इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमान्- आचा- छन्दोलक्षणं नाम द्वादशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २१३ सूत उवाच । हरेः श्रुत्वाब्रवीद्ब्रह्मा यथा व्यासाय शौनक । ब्राह्मणादिसमाचारं सर्वदं ते तथा वदे
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamān- ācā- chandolakṣaṇaṃ nāma dvādaśottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 213 sūta uvāca / hareḥ śrutvābravīdbrahmā yathā vyāsāya śaunaka / brāhmaṇādisamācāraṃ sarvadaṃ te tathā vade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतिस्मृती तु विज्ञाय श्रौतं कर्म समाचरेत् । श्रौतं कर्म न चेदुक्तं तदा स्मार्तं समाचरेत्
śrutismṛtī tu vijñāya śrautaṃ karma samācaret / śrautaṃ karma na ceduktaṃ tadā smārtaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राप्यशक्तः करणे सदाचारं चरेद्वुधः । श्रुतिस्मृती ह विप्राणां लोचने कर्मदर्शने
tatrāpyaśaktaḥ karaṇe sadācāraṃ caredvudhaḥ / śrutismṛtī ha viprāṇāṃ locane karmadarśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्युक्तः परमो धर्मः स्मृतिशास्त्रगतो ऽपरः । सिष्टाचारेण संप्राप्तस्त्रयो धर्माः सनातनाः
śrutyuktaḥ paramo dharmaḥ smṛtiśāstragato 'paraḥ / siṣṭācāreṇa saṃprāptastrayo dharmāḥ sanātanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं दानं दयालोभो विद्येज्या पूजनं दमः । अष्टौ तानि पवित्राणि शिष्टाचारस्य लक्षणम्
satyaṃ dānaṃ dayālobho vidyejyā pūjanaṃ damaḥ / aṣṭau tāni pavitrāṇi śiṣṭācārasya lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमयानि पूर्वेषां शरीराणीन्द्रियाणि च । न लिप्यते पातकेन पद्मपत्रमिवाम्भसा
tejomayāni pūrveṣāṃ śarīrāṇīndriyāṇi ca / na lipyate pātakena padmapatramivāmbhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवासमुख्या वर्णानां धर्माचाराः प्रकीर्तिताः । सत्यं यज्ञस्तपो दानमेतद्धर्मस्य लक्षणम्
nivāsamukhyā varṇānāṃ dharmācārāḥ prakīrtitāḥ / satyaṃ yajñastapo dānametaddharmasya lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदत्तस्यानुपादानं दानमध्ययनं जपः । विद्या वित्तं तपः शौचं कुले जन्म त्वरोगिता
adattasyānupādānaṃ dānamadhyayanaṃ japaḥ / vidyā vittaṃ tapaḥ śaucaṃ kule janma tvarogitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारोच्छित्तिहेतुश्च धर्मादेव प्रवर्तते । धर्मात्सुखं च ज्ञानं च ज्ञानान्मोक्षो ऽधिगम्यते
saṃsārocchittihetuśca dharmādeva pravartate / dharmātsukhaṃ ca jñānaṃ ca jñānānmokṣo 'dhigamyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इज्याध्ययनदानानि यथाशास्त्रं सनातनः । ब्रह्मक्षत्त्रियवैश्यानां सामान्यो धर्म उच्यते
ijyādhyayanadānāni yathāśāstraṃ sanātanaḥ / brahmakṣattriyavaiśyānāṃ sāmānyo dharma ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याजनाध्ययने शुद्धे विशुद्धाच्च प्रतिग्रहः । वृत्तित्रयमिदं प्राहुर्मुनयः श्रेष्ठवर्णिनः
yājanādhyayane śuddhe viśuddhācca pratigrahaḥ / vṛttitrayamidaṃ prāhurmunayaḥ śreṣṭhavarṇinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रेणाजीवनं राज्ञो भूतानाञ्चाभिरक्षणम् । पाशुपाल्यं कृषिः पण्यं वैश्यस्याजीवनं स्मृतम्
śastreṇājīvanaṃ rājño bhūtānāñcābhirakṣaṇam / pāśupālyaṃ kṛṣiḥ paṇyaṃ vaiśyasyājīvanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा द्विजानामनुपूर्वशः । गुरौ वासो ऽग्निशुश्रूषा स्वाध्यायो ब्रह्मचारिणः
