Govindbhagavatpada: Rasahrdayatantra [GRht] 4

कृष्णो रक्तः पीतो यो ऽभ्रः स्यात् स्थूलतारकारहितः । वज्री स पीतकर्मणि पातितसत्त्वो घनो योज्यः

kṛṣṇo raktaḥ pīto yo 'bhraḥ syāt sthūlatārakārahitaḥ / vajrī sa pītakarmaṇi pātitasattvo ghano yojyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चन्द्रिकं हि गगनं वासितमपि वासनाभिर् इह शतधा । तदपि न चरति रसेन्द्रः सत्त्वं कथमत्र यत्नतः प्रभवेत्

niścandrikaṃ hi gaganaṃ vāsitamapi vāsanābhir iha śatadhā / tadapi na carati rasendraḥ sattvaṃ kathamatra yatnataḥ prabhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्त्वैकमभ्रसत्त्वं नान्यः पक्षापकर्तनसमर्थः । तेन निरुद्धप्रसरो नियम्यते बध्यते च सुखम्

muktvaikamabhrasattvaṃ nānyaḥ pakṣāpakartanasamarthaḥ / tena niruddhaprasaro niyamyate badhyate ca sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<पक्षच्छेद> पक्षच्छेदमकृत्वा रसबन्धं कर्तुम् ईहते यस्तु । बीजैरेव हि स जडो वाञ्छत्यजितेन्द्रियो मोक्षम्

<pakṣaccheda> pakṣacchedamakṛtvā rasabandhaṃ kartum īhate yastu / bījaireva hi sa jaḍo vāñchatyajitendriyo mokṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधः पतति न चोर्ध्वं तिष्ठति यन्त्रे भवेद् अनुद्गारी । अभ्रकजीर्णः सूतः पक्षच्छिन्नः स विज्ञेयः

nādhaḥ patati na cordhvaṃ tiṣṭhati yantre bhaved anudgārī / abhrakajīrṇaḥ sūtaḥ pakṣacchinnaḥ sa vijñeyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सुब्त्य्पेस्> श्वेतादिचतुर्वर्णाः कथितास्ते स्थूलतारकारहिताः । <अभ्र:: सुब्त्य्पेस्:: रेअच्तिओन् तो हेअतिन्ग्> वज्री सत्वं मुञ्चत्यपरे ध्माताश्च काचतां यान्ति

<abhra:: subtypes> śvetādicaturvarṇāḥ kathitāste sthūlatārakārahitāḥ / <abhra:: subtypes:: reaction to heating> vajrī satvaṃ muñcatyapare dhmātāśca kācatāṃ yānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सुब्त्य्पेस्:: पोतेन्च्य्> सितरक्तासितपीता ये केचिदुदाहृता घना लोके । अल्पबला निःसत्त्वा वज्री श्रेष्ठस्तु सर्वेषाम्

<abhra:: subtypes:: potency> sitaraktāsitapītā ye kecidudāhṛtā ghanā loke / alpabalā niḥsattvā vajrī śreṣṭhastu sarveṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: इनेदिब्ले वरिअन्त्स्> सूतेऽपि रसायनिनां योज्यं परिकीर्तितं परं सत्वम् । त्रिविधं गगनमभक्ष्यं काचं किट्टं च पत्त्ररजः

<abhra:: inedible variants> sūte'pi rasāyanināṃ yojyaṃ parikīrtitaṃ paraṃ satvam / trividhaṃ gaganamabhakṣyaṃ kācaṃ kiṭṭaṃ ca pattrarajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व> मुञ्चति सत्वं ध्मातस् तृणसारविकारकैर् घनः स्विन्नः । परिहृत्य काचकिट्टं ग्राह्यं सारं प्रयत्नेन

