एतत्-कृत-कारुण्ये किम् अन्यथा रोदिति ग्रावा ॥ग्अस्स् *३६॥ जाता शिखण्डिनी प्राग् यथा शिखण्डी तथावगच्छामि । प्रागल्भ्यम् अधिकम् आप्तुं वाणी बाणो बभूवेति ॥ग्अस्स् *३७॥ यं गणयति गुरोर् अनु यस्यास् ते धर्म-कर्म सङ्कुचितम् । कविम् अहम् उशनसम् इव तं तातं नीलाम्बरं वन्दे ॥ग्अस्स् *३८॥ सकल-कलाः कल्पयितुं प्रभुः प्रबन्धस्य कुमुद-बन्धोश् च । सेन-कुल-तिल-भूपतिर् एको राका-प्रदोषश् च ॥ग्अस्स् *३९॥ काव्यस्याक्षर-मैत्री-भाजो न च कर्कशा न च ग्राम्याः । शब्दा अपि पुरुषा अपि साधव एवार्थ-बोधाय ॥ग्अस्स् *४०॥ वंशे घुण इव न विशति दोषो रस-भाविते सतां मनसि । रसम् अपि तु न प्रतीच्छति बहु-दोषः सन्निपातीव ॥ग्अस्स् *४१॥ विगुणो ऽपि काव्य-बन्धः साधूनाम् आननं गतः स्वदते । फूत्कारो ऽपि सुवंशैर् अनूद्यमानः श्रुतिं हरति ॥ग्अस्स् *४२॥ स्वयम् अपि भूरि-च्छिद्रश् चापलम् अपि सर्वतोमुखं तन्वन् । तितौस् तुषस्य पिशुनो दोषस्य विवेचनेऽधिकृतः ॥ग्अस्स् *४३॥ अन्तर्-गूढानर्थानव्यञ्जयतः प्रसाद-रहितस्य । सन्दर्भस्य नदस्य च न रसः प्रीत्यै रस-ज्ञानाम् ॥ग्अस्स् *४४॥ यदसेवनीयम् असताम् अमृत-प्रायं सुवर्ण-विन्यासम् । सुरसार्थमयं काव्यं त्रिविष्टपं वा समं विद्मः ॥ग्अस्स् *४५॥ सत्-कवि-रसना-शूर्पी-निस्तुषतर-शब्द-शालि-पाकेन । तृप्तो दयिताधरम् अपि नाद्रियते का सुधा दासी ॥ग्अस्स् *४६॥ अकलित-शब्दालङ्कृतिर् अनुकूला स्खलि-पद-निवेशापि । अभिसारिकेव रमयति सूक्तिः सोत्कर्ष-शृङ्गारा ॥ग्अस्स् *४७॥ अध्वनि पद-ग्रह-परं मदयति हृदयं न वा न वा श्रवणम् । काव्यम् अभिज्ञ-सभायां मञ्जीरं केलि-वेलायाम् ॥ग्अस्स् *४८॥ आस्वादित-दयिताधर-सुधा-रसस्यैव सूक्तयो मधुराः । अकलित-रसाल-मुकुलो न कोकिलः कलम् उदञ्चयति ॥ग्अस्स् *४९॥ बाला-कटाक्ष-सूत्रितम् असती-नेत्र-त्रिभाग-कृत-भाष्यम् । कवि-माणवका दूती-व्याख्यातम् अधीयते भावम् ॥ग्अस्स् *५०॥ मसृण-पद-गीति-गतयः सज्जन-हृदयाभिसारिकाः सुरसाः । मदनाद्वयोपनिषदो विशदा गोवर्धनस्यार्याः ॥ग्अस्स् *५१॥ वाणी प्राकृत-समुचित-रसा बलेनैव संस्कृतं नीता । निम्नानुरूप-नीरा कलिन्द-कन्येव गगन-तलम् ॥ग्अस्स् *५२॥ आर्या-सप्तशतीयं प्रगल्भ-मनसाम् अनादृता येषाम् । दूती-रहिता इव ते न कामिनी-मनसि निविशन्ते ॥ग्अस्स् *५३॥ रत-रीति-वीत-वसना प्रियेव शुद्धापि वाङ्-मुदे सरसा । अरसा सालङ्कृतिर् अपि न रोचते शालभञ्जीव ॥ग्अस्स् *५४॥ इति ग्रन्थारम्भ-व्रज्या समाप्ता । अ-कार-व्रज्या अवधि-दिनावधि-जीवाः प्रसीद जीवन्तु पथिक-जनजायाः । दुर्लङ्घ्य-वर्त्म-शैलौ स्तनौ पिधेहि प्रपापालि