śūdrasya dvijaśuśrūṣā dvijānāmanupūrvaśaḥ / gurau vāso 'gniśuśrūṣā svādhyāyo brahmacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिः स्नाता स्नापिता भैक्ष्यं गुरौ प्राणान्तिकी स्थितिः । समेखलो जटी दण्डी मुण्डी वा गुरुसंश्रयः
triḥ snātā snāpitā bhaikṣyaṃ gurau prāṇāntikī sthitiḥ / samekhalo jaṭī daṇḍī muṇḍī vā gurusaṃśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निहोत्रोपचरणं जीवनं च स्वकर्मभिः । धर्मदारेषु कल्पेत पर्ववर्जं रतिक्रियाः
agnihotropacaraṇaṃ jīvanaṃ ca svakarmabhiḥ / dharmadāreṣu kalpeta parvavarjaṃ ratikriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवपित्रतितिभ्यश्च पूजादिष्वनुकल्पनम् । श्रुतिस्मृत्यर्थसंस्थानं धर्मो ऽयं गृहमेधिनः
devapitratitibhyaśca pūjādiṣvanukalpanam / śrutismṛtyarthasaṃsthānaṃ dharmo 'yaṃ gṛhamedhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जटित्वमग्निहोत्रत्वं भूशय्याजिनधारणम् । वने वासः पयोमूलनीवारफलवृत्तिता
jaṭitvamagnihotratvaṃ bhūśayyājinadhāraṇam / vane vāsaḥ payomūlanīvāraphalavṛttitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिषिद्धान्निवृत्तिश्च त्रिः स्नानं व्रतधारिता । देवतातिथिपूजा च धर्मो ऽयं वनवासिनः
pratiṣiddhānnivṛttiśca triḥ snānaṃ vratadhāritā / devatātithipūjā ca dharmo 'yaṃ vanavāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वारम्भपरित्यागो भिक्षान्नं वृक्षमूलता । निष्परिग्रहताद्रोहः समता सर्वजन्तुषु
sarvārambhaparityāgo bhikṣānnaṃ vṛkṣamūlatā / niṣparigrahatādrohaḥ samatā sarvajantuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियाप्रियपरिष्वङ्गेसुखदुः खाधिकारिता । सबाह्याभ्यन्तरे शौचं वाग्यमो ध्यानचारिता
priyāpriyapariṣvaṅgesukhaduḥ khādhikāritā / sabāhyābhyantare śaucaṃ vāgyamo dhyānacāritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैद्रियसमाहारो धारणाध्याननित्यता । भावसंशुद्धिरेत्येष परिव्राड्धर्म उच्यते
sarvaidriyasamāhāro dhāraṇādhyānanityatā / bhāvasaṃśuddhiretyeṣa parivrāḍdharma ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिंसा सूनृता वाणी सत्यशौचे क्षमा दया । वर्णिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म उच्यते
ahiṃsā sūnṛtā vāṇī satyaśauce kṣamā dayā / varṇināṃ liṅgināṃ caiva sāmānyo dharma ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तकारिणः सर्वे प्रयान्ति परमां गतिम् । आ बोधात्स्वपनं यावत् गृहिधर्मं च वच्मि ते
yathoktakāriṇaḥ sarve prayānti paramāṃ gatim / ā bodhātsvapanaṃ yāvat gṛhidharmaṃ ca vacmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थौ चानुचिन्तयेत् । कायक्लेशांश्च तन्मूलान्वेदतत्त्वार्थमेव च
brāhme muhūrte budhyeta dharmārthau cānucintayet / kāyakleśāṃśca tanmūlānvedatattvārthameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्वर्यन्ते समुत्थाय कृतशौचः समाहितः । स्नात्वा सन्ध्यामुपासीत सर्वकालमतन्द्रितः
śarvaryante samutthāya kṛtaśaucaḥ samāhitaḥ / snātvā sandhyāmupāsīta sarvakālamatandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः सन्ध्यामुपा सीत दन्तधावनपूर्विकाम् । उभे मूत्रपुरीषे च दिवा कुर्यादुदङ्मुखः
prātaḥ sandhyāmupā sīta dantadhāvanapūrvikām / ubhe mūtrapurīṣe ca divā kuryādudaṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ च दक्षिणे कुर्यादुभे सन्ध्ये यथा दिवा । छायायामन्धकारे वा रात्रौ वाहनि वा द्विजः
