<आपो गर्भं जनयन्तीर् [प्स् ४।१।८]> इति अपां गर्भः पुरुषः स यज्ञः अद्भिर् यज्ञः प्रणीयमानः प्राङ् तायते तस्माद् आचमनीयं पूर्वम् आहारयति स यद् आचामति त्रिर् आचामति द्विः परिशुम्भति आयुर् अवरुह्य पाप्मानं निर्णुदति उपसाद्य यजुषोद्धृत्य मन्त्रान् प्रयुज्यावसाय प्राचीः शाखाः संधाय निरङ्गुष्ठे पाणाव् अमृतम् अस्य् अमृतोपस्तरणम् अस्य् अमृताय त्वोपस्तृणामीति पाणाव् उदकम् आनीय <जीवा स्थ [प्स् १९।५५।१२-१५, श्स् १९।६९।१-४]> इति सूक्तेन त्रिर् आचामति स यत् पूर्वम् आचामति सप्त प्राणांस् तान् एतेनास्मिन्न् आप्याययति या ह्य् एमा बाह्याः शरीरान् मात्रास् तद् यथैतद् अग्निं वायुम् आदित्यं चन्द्रमसम् अपः पशून् अन्यांश् च प्रजास् तान् एतेनास्मिन्न् आप्याययति आपो ऽमृतम् स यद् द्वितीयम् आचामति सप्तापानांस् तान् एतेनास्मिन्न् आप्याययति या ह्य् एमा बाह्याः शरीरान् मात्रास् तद् यथैतत् पौर्णमासीम् अष्टकाम् अमावास्यां श्रद्धां दीक्षां यज्ञं दक्षिणास् तान् एतेनास्मिन्न् आप्याययति आपो ऽमृतम् स यत् तृतीयम् आचामति सप्त व्यानांस् तान् एतेनास्मिन्न् आप्याययति या ह्य् एमा बाह्याः शरीरान् मात्रास् तद् यथैतत् पृथिवीम् अन्तरिक्षं दिवम् नक्षत्राण्य् ऋतून् आर्तवान् संवत्सरांस् तान् एतेनास्मिन्न् आप्याययति आपो ऽमृतम् पुरुषो ब्रह्म अथाप्रियनिगमो भवति तस्माद् वै विद्वान् पुरुषम् इदं पुण्डरीकम् इति [एद्। अथाप्रींग्निगमो, बुत् सेए पत्यल् प्। ४४] प्राण एष स पुरि शेते संपुरि शेत इति पुरिशयं सन्तं प्राणं पुरुष इत्य् आचक्षते परोक्षेण परोक्षप्रिया इव हि देवा भवन्ति प्रत्यक्षद्विषः स यत् पूर्वम् आचामति पुरस्ताद्धोमांस् तेनास्मिन्न् अवरुन्द्धे स यद् द्वितीयम् आचामत्य् आज्यभागौ तेनास्मिन्न् अवरुन्द्धे स यत् तृतीयम् आचामति संस्थितहोमांस् तेनास्मिन्न् अवरुन्द्धे स यद् द्विः परिशुम्भति तत् समित्संबर्हिः [एद्। संमित्, च्फ़्। पत्यल् प्। ४५] स यत् सर्वाणि खानि सर्वं देहम् आप्याययति यच् चान्यदातारं मन्त्रकार्यं यज्ञे स्कन्दति सर्वं तेनास्मिन्नवरुन्द्धे स यद् ॐपूर्वान् मन्त्रान् प्रयुङ्क्त आ सर्वमेधाद् एते क्रतव एत एवास्य सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु देवेषु सर्वेषु वेदेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेषु सत्त्वेषु कामचारः कामविमोचनं भवत्य् अर्धे च न प्रमीयते य एवं वेद तद् अप्य् एतद् ऋचोक्तम् आपो भृग्वङ्गिरो रूपम् आपो भृग्वङ्गिरोमयं सर्वम् आपोमयं भूतं सर्वं भृग्वङ्गिरोमयम् अन्तरैते त्रयो वेदा भृगून् अङ्गिरसो ऽनुगाः ॥ अपां पुष्पं मूर्तिर् आकाशं पवित्रम् उत्तमम् इति आचम्याभ्युक्ष्यात्मानम् अनुमन्त्रयत <इन्द्र जीव [प्स् २०।४३।१, श्स् १९।७०।१]> इति ब्राह्मणं ॥ ३९ ॥