etat-kṛta-kāruṇye kim anyathā roditi grāvā ||GAss *36|| jātā śikhaṇḍinī prāg yathā śikhaṇḍī tathāvagacchāmi | prāgalbhyam adhikam āptuṃ vāṇī bāṇo babhūveti ||GAss *37|| yaṃ gaṇayati guror anu yasyās te dharma-karma saṅkucitam | kavim aham uśanasam iva taṃ tātaṃ nīlāmbaraṃ vande ||GAss *38|| sakala-kalāḥ kalpayituṃ prabhuḥ prabandhasya kumuda-bandhoś ca | sena-kula-tila-bhūpatir eko rākā-pradoṣaś ca ||GAss *39|| kāvyasyākṣara-maitrī-bhājo na ca karkaśā na ca grāmyāḥ | śabdā api puruṣā api sādhava evārtha-bodhāya ||GAss *40|| vaṃśe ghuṇa iva na viśati doṣo rasa-bhāvite satāṃ manasi | rasam api tu na pratīcchati bahu-doṣaḥ sannipātīva ||GAss *41|| viguṇo 'pi kāvya-bandhaḥ sādhūnām ānanaṃ gataḥ svadate | phūtkāro 'pi suvaṃśair anūdyamānaḥ śrutiṃ harati ||GAss *42|| svayam api bhūri-cchidraś cāpalam api sarvatomukhaṃ tanvan | titaus tuṣasya piśuno doṣasya vivecane'dhikṛtaḥ ||GAss *43|| antar-gūḍhānarthānavyañjayataḥ prasāda-rahitasya | sandarbhasya nadasya ca na rasaḥ prītyai rasa-jñānām ||GAss *44|| yadasevanīyam asatām amṛta-prāyaṃ suvarṇa-vinyāsam | surasārthamayaṃ kāvyaṃ triviṣṭapaṃ vā samaṃ vidmaḥ ||GAss *45|| sat-kavi-rasanā-śūrpī-nistuṣatara-śabda-śāli-pākena | tṛpto dayitādharam api nādriyate kā sudhā dāsī ||GAss *46|| akalita-śabdālaṅkṛtir anukūlā skhali-pada-niveśāpi | abhisārikeva ramayati sūktiḥ sotkarṣa-śṛṅgārā ||GAss *47|| adhvani pada-graha-paraṃ madayati hṛdayaṃ na vā na vā śravaṇam | kāvyam abhijña-sabhāyāṃ mañjīraṃ keli-velāyām ||GAss *48|| āsvādita-dayitādhara-sudhā-rasasyaiva sūktayo madhurāḥ | akalita-rasāla-mukulo na kokilaḥ kalam udañcayati ||GAss *49|| bālā-kaṭākṣa-sūtritam asatī-netra-tribhāga-kṛta-bhāṣyam | kavi-māṇavakā dūtī-vyākhyātam adhīyate bhāvam ||GAss *50|| masṛṇa-pada-gīti-gatayaḥ sajjana-hṛdayābhisārikāḥ surasāḥ | madanādvayopaniṣado viśadā govardhanasyāryāḥ ||GAss *51|| vāṇī prākṛta-samucita-rasā balenaiva saṃskṛtaṃ nītā | nimnānurūpa-nīrā kalinda-kanyeva gagana-talam ||GAss *52|| āryā-saptaśatīyaṃ pragalbha-manasām anādṛtā yeṣām | dūtī-rahitā iva te na kāminī-manasi niviśante ||GAss *53|| rata-rīti-vīta-vasanā priyeva śuddhāpi vāṅ-mude sarasā | arasā sālaṅkṛtir api na rocate śālabhañjīva ||GAss *54|| iti granthārambha-vrajyā samāptā | a-kāra-vrajyā avadhi-dināvadhi-jīvāḥ prasīda jīvantu pathika-janajāyāḥ | durlaṅghya-vartma-śailau stanau pidhehi prapāpāli
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.