rātrau ca dakṣiṇe kuryādubhe sandhye yathā divā / chāyāyāmandhakāre vā rātrau vāhani vā dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा तु समुखः कुर्यात्प्राणबाधाभयेषु च । गोमयाङ्गारवल्मीकफालाकृष्टे शुभे
yathā tu samukhaḥ kuryātprāṇabādhābhayeṣu ca / gomayāṅgāravalmīkaphālākṛṣṭe śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गोपजीव्यच्छायासु न मूत्रं च पुरीषकम् । अन्तर्जलाद्देवगृहाद्वल्मीकान्मूषिकस्थलात्
mārgopajīvyacchāyāsu na mūtraṃ ca purīṣakam / antarjalāddevagṛhādvalmīkānmūṣikasthalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परेषां शौचशिष्टाच्च श्मशानाच्च मृदं त्यजेत् । एकां लिङ्गे मृदं दद्याद्वाम हस्ते मृदं द्विधा
pareṣāṃ śaucaśiṣṭācca śmaśānācca mṛdaṃ tyajet / ekāṃ liṅge mṛdaṃ dadyādvāma haste mṛdaṃ dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोर्द्वे च दातव्ये मूत्रशौचं प्रचक्षते । एकां लिङ्गे गुदे तिस्त्रस्तथा वामकरे दश
ubhayordve ca dātavye mūtraśaucaṃ pracakṣate / ekāṃ liṅge gude tistrastathā vāmakare daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च पादे दशैकस्मिन्करयोः सप्तमृत्तिकाः । अर्धप्रसृतिमात्रा तु प्रथमा मृत्तिका स्मृता
pañca pāde daśaikasminkarayoḥ saptamṛttikāḥ / ardhaprasṛtimātrā tu prathamā mṛttikā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीया च तृतीया च तदर्धा परिकीर्तिता । उपविष्टस्तु विण्मूत्रं कर्तुं यस्तु न विन्दति
dvitīyā ca tṛtīyā ca tadardhā parikīrtitā / upaviṣṭastu viṇmūtraṃ kartuṃ yastu na vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कुर्यादर्धशौचं तु स्वस्य शौचस्य सर्वदा । दिवा शौचस्य रात्र्यर्धं यद्वा पादो विधीयते
sa kuryādardhaśaucaṃ tu svasya śaucasya sarvadā / divā śaucasya rātryardhaṃ yadvā pādo vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्थस्य तु यथोद्दिष्टमार्तः कुर्याद्यथाबलम् । वसा शुक्रमसृङ् मज्जा लाला विण्मूत्रकर्णविट्
svasthasya tu yathoddiṣṭamārtaḥ kuryādyathābalam / vasā śukramasṛṅ majjā lālā viṇmūtrakarṇaviṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्माश्रदूषिका स्वेदो द्वादशैते नृणां मलाः । मन्येत यावता शुद्धिं तावच्छौचं समाचरेत्
śleṣmāśradūṣikā svedo dvādaśaite nṛṇāṃ malāḥ / manyeta yāvatā śuddhiṃ tāvacchaucaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमाणं शौचसंख्याया नादिष्टैरवशिष्यते । शौचं तु द्विविधं प्रोक्तं बाह्यमाभ्यन्तरं तथा
pramāṇaṃ śaucasaṃkhyāyā nādiṣṭairavaśiṣyate / śaucaṃ tu dvividhaṃ proktaṃ bāhyamābhyantaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृज्जलाभ्यां स्मृतं बाह्यं भावशुद्धिरथान्तरम् । त्रिराचामेदपः पूर्वं द्विः प्रमृज्यात्ततो मुखम्
mṛjjalābhyāṃ smṛtaṃ bāhyaṃ bhāvaśuddhirathāntaram / trirācāmedapaḥ pūrvaṃ dviḥ pramṛjyāttato mukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमृज्याङ्गुष्ठमूलेन त्रिभिरास्यमुपस्पृशेत् । अङ्गुष्ठेन प्रदेशिन्या घ्राणं पश्चादनन्तरम्
saṃmṛjyāṅguṣṭhamūlena tribhirāsyamupaspṛśet / aṅguṣṭhena pradeśinyā ghrāṇaṃ paścādanantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां च चक्षुः श्रोत्रे पुनः पुनः । कनिष्ठाङ्गष्ठयोर्नाभिं हृदयं तु तलेन वै