<āpo garbhaṃ janayantīr [PS 4.1.8]> iti apāṃ garbhaḥ puruṣaḥ sa yajñaḥ adbhir yajñaḥ praṇīyamānaḥ prāṅ tāyate tasmād ācamanīyaṃ pūrvam āhārayati sa yad ācāmati trir ācāmati dviḥ pariśumbhati āyur avaruhya pāpmānaṃ nirṇudati upasādya yajuṣoddhṛtya mantrān prayujyāvasāya prācīḥ śākhāḥ saṃdhāya niraṅguṣṭhe pāṇāv amṛtam asy amṛtopastaraṇam asy amṛtāya tvopastṛṇāmīti pāṇāv udakam ānīya <jīvā stha [PS 19.55.12-15, ŚS 19.69.1-4]> iti sūktena trir ācāmati sa yat pūrvam ācāmati sapta prāṇāṃs tān etenāsminn āpyāyayati yā hy emā bāhyāḥ śarīrān mātrās tad yathaitad agniṃ vāyum ādityaṃ candramasam apaḥ paśūn anyāṃś ca prajās tān etenāsminn āpyāyayati āpo 'mṛtam sa yad dvitīyam ācāmati saptāpānāṃs tān etenāsminn āpyāyayati yā hy emā bāhyāḥ śarīrān mātrās tad yathaitat paurṇamāsīm aṣṭakām amāvāsyāṃ śraddhāṃ dīkṣāṃ yajñaṃ dakṣiṇās tān etenāsminn āpyāyayati āpo 'mṛtam sa yat tṛtīyam ācāmati sapta vyānāṃs tān etenāsminn āpyāyayati yā hy emā bāhyāḥ śarīrān mātrās tad yathaitat pṛthivīm antarikṣaṃ divam nakṣatrāṇy ṛtūn ārtavān saṃvatsarāṃs tān etenāsminn āpyāyayati āpo 'mṛtam puruṣo brahma athāpriyanigamo bhavati tasmād vai vidvān puruṣam idaṃ puṇḍarīkam iti [ed. athāprīṃgnigamo, but see Patyal p. 44] prāṇa eṣa sa puri śete saṃpuri śeta iti puriśayaṃ santaṃ prāṇaṃ puruṣa ity ācakṣate parokṣeṇa parokṣapriyā iva hi devā bhavanti pratyakṣadviṣaḥ sa yat pūrvam ācāmati purastāddhomāṃs tenāsminn avarunddhe sa yad dvitīyam ācāmaty ājyabhāgau tenāsminn avarunddhe sa yat tṛtīyam ācāmati saṃsthitahomāṃs tenāsminn avarunddhe sa yad dviḥ pariśumbhati tat samitsaṃbarhiḥ [ed. saṃmit, cf. Patyal p. 45] sa yat sarvāṇi khāni sarvaṃ deham āpyāyayati yac cānyadātāraṃ mantrakāryaṃ yajñe skandati sarvaṃ tenāsminnavarunddhe sa yad oṃpūrvān mantrān prayuṅkta ā sarvamedhād ete kratava eta evāsya sarveṣu lokeṣu sarveṣu deveṣu sarveṣu vedeṣu sarveṣu bhūteṣu sarveṣu sattveṣu kāmacāraḥ kāmavimocanaṃ bhavaty ardhe ca na pramīyate ya evaṃ veda tad apy etad ṛcoktam āpo bhṛgvaṅgiro rūpam āpo bhṛgvaṅgiromayaṃ sarvam āpomayaṃ bhūtaṃ sarvaṃ bhṛgvaṅgiromayam antaraite trayo vedā bhṛgūn aṅgiraso 'nugāḥ || apāṃ puṣpaṃ mūrtir ākāśaṃ pavitram uttamam iti ācamyābhyukṣyātmānam anumantrayata <indra jīva [PS 20.43.1, ŚS 19.70.1]> iti brāhmaṇaṃ || 39 ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.