कतिमात्र इति आदेस् तिस्रो मात्राः अभ्यादाने हि प्लवते मकारश् चतुर्थीम् किं स्थानम् इति उभाव् ओष्ठौ स्थानम् नादानुप्रदानकरणौ च द्विस्थानम् [एद्। नादान-, च्फ़्। पत्यल् प्। २८] संध्यक्षरम् अवर्णलेशः कण्ठ्यो यथोक्तशेषः पूर्वो विवृतकरणस्थितश् च द्वितीयस्पृष्टकरणस्थितश् च न संयोगो विद्यते आख्यातोपसर्गानुदात्तस्वरितलिङ्गविभक्तिवचनानि च संस्थानाध्यायिन आचार्याः पूर्वे बभूवुः श्रवणाद् एव प्रतिपद्यन्ते न कारणं पृच्छन्ति अथापरपक्षीयाणां कविः पञ्चालचण्डः परिपृच्छको बभूवांबु पृथगुद्गीथदोषान् भवन्तो ब्रुवन्त्व् इति तद् वाच्य् उपलक्षयेद् वर्णाक्षरपदाङ्कशः विभक्त्याम् ऋषिनिषेविताम् इति वाचं स्तुवन्ति तस्मात् कारणं ब्रूमः वर्णानाम् अयम् इदं भविष्यतीति षडङ्गविदस् तत् तथाधीमहे किं छन्द इति गायत्रं हि छन्दः गायत्री वै देवानाम् एकाक्षरा श्वेतवर्णा च व्याख्याता द्वौ द्वादशकौ वर्गौ एतद् वै व्याकरणं धात्वर्थवचनं शैक्ष्यं छन्दोवचनं च अथोत्तरौ द्वौ द्वादशकौ वर्गौ वेदरहसिकी व्याख्याता मन्त्रः कल्पो ब्राहमणम् ऋग् यजुः सामाथर्वाणि एषा व्याहृतिश् चतुर्णां वेदानाम् आनुपूर्वेण्ॐ भूर् भुवः स्वर् इति व्याहृतयः ॥ २७ ॥
katimātra iti ādes tisro mātrāḥ abhyādāne hi plavate makāraś caturthīm kiṃ sthānam iti ubhāv oṣṭhau sthānam nādānupradānakaraṇau ca dvisthānam [ed. nādāna-, cf. Patyal p. 28] saṃdhyakṣaram avarṇaleśaḥ kaṇṭhyo yathoktaśeṣaḥ pūrvo vivṛtakaraṇasthitaś ca dvitīyaspṛṣṭakaraṇasthitaś ca na saṃyogo vidyate ākhyātopasargānudāttasvaritaliṅgavibhaktivacanāni ca saṃsthānādhyāyina ācāryāḥ pūrve babhūvuḥ śravaṇād eva pratipadyante na kāraṇaṃ pṛcchanti athāparapakṣīyāṇāṃ kaviḥ pañcālacaṇḍaḥ paripṛcchako babhūvāṃbu pṛthagudgīthadoṣān bhavanto bruvantv iti tad vācy upalakṣayed varṇākṣarapadāṅkaśaḥ vibhaktyām ṛṣiniṣevitām iti vācaṃ stuvanti tasmāt kāraṇaṃ brūmaḥ varṇānām ayam idaṃ bhaviṣyatīti ṣaḍaṅgavidas tat tathādhīmahe kiṃ chanda iti gāyatraṃ hi chandaḥ gāyatrī vai devānām ekākṣarā śvetavarṇā ca vyākhyātā dvau dvādaśakau vargau etad vai vyākaraṇaṃ dhātvarthavacanaṃ śaikṣyaṃ chandovacanaṃ ca athottarau dvau dvādaśakau vargau vedarahasikī vyākhyātā mantraḥ kalpo brāhamaṇam ṛg yajuḥ sāmātharvāṇi eṣā vyāhṛtiś caturṇāṃ vedānām ānupūrveṇoṃ bhūr bhuvaḥ svar iti vyāhṛtayaḥ || 27 ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.