<abhra:: sattva> muñcati satvaṃ dhmātas tṛṇasāravikārakair ghanaḥ svinnaḥ / parihṛtya kācakiṭṭaṃ grāhyaṃ sāraṃ prayatnena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: पातन> स्वेद्य बद्ध्वा पिण्डं माहिषदधिदुग्धमूत्रशकृदाज्यैः । अथ पंचगव्ययुक्तः सत्वं पातयति लोहनिभम्

<abhra:: sattva:: pātana> svedya baddhvā piṇḍaṃ māhiṣadadhidugdhamūtraśakṛdājyaiḥ / atha paṃcagavyayuktaḥ satvaṃ pātayati lohanibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<सत्त्व:: एxत्रच्त् फ़्रोम् चोओल् मिनेरल्स्> सूर्यातपपीतरसाः स्वल्पं मुञ्चन्ति धातवः सत्वम् । स्वस्थानस्थाः सन्तो मुञ्चन्ति त एव भूयिष्ठम्

<sattva:: extract from cool minerals> sūryātapapītarasāḥ svalpaṃ muñcanti dhātavaḥ satvam / svasthānasthāḥ santo muñcanti ta eva bhūyiṣṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुगम्भीरं ध्मातो वर्षति मेघः सुवर्णधाराभिः । देवमुखतुल्यममलं पतितं सत्वं तथा विन्द्यात्

bahugambhīraṃ dhmāto varṣati meghaḥ suvarṇadhārābhiḥ / devamukhatulyamamalaṃ patitaṃ satvaṃ tathā vindyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: "एअतेन्" wइथोउत् अ मुख> यदि लोहनिभं पतितं जातं गगनस्य तद्रसश्चरति । मिलति च सर्वद्वन्द्वे ह्यौषधिभिश्चरति विनापि मुखैः

<abhra:: sattva:: "eaten" without a mukha> yadi lohanibhaṃ patitaṃ jātaṃ gaganasya tadrasaścarati / milati ca sarvadvandve hyauṣadhibhiścarati vināpi mukhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: प्रोदुचेस् अ मुख> माक्षिकसहितं गगनं ध्मातं सत्वं मुखप्रदं भवति । तदनु च नागैर्वङ्गैः सहितं च मुखप्रदं सत्वम्

<abhra:: sattva:: produces a mukha> mākṣikasahitaṃ gaganaṃ dhmātaṃ satvaṃ mukhapradaṃ bhavati / tadanu ca nāgairvaṅgaiḥ sahitaṃ ca mukhapradaṃ satvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: इन्दुच्तिओन् ओफ़् गर्भद्रुति, रञ्जन अन्द् बन्धन> माक्षिकसत्वे योगाद्घनसत्वं चरति सूतको निखिलम् । नियतं गर्भद्रावी स रज्यते बध्यते चैवम्

<abhra:: sattva:: induction of garbhadruti, rañjana and bandhana> mākṣikasatve yogādghanasatvaṃ carati sūtako nikhilam / niyataṃ garbhadrāvī sa rajyate badhyate caivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: फ़ोर् बन्धन ओफ़् मेर्चुर्य्> सत्वं घनस्य कान्तं तालकयुक्तं सुरुन्धितं ध्मातम् । वारैस्त्रिभिरिह सत्वं भवति रसेन्द्रबन्धकारि परम्

<abhra:: sattva:: for bandhana of mercury> satvaṃ ghanasya kāntaṃ tālakayuktaṃ surundhitaṃ dhmātam / vāraistribhiriha satvaṃ bhavati rasendrabandhakāri param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: इन्दुच्तिओन् ओफ़् गर्भद्रुति> लोहं चाभ्रकसत्वं तालकसमभागसारितं चरति । अभिषवयोगाच्चाङ्गुलिमृदितं गर्भे च तद्द्रवति

<abhra:: sattva:: induction of garbhadruti> lohaṃ cābhrakasatvaṃ tālakasamabhāgasāritaṃ carati / abhiṣavayogāccāṅgulimṛditaṃ garbhe ca taddravati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: इन्दुच्तिओन् ओफ़् चारण> वंगमथो घनसत्वं तालकषड्भागसारितं चरति । अभिषवयोगाच्चरति व्रजति रसो नात्र सन्देहः