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ ca cakṣuḥ śrotre punaḥ punaḥ / kaniṣṭhāṅgaṣṭhayornābhiṃ hṛdayaṃ tu talena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाभिस्तु शिरः पश्चाद्बाहू चाग्रेण संस्पृशेत् । ऋचो यजूंषि सामानि त्रिः पठन्प्रीणयेत्क्रमात्
sarvābhistu śiraḥ paścādbāhū cāgreṇa saṃspṛśet / ṛco yajūṃṣi sāmāni triḥ paṭhanprīṇayetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्वाङ्गिरसौ पूर्वं द्विः प्रमार्ष्ट्यथ तन्सुखम् । इतिहासपुराणानि वेदाङ्गानि वेदाङ्गानि यथाक्रमम्
atharvāṅgirasau pūrvaṃ dviḥ pramārṣṭyatha tansukham / itihāsapurāṇāni vedāṅgāni vedāṅgāni yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खं मुखे नासिके वायुं नेत्रे सूर्यं श्रुती (तीर्दि) दिशः । प्राणग्रन्थिमथो नाभिं ब्रह्माणं हृदये स्पृशेत्
khaṃ mukhe nāsike vāyuṃ netre sūryaṃ śrutī (tīrdi) diśaḥ / prāṇagranthimatho nābhiṃ brahmāṇaṃ hṛdaye spṛśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रं मूर्ध्ना समालभ्य प्रीणात्यथ शिखामृषीन् । बाहू यमेन्द्रवरुणकुबेरवसुधानलान्
rudraṃ mūrdhnā samālabhya prīṇātyatha śikhāmṛṣīn / bāhū yamendravaruṇakuberavasudhānalān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्युक्ष्य चरणौ विष्णुमिन्द्रं विष्णु करद्वयम् । अग्निर्वायुश्च सूर्येन्दुगिरयो ऽङ्गुलिपर्वसु
abhyukṣya caraṇau viṣṇumindraṃ viṣṇu karadvayam / agnirvāyuśca sūryendugirayo 'ṅguliparvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाद्याः सरितस्तासु या रेखाः करमध्यगाः । उषः काले तु संप्राप्ते शौचं कृत्वा यथार्थवत्
gaṅgādyāḥ saritastāsu yā rekhāḥ karamadhyagāḥ / uṣaḥ kāle tu saṃprāpte śaucaṃ kṛtvā yathārthavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्नानर्ं प्कुर्वीत दन्तधावनपूर्वकम् । मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो नरः
tataḥ snānarṃ pkurvīta dantadhāvanapūrvakam / mukhe paryuṣite nityaṃ bhavatyaprayato naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कुर्याद्वै दन्तघावनम् । कदम्बबिल्वखदिरकरवीरवटार्जुनाः
tasmātsarvaprayatnena kuryādvai dantaghāvanam / kadambabilvakhadirakaravīravaṭārjunāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूथी च बृहती जाती करञ्जार्कातिमुक्तकाः । जम्बूमधूका पामार्गशिरीषोदुम्बरासनाः
yūthī ca bṛhatī jātī karañjārkātimuktakāḥ / jambūmadhūkā pāmārgaśirīṣodumbarāsanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरिकण्टकिवृक्षाद्याः प्रशस्ता दन्तधावने । कटुतिक्तकषायाश्च धनारोग्यसुखप्रदाः
kṣīrikaṇṭakivṛkṣādyāḥ praśastā dantadhāvane / kaṭutiktakaṣāyāśca dhanārogyasukhapradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षाल्य भुक्त्वा च शुचौ देशे त्यक्त्वा तदाचामेत् । अमायां च तथा षष्ठ्यां नवम्यां प्रतिपद्यपि
prakṣālya bhuktvā ca śucau deśe tyaktvā tadācāmet / amāyāṃ ca tathā ṣaṣṭhyāṃ navamyāṃ pratipadyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयेद्दन्तकाष्ठन्तु तथैवार्कस्य वासरे । अभावे दन्त काष्ठस्य निषिद्धायां तथा तिथौ
varjayeddantakāṣṭhantu tathaivārkasya vāsare / abhāve danta kāṣṭhasya niṣiddhāyāṃ tathā tithau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अषां द्वादशगण्डूषैः कुर्वीत मुखशोधनम् । प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टकरं हितम्
