प्रजापतिर् वै रुद्रं यज्ञान् निरभजत् सो ऽकामयत मेयम् अस्मा आकूतिः समर्धि यो मा यज्ञान् निरभाक्षीद् इति स यज्ञम् अभ्यायम्याविध्यत् तद् आविद्धं निरकृन्तत् तत् प्राशित्रम् अभवत् तद् उदयच्छत् तद् भगाय पर्यहरन् तत् प्रत्यैक्षत तस्य चक्षुः परापतत् तस्माद् आहुर् अन्धो वै भग इति अपि ह तं नेच्छेद् यम् इच्छति तत् सवित्रे पर्यहरन् तत् प्रत्यगृहात् तस्य पाणी प्रचिच्छेद तस्मै हिरण्मयौ प्रत्यदधुस् तस्माद् धिरण्यपाणिर् इति स्तुतस् तत् पूष्णे पर्यहरन् तत् प्राश्नात् तस्य दन्ताः परोप्यन्त तस्माद् आहुर् अदन्तकः पूषा पिष्टभाजन इति तद् इध्मायाङ्गिरसाय पर्यहरन् तत् प्राश्नात् तस्य शिरो व्यपतत् तं यज्ञ एवाकल्पयत् स एष इध्मः समिधो ह पुरातनस् तद् बर्हय आङ्गिरसाय पर्यहरन् तत् प्राश्नात् तस्याङ्गा पर्वाणि व्यस्रंसन्त तं यज्ञ एवाकल्पयत् तद् एतद् बर्हिः प्रस्तरो ह पुरातनस् तद् बृहस्पतय आङ्गिरसाय पर्यहरन् सो ऽबिभेद् बृहस्पतिर् इत्थं वाव स्य आर्तिम् आरिष्यतीति स एतं मन्त्रम् अपश्यत् <सूर्यस्य त्वा चक्षुषा प्रतीक्षे [प्स् २०।५७।११, कौश्स् ९१।२, वैत्स् ३।८]> इत्य् अब्रवीत् न हि सूर्यस्य चक्षुः किं चन हिनस्ति सो ऽबिभेत् प्रतिगृह्णन्तं मा हिंसिष्यतीति देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रसूतः प्रशिषा प्रतिगृहामीत्य् अब्रवीत् सवितृप्रसूत एवैनं तद् देवताभिः प्रत्यगृह्णात् तद् व्यूह्य तृणानि प्राग्दण्डं स्थण्डिले निदधाति पृथिव्यास् त्वा नाभौ सादयामीति पृथिवी वा अन्नानां शमयित्री तयैवैनच् छमयां चकार सो ऽबिभेत् प्राश्नन्तं मा हिंसिष्यतीति अग्नेष् ट्वास्येन प्राश्नामीत्य् अब्रवीत् न ह्य् अग्नेर् आस्यं किं चन हिनस्ति सो ऽबिभेत् प्राशितं मा हिंसिष्यतीति इन्द्रस्य त्वा जठरे सादयामीत्य् अब्रवीत् न हीन्द्रस्य जठरं किं चन हिनस्ति वरुणस्योदर इति न हि वरुणस्योदरं किं चन हिनस्तीति ॥ २ ॥
prajāpatir vai rudraṃ yajñān nirabhajat so 'kāmayata meyam asmā ākūtiḥ samardhi yo mā yajñān nirabhākṣīd iti sa yajñam abhyāyamyāvidhyat tad āviddhaṃ nirakṛntat tat prāśitram abhavat tad udayacchat tad bhagāya paryaharan tat pratyaikṣata tasya cakṣuḥ parāpatat tasmād āhur andho vai bhaga iti api ha taṃ necched yam icchati tat savitre paryaharan tat pratyagṛhāt tasya pāṇī praciccheda tasmai hiraṇmayau pratyadadhus tasmād dhiraṇyapāṇir iti stutas tat pūṣṇe paryaharan tat prāśnāt tasya dantāḥ paropyanta tasmād āhur adantakaḥ pūṣā piṣṭabhājana iti tad idhmāyāṅgirasāya paryaharan tat prāśnāt tasya śiro vyapatat taṃ yajña evākalpayat sa eṣa idhmaḥ samidho ha purātanas tad barhaya āṅgirasāya paryaharan tat prāśnāt tasyāṅgā parvāṇi vyasraṃsanta taṃ yajña evākalpayat tad etad barhiḥ prastaro ha purātanas tad bṛhaspataya āṅgirasāya paryaharan so 'bibhed bṛhaspatir itthaṃ vāva sya ārtim āriṣyatīti sa etaṃ mantram apaśyat <sūryasya tvā cakṣuṣā pratīkṣe [PS 20.57.11, KauśS 91.2, VaitS 3.8]> ity abravīt na hi sūryasya cakṣuḥ kiṃ cana hinasti so 'bibhet pratigṛhṇantaṃ mā hiṃsiṣyatīti devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ prasūtaḥ praśiṣā pratigṛhāmīty abravīt savitṛprasūta evainaṃ tad devatābhiḥ pratyagṛhṇāt tad vyūhya tṛṇāni prāgdaṇḍaṃ sthaṇḍile nidadhāti pṛthivyās tvā nābhau sādayāmīti pṛthivī vā annānāṃ śamayitrī tayaivainac chamayāṃ cakāra so 'bibhet prāśnantaṃ mā hiṃsiṣyatīti agneṣ ṭvāsyena prāśnāmīty abravīt na hy agner āsyaṃ kiṃ cana hinasti so 'bibhet prāśitaṃ mā hiṃsiṣyatīti indrasya tvā jaṭhare sādayāmīty abravīt na hīndrasya jaṭharaṃ kiṃ cana hinasti varuṇasyodara iti na hi varuṇasyodaraṃ kiṃ cana hinastīti || 2 ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.