<abhra:: sattva:: induction of cāraṇa> vaṃgamatho ghanasatvaṃ tālakaṣaḍbhāgasāritaṃ carati / abhiṣavayogāccarati vrajati raso nātra sandehaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: इन्दुच्तिओन् ओफ़् चारण> बहलं सुवर्णवर्णं निचुलपुटैः पतति पञ्चभिः सत्वम् । वटकीकृतमृतगगनं निरञ्जनं किट्टरहितं च

<abhra:: sattva:: induction of cāraṇa> bahalaṃ suvarṇavarṇaṃ niculapuṭaiḥ patati pañcabhiḥ satvam / vaṭakīkṛtamṛtagaganaṃ nirañjanaṃ kiṭṭarahitaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चूर्णीकृत्य ततः क्षाराम्लैर्भावितं घनं बहुशः । सृष्टित्रयनीरकणातुम्बुरुरसमर्दितं चरति

taccūrṇīkṛtya tataḥ kṣārāmlairbhāvitaṃ ghanaṃ bahuśaḥ / sṛṣṭitrayanīrakaṇātumbururasamarditaṃ carati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<शुल्वाभ्र:: प्रोदुच्तिओन्> घनसत्वशुल्बमाक्षिकसमभागनियोजितं तथा मिलितम् । तच्छुल्बाभ्रं कथितं चरति रसो जीर्यति क्षिप्रम्

<śulvābhra:: production> ghanasatvaśulbamākṣikasamabhāganiyojitaṃ tathā militam / tacchulbābhraṃ kathitaṃ carati raso jīryati kṣipram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ताप्यशुल्बसहितं घनसत्वं लोहखल्वके मृदितम् । चरति रसेन्द्रः काञ्जिकवेतसजम्बीरबीजपूराम्लैः

iti tāpyaśulbasahitaṃ ghanasatvaṃ lohakhalvake mṛditam / carati rasendraḥ kāñjikavetasajambīrabījapūrāmlaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<भस्मन् (ओफ़् दिफ़्फ़्। मेतल्स्):: रञ्जन> इति तीक्ष्णशुल्बनागं माक्षिकयुक्तं च तत्कृतं खोटम् । तद्भस्म च पुटविधिना निर्व्यूढं सत्वरञ्जकं भवति

<bhasman (of diff. metals):: rañjana> iti tīkṣṇaśulbanāgaṃ mākṣikayuktaṃ ca tatkṛtaṃ khoṭam / tadbhasma ca puṭavidhinā nirvyūḍhaṃ satvarañjakaṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चार्यं यत्नेन रसे घनसत्वं तद्विधं घनं तस्य । संयोज्य सर्वबीजं निर्वाह्य द्वन्द्वसंकरतः

cāryaṃ yatnena rase ghanasatvaṃ tadvidhaṃ ghanaṃ tasya / saṃyojya sarvabījaṃ nirvāhya dvandvasaṃkarataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्रकचारणमादौ गर्भद्रुतिचारणं च हेम्नोऽन्ते । यो जानाति न वादी वृथैव सोऽर्थक्षयं कुरुते

abhrakacāraṇamādau garbhadruticāraṇaṃ ca hemno'nte / yo jānāti na vādī vṛthaiva so'rthakṣayaṃ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्र:: सत्त्व:: ग्रास:: ओन्ल्य् अभ्र पर्त् इस् "एअतेन्"> गगनग्रासरहस्यं वक्ष्याम्येकं घनार्कसंयोगात् । केवलमभ्रकसत्वं ग्रसते यत्नान्न सर्वाङ्गम्

<abhra:: sattva:: grāsa:: only abhra part is "eaten"> gaganagrāsarahasyaṃ vakṣyāmyekaṃ ghanārkasaṃyogāt / kevalamabhrakasatvaṃ grasate yatnānna sarvāṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.