं दुर्भिक्षं भविष्यति--चञ्चु श्वेतास्थि शलाकावृत्ति च। तत्र चञ्चु उच्यते--समुद्गके तस्मिन् मनुष्या बीजानि प्रक्षिप्य अनागते सत्त्वापेक्षया सथापयन्ति।
trividhaṃ durbhikṣaṃ bhaviṣyati--cañcu śvetāsthi śalākāvṛtti ca/ tatra cañcu ucyate--samudgake tasmin manuṣyā bījāni prakṣipya anāgate sattvāpekṣayā sathāpayanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृता नाम अनेन ते बीजकायं करिष्यन्तीति।
mṛtā nāma anena te bījakāyaṃ kariṣyantīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं समुद्गकं बद्ध्वा चञ्चु उच्यते। श्वेतास्थि नाम दुर्भिक्षम्--तस्मिन् काले मनुष्या अस्थीन्युपसंहृत्य तावत् क्वाथयन्ति, यावत् तान्यस्थीनि श्वेतानि संवृत्तानीति।
idaṃ samudgakaṃ baddhvā cañcu ucyate/ śvetāsthi nāma durbhikṣam--tasmin kāle manuṣyā asthīnyupasaṃhṛtya tāvat kvāthayanti, yāvat tānyasthīni śvetāni saṃvṛttānīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तत्क्वाथं पिबन्ति।
tatastatkvāthaṃ pibanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं श्वेतास्थि दुर्भिक्षमित्युचयते। शलाकावृत्तिर् नाम--तस्मिन् काले मनुष्याः खलु बिलेभ्यो धान्यगुडकानि शलाकया आकृष्य बहुदकस्थाल्यां क्वाथयित्वा पिबन्ति।
idaṃ śvetāsthi durbhikṣamityucayate/ śalākāvṛttir nāma--tasmin kāle manuṣyāḥ khalu bilebhyo dhānyaguḍakāni śalākayā ākṛṣya bahudakasthālyāṃ kvāthayitvā pibanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं शलाकासम्बद्धत्वाच्छलाकावृत्तिरित्युच्यते।
iyaṃ śalākāsambaddhatvācchalākāvṛttirityucyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राज्ञा ब्रह्मदत्तेन वाराणस्यां घण्टावघोषणं कारितम्--शृण्वन्तु भवन्तो वाराणसीनिवासिनः पौराः।
tato rājñā brahmadattena vārāṇasyāṃ ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--śṛṇvantu bhavanto vārāṇasīnivāsinaḥ paurāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैमित्तिकैर्द्वादशवर्षिका अनावृष्टिर्व्याकृता शलाकावृत्ति दुर्भिक्षं चञ्चु श्वेतास्थि च।
naimittikairdvādaśavarṣikā anāvṛṣṭirvyākṛtā śalākāvṛtti durbhikṣaṃ cañcu śvetāsthi ca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां वो द्वादशवर्षिकं भक्तमस्ति, तैः स्थातव्यम्।
yeṣāṃ vo dvādaśavarṣikaṃ bhaktamasti, taiḥ sthātavyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां नास्ति, ते यथेष्टं गच्छन्तु। विगतदुर्भिक्षभयाः सुभिक्षे पुनरप्युपागमिष्यन्ति।
yeṣāṃ nāsti, te yatheṣṭaṃ gacchantu/ vigatadurbhikṣabhayāḥ subhikṣe punarapyupāgamiṣyanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्श्च समये वाराणस्यामन्यतमो गृहपतिराढ्यो महाधनो महाभोगो विस्तीर्णपरिवारः।
tasminśca samaye vārāṇasyāmanyatamo gṛhapatirāḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaparivāraḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन कोष्ठागारिक आहूय उक्तह्--भोः पुरुष, भविष्यति मे सपरिवाराणां मे सपरिवाराणां द्वादश वर्षाणि भक्तमिति? स कथयति--आर्य भविष्यतीति।
tena koṣṭhāgārika āhūya uktah--bhoḥ puruṣa, bhaviṣyati me saparivārāṇāṃ me saparivārāṇāṃ dvādaśa varṣāṇi bhaktamiti? sa kathayati--ārya bhaviṣyatīti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्रैवावस्थितः। समन्तरानुबद्धं चैतत् दुभिक्षम्।
sa tatraivāvasthitaḥ/ samantarānubaddhaṃ caitat dubhikṣam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कोशकोष्ठागाराः परिक्षीणाः। सर्वश्च परिजनः कालगतः। आत्मना षष्ठो व्यवस्थितः।
tasya kośakoṣṭhāgārāḥ parikṣīṇāḥ/ sarvaśca parijanaḥ kālagataḥ/ ātmanā ṣaṣṭho vyavasthitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तेन गृहपतिना कोशकोष्ठागराणि शोधयित्वा धान्यप्रस्थ उपसंहृतः।
tatastena gṛhapatinā kośakoṣṭhāgarāṇi śodhayitvā dhānyaprastha upasaṃhṛtaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽस्य पत्न्या स्थाल्यां प्रक्षिप्य साधितः। असति बुद्धानामुत्पादे प्रत्येकबुद्धा लोक उत्पद्यन्ते हीनदीनानुकम्पकाः प्रान्तशयनभक्ता एकदक्षिणीया लोकस्य।
so 'sya patnyā sthālyāṃ prakṣipya sādhitaḥ/ asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदन्यतमः प्रत्येकबुद्धो <८३>जनपदचारिकां चरन् वाराणसीमनुप्राप्तः।
yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho <83>janapadacārikāṃ caran vārāṇasīmanuprāptaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.