Library·Govindbhagavatpada: Rasahrdayatantra·13
मधुनि माधव एव मधुव्रतः प्रकुरुते मुदितो मधुरं रवम् । वररवोऽपि सतां च समागमं शबलता किमुपैति न चारुताम्
madhuni mādhava eva madhuvrataḥ prakurute mudito madhuraṃ ravam / vararavo'pi satāṃ ca samāgamaṃ śabalatā kimupaiti na cārutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकरबीजानां मध्ये महाबीजसंज्ञान्याह माक्षिकेत्यादि
saṃkarabījānāṃ madhye mahābījasaṃjñānyāha mākṣiketyādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्त्रिकं महाबीजं किमेतत् माक्षीककान्ततीक्ष्णं माक्षीककान्तशुल्बं तीक्ष्णाभ्रकं च माक्षीकं ताप्यं कान्तं चुम्बकं शुल्बं ताम्रं तीक्ष्णं लोहजातिर् अभ्रकं गगनं एतत्त्रितयं बीजं महाबीजं एतत्त्रित्रिमुखं प्रत्येकं महासंज्ञम्
etattrikaṃ mahābījaṃ kimetat mākṣīkakāntatīkṣṇaṃ mākṣīkakāntaśulbaṃ tīkṣṇābhrakaṃ ca mākṣīkaṃ tāpyaṃ kāntaṃ cumbakaṃ śulbaṃ tāmraṃ tīkṣṇaṃ lohajātir abhrakaṃ gaganaṃ etattritayaṃ bījaṃ mahābījaṃ etattritrimukhaṃ pratyekaṃ mahāsaṃjñam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषोऽत्र । बीजपाकं प्रवक्ष्यामि जारणार्थं रसस्य तु । सूत्रक्रमोऽयं बीजेन समजीर्णेन शुध्यति । इति
viśeṣo'tra / bījapākaṃ pravakṣyāmi jāraṇārthaṃ rasasya tu / sūtrakramo'yaṃ bījena samajīrṇena śudhyati / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवान्तरत्वेन च प्रत्येकं द्रव्यं बीजसंज्ञाभिमतम्
avāntaratvena ca pratyekaṃ dravyaṃ bījasaṃjñābhimatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चाह माक्षीकेत्यादि
taccāha mākṣīketyādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माक्षीककान्तशुल्बं माक्षीकं ताप्यं कान्तं चुम्बकं शुल्बं ताम्रं एतदपि महाबीजं ज्ञेयम्
mākṣīkakāntaśulbaṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ kāntaṃ cumbakaṃ śulbaṃ tāmraṃ etadapi mahābījaṃ jñeyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः शुल्बाभ्रकमाक्षीकं पुनः कान्ताभ्रकमाक्षीकं कान्तं कान्तपाषाणं अभ्रकं गगनं माक्षीकं ताप्यं तथा ताप्यकशुल्बाभ्रकं एतदपि च महाबीजं ज्ञेयमिति
punaḥ śulbābhrakamākṣīkaṃ punaḥ kāntābhrakamākṣīkaṃ kāntaṃ kāntapāṣāṇaṃ abhrakaṃ gaganaṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ tathā tāpyakaśulbābhrakaṃ etadapi ca mahābījaṃ jñeyamiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चाह माक्षीकेत्यादि
taccāha mākṣīketyādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माक्षीकतीक्ष्णशुल्बं माक्षिकं ताप्यं तीक्ष्णं सारलोहजातिः शुल्बं ताम्रम्
mākṣīkatīkṣṇaśulbaṃ mākṣikaṃ tāpyaṃ tīkṣṇaṃ sāralohajātiḥ śulbaṃ tāmram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्तीक्ष्णशुल्बाभ्रकं तीक्ष्णं सारं शुल्बं ताम्रं अभ्रकं गगनम्
punastīkṣṇaśulbābhrakaṃ tīkṣṇaṃ sāraṃ śulbaṃ tāmraṃ abhrakaṃ gaganam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्माक्षीककान्तकनकं माक्षीकं ताप्यं कान्तं कान्तपाषाणं कनकं स्वर्णम्
punarmākṣīkakāntakanakaṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ kāntaṃ kāntapāṣāṇaṃ kanakaṃ svarṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कनकारुणमाक्षिकं कनकं स्वर्णं अरुणं ताम्रं माक्षिकं स्वर्णमाक्षिकं चेति चतुष्टयं महाबीजं प्रवरबीजम् इत्यर्थः
punaḥ kanakāruṇamākṣikaṃ kanakaṃ svarṇaṃ aruṇaṃ tāmraṃ mākṣikaṃ svarṇamākṣikaṃ ceti catuṣṭayaṃ mahābījaṃ pravarabījam ityarthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णां प्रत्येकं महाबीजसंज्ञेति
caturṇāṃ pratyekaṃ mahābījasaṃjñeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चाह माक्षीकतीक्ष्णतारमिति
taccāha mākṣīkatīkṣṇatāramiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माक्षीकं ताप्यं तीक्ष्णं सारं तारं रूप्यम्
mākṣīkaṃ tāpyaṃ tīkṣṇaṃ sāraṃ tāraṃ rūpyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्तारारुणमाक्षिकं एवमुक्तविधानेन इदमपि तारं रूप्यं अरुणं ताम्रं माक्षीकं ताप्यम्
punastārāruṇamākṣikaṃ evamuktavidhānena idamapi tāraṃ rūpyaṃ aruṇaṃ tāmraṃ mākṣīkaṃ tāpyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कान्ते चुम्बकेऽभिव्यापके अधिकरणे शुल्बं ताम्रं ताप्यं स्वर्णमाक्षिकं यत् प्रयुक्तम्
