Govindbhagavatpada: Rasahrdayatantra 6

रसाजीर्णलक्षणमाह ग्रासादित्यादि

rasājīrṇalakṣaṇamāha grāsādityādi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रासात् कवलसंयोगात् अजीर्णपिष्टीं अजीर्णा अपरिपक्वा या पिष्टी पूर्वोक्तलक्षणा तां सूतात् रसात् यन्त्रे पातनकर्मोचिते पातयेत्

grāsāt kavalasaṃyogāt ajīrṇapiṣṭīṃ ajīrṇā aparipakvā yā piṣṭī pūrvoktalakṣaṇā tāṃ sūtāt rasāt yantre pātanakarmocite pātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ग्रासात्पृथक्कृत्य पतितः स्वस्थो निर्मलो भवति

evaṃ grāsātpṛthakkṛtya patitaḥ svastho nirmalo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्ग्रासः पक्वो वह्नितले दत्त्वा पक्वः कृतस्तं रसेन्द्रो जरतीति

punargrāsaḥ pakvo vahnitale dattvā pakvaḥ kṛtastaṃ rasendro jaratīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रासजारणायां यन्त्रादिकरणमाह दोलायामित्यादि

grāsajāraṇāyāṃ yantrādikaraṇamāha dolāyāmityādi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाक्रमेणैव चतुःषष्ट्यादिनैव चत्वारो ग्रासा दोलायां जार्याः शेषा ग्रासाश्चत्वारः असंख्या वा कच्छपयन्त्रे जलयन्त्रे च जार्याः

yathākrameṇaiva catuḥṣaṣṭyādinaiva catvāro grāsā dolāyāṃ jāryāḥ śeṣā grāsāścatvāraḥ asaṃkhyā vā kacchapayantre jalayantre ca jāryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषाश्चत्वारः कुतः यतो ऽन्यशास्त्रेषु अष्टैव ग्रासाः

śeṣāścatvāraḥ kutaḥ yato 'nyaśāstreṣu aṣṭaiva grāsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जारणे किमवधिः यावद्द्विगुणादिकं जरति पारदाद्द्विगुणितं आदिशब्देन द्विगुणान्न्यूनं न कार्यं अधिकमधिकं च भवतु

jāraṇe kimavadhiḥ yāvaddviguṇādikaṃ jarati pāradāddviguṇitaṃ ādiśabdena dviguṇānnyūnaṃ na kāryaṃ adhikamadhikaṃ ca bhavatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्त्यवतरेऽष्टौ बृहच्छास्त्रे क्वचिद् अष्टौ ग्रासा उक्ताः क्वचिद्विंशतिग्रासा इति

śaktyavatare'ṣṭau bṛhacchāstre kvacid aṣṭau grāsā uktāḥ kvacidviṃśatigrāsā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चाह पञ्चभिरित्यादि

taccāha pañcabhirityādi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं उक्तप्रकारेण पुनर्गर्भद्रावे निपुणः रसोदरे अभ्रधात्वादीनां द्रुतिकरणे प्रवीणः पुमान् कलांशेन ग्रासं योजयेत्

evaṃ uktaprakāreṇa punargarbhadrāve nipuṇaḥ rasodare abhradhātvādīnāṃ drutikaraṇe pravīṇaḥ pumān kalāṃśena grāsaṃ yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं कृत्वा पञ्चभिः पूर्वोक्तैः ग्रासैश्चारु यथा स्यात्तथा घनसत्वमादौ जारयित्वा पञ्चभिर्ग्रासैर् घनसत्वजारणानन्तरं षोडशभागेन बीजं जारयेदित्यर्थः

kiṃ kṛtvā pañcabhiḥ pūrvoktaiḥ grāsaiścāru yathā syāttathā ghanasatvamādau jārayitvā pañcabhirgrāsair ghanasatvajāraṇānantaraṃ ṣoḍaśabhāgena bījaṃ jārayedityarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जारणायां विधिद्वयमाह एवमित्यादि

jāraṇāyāṃ vidhidvayamāha evamityādi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवममुना प्रकारेण कच्छपयन्त्रे निधाय जीर्यति ग्रासं रस इति शेषः

evamamunā prakāreṇa kacchapayantre nidhāya jīryati grāsaṃ rasa iti śeṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा रसो न क्षयति क्षयं नाप्नोति तथा कार्यो विधिः इति शेषः

yathā raso na kṣayati kṣayaṃ nāpnoti tathā kāryo vidhiḥ iti śeṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यस्याश्रयरक्षणायेति भावः

kāryasyāśrayarakṣaṇāyeti bhāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः क्षारबिडैः क्षयमेति नाशमाप्नोति ग्रास इत्यध्याहारः

punaḥ kṣārabiḍaiḥ kṣayameti nāśamāpnoti grāsa ityadhyāhāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः स रस उपरसैर्गन्धादिभिः ग्रासं उत्प्रावल्येन गिरति गिलतीत्यर्थः

punaḥ sa rasa uparasairgandhādibhiḥ grāsaṃ utprāvalyena girati gilatītyarthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षारैरम्लैश्च गन्धाद्यैर् मूत्रैः पटुभिरेव च । रसग्रासस्य जीर्णार्थं बिडः स परिकीर्तितः । इति परिभाषा

kṣārairamlaiśca gandhādyair mūtraiḥ paṭubhireva ca / rasagrāsasya jīrṇārthaṃ biḍaḥ sa parikīrtitaḥ / iti paribhāṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिडशब्देन पिण्डः

biḍaśabdena piṇḍaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.