punaḥ kānte cumbake'bhivyāpake adhikaraṇe śulbaṃ tāmraṃ tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ yat prayuktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपीति निश्चयेन
apīti niścayena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुल्बाभ्रताप्यकाञ्चनं वा शुल्बं ताम्रं अभ्रं गगनं ताप्यं स्वर्णमाक्षिकं काञ्चनं हेम एतच्चतुष्टयमपि महाबीजं ज्ञेयम्
śulbābhratāpyakāñcanaṃ vā śulbaṃ tāmraṃ abhraṃ gaganaṃ tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ kāñcanaṃ hema etaccatuṣṭayamapi mahābījaṃ jñeyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाबीजसंबन्धः प्रत्येकमिति व्यक्तिः
mahābījasaṃbandhaḥ pratyekamiti vyaktiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चाह कान्तेन्दुसस्यताप्यमिति
taccāha kāntendusasyatāpyamiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तं कान्तपाषाणं इन्दुस्तारं सस्यं चपला ताप्यं स्वर्णमाक्षिकं चेति
kāntaṃ kāntapāṣāṇaṃ industāraṃ sasyaṃ capalā tāpyaṃ svarṇamākṣikaṃ ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः कान्ताभ्रकतीक्ष्णमाक्षिकं तथा हेमाभ्रशुल्बताप्यं पुनर्हेमाभ्रकशुल्बमाक्षिकं वा हेम कनकं अभ्रकं गगनं शुल्बं ताम्रं माक्षीकं ताप्यं एतच्चतुष्टयमपि महाबीजं ज्ञेयम्
punaḥ kāntābhrakatīkṣṇamākṣikaṃ tathā hemābhraśulbatāpyaṃ punarhemābhrakaśulbamākṣikaṃ vā hema kanakaṃ abhrakaṃ gaganaṃ śulbaṃ tāmraṃ mākṣīkaṃ tāpyaṃ etaccatuṣṭayamapi mahābījaṃ jñeyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येकद्रव्ये बीजसंज्ञा चेति ध्वन्यर्थः
pratyekadravye bījasaṃjñā ceti dhvanyarthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्चाह कान्तेत्यादि
taccāha kāntetyādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्ताभ्रशुल्बताप्यं कान्तं चुम्बकं अभ्रकं गगनं शुल्बं ताम्रं ताप्यं माक्षिकं इत्यपि महाबीजम्
kāntābhraśulbatāpyaṃ kāntaṃ cumbakaṃ abhrakaṃ gaganaṃ śulbaṃ tāmraṃ tāpyaṃ mākṣikaṃ ityapi mahābījam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां महाबीजानां चेत् संकरबीजं प्रत्येकं द्रव्यस्य बीजसंज्ञा सा तर्हि चतुःषष्टिप्रमाणा स्यादित्यर्थः
eteṣāṃ mahābījānāṃ cet saṃkarabījaṃ pratyekaṃ dravyasya bījasaṃjñā sā tarhi catuḥṣaṣṭipramāṇā syādityarthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजविधानम् आह सर्वेषाम् इत्यादि
bījavidhānam āha sarveṣām ityādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ प्रथमं सर्वेषां बीजानां यथोक्तं संयोगं चतुःषष्टीनां उक्तसंज्ञानां द्रव्याणां संयोगं एकत्रीकरणं कृत्वा यदेकत्रीकृतं वह्नौ द्रावितं भवति तत्सर्वं शतवाप्यं बीजं सिद्धं प्रयत्नेन स्यादिति शब्दार्थः
ādau prathamaṃ sarveṣāṃ bījānāṃ yathoktaṃ saṃyogaṃ catuḥṣaṣṭīnāṃ uktasaṃjñānāṃ dravyāṇāṃ saṃyogaṃ ekatrīkaraṇaṃ kṛtvā yadekatrīkṛtaṃ vahnau drāvitaṃ bhavati tatsarvaṃ śatavāpyaṃ bījaṃ siddhaṃ prayatnena syāditi śabdārthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतबन्धने हेतूनाह नेत्यादि
sūtabandhane hetūnāha netyādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि गर्भे रसोदरे घनसत्त्वं अभ्रकसारं न पतति न प्राप्नोति वा गर्भे बीजानि अस्मिन्नध्याये अभिहितानि माक्षिककान्तशुल्बादीनि यावन्नो द्रवन्ति च पुनर्बाह्यद्रुतिस्तस्या योगो रसे द्रुतिमेलनं न स्यात् तत्तस्माद्धेतोः सूत इहास्यां क्रियायामसत्यां कथं बध्यते घनत्वं धत्ते
yadi garbhe rasodare ghanasattvaṃ abhrakasāraṃ na patati na prāpnoti vā garbhe bījāni asminnadhyāye abhihitāni mākṣikakāntaśulbādīni yāvanno dravanti ca punarbāhyadrutistasyā yogo rase drutimelanaṃ na syāt tattasmāddhetoḥ sūta ihāsyāṃ kriyāyāmasatyāṃ kathaṃ badhyate ghanatvaṃ dhatte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भद्रुतिबाह्यद्रुतिभ्यां सूतो बध्यते नियतमित्यभिप्रायः
garbhadrutibāhyadrutibhyāṃ sūto badhyate niyatamityabhiprāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.