aṣāṃ dvādaśagaṇḍūṣaiḥ kurvīta mukhaśodhanam / prātaḥ snānaṃ praśaṃsanti dṛṣṭādṛṣṭakaraṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमर् हति शुद्धात्मा प्रातः स्नायी जपादिकम् । अत्यन्तमलिनः कायो नवच्छिद्रसमन्वितः
sarvamar hati śuddhātmā prātaḥ snāyī japādikam / atyantamalinaḥ kāyo navacchidrasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रवत्येष दिवा रात्रौ प्रातः स्नानं विशोधनम् । मनः प्रसादजननं रूपसौभाग्यवर्धनम्
stravatyeṣa divā rātrau prātaḥ snānaṃ viśodhanam / manaḥ prasādajananaṃ rūpasaubhāgyavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोकदुः खप्रशमनं गङ्गास्नानवदाचरेत् । अद्य हस्ते तु नक्षत्रे दशम्यां ज्येष्ठके सिते
śokaduḥ khapraśamanaṃ gaṅgāsnānavadācaret / adya haste tu nakṣatre daśamyāṃ jyeṣṭhake site
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशपाप हरायां च अदत्वा दानकल्मषम् । विरुद्धाचरणं हिंसा परदारोपसेवनम्
daśapāpa harāyāṃ ca adatvā dānakalmaṣam / viruddhācaraṇaṃ hiṃsā paradāropasevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारुष्यानृतपैशुन्यमसम्बद्धाभिभाषणम् । परद्रव्याभिधानं च मनसानिष्टचिन्तनम्
pāruṣyānṛtapaiśunyamasambaddhābhibhāṣaṇam / paradravyābhidhānaṃ ca manasāniṣṭacintanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्दशाघघातार्थं गङ्गास्नानं करोम्यहम् । प्रातः संक्षेपतः स्नानं वानप्रस्थगृहस्थयोः
etaddaśāghaghātārthaṃ gaṅgāsnānaṃ karomyaham / prātaḥ saṃkṣepataḥ snānaṃ vānaprasthagṛhasthayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतेस्त्रिषवणं स्नानं सकृत्त ब्रह्मचारिणः । आचम्य तीर्थमावाह्य स्नायात्स्मृत्वाव्ययं हरिम्
yatestriṣavaṇaṃ snānaṃ sakṛtta brahmacāriṇaḥ / ācamya tīrthamāvāhya snāyātsmṛtvāvyayaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रः कोट्यस्तु विज्ञेया मन्देहा नाम राक्षसाः । उदयन्तं दुरात्मानः सूर्यमिच्छन्ति खादितुम्
tisraḥ koṭyastu vijñeyā mandehā nāma rākṣasāḥ / udayantaṃ durātmānaḥ sūryamicchanti khāditum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हन्ति सूर्यं सन्ध्यायां नोपास्तिं कुरुते तु यः । दहन्ति मन्त्रपूतेन तोयेनानलरूपिणा
sa hanti sūryaṃ sandhyāyāṃ nopāstiṃ kurute tu yaḥ / dahanti mantrapūtena toyenānalarūpiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहोरात्रस्य यः सन्धिः सा सन्ध्या भवतीति ह । द्विनाडिका भवेत्सन्ध्या यावद्भवति दर्शनम्
ahorātrasya yaḥ sandhiḥ sā sandhyā bhavatīti ha / dvināḍikā bhavetsandhyā yāvadbhavati darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्ध्याकर्मावसाने तु स्वयं होमो विधीयते । स्वयं होमफलं यत्तु तदन्येन न जायते
gandhyākarmāvasāne tu svayaṃ homo vidhīyate / svayaṃ homaphalaṃ yattu tadanyena na jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विक्पुत्रो गुरुर्भ्राता भागिनेयो ऽथ विट्पतिः । एभिरेव हुतं यत्तु तद्धुतं स्वयमेव हि
ṛtvikputro gururbhrātā bhāgineyo 'tha viṭpatiḥ / ebhireva hutaṃ yattu taddhutaṃ svayameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा वै गार्हपत्याग्निर्दक्षणाग्निस्त्रिलोचनः । विष्णुराहवनीयाग्निः कुमारः सत्य उच्यते
brahmā vai gārhapatyāgnirdakṣaṇāgnistrilocanaḥ / viṣṇurāhavanīyāgniḥ kumāraḥ satya ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा होमं यथाकालं सौरान्मन्त्राञ्जपेत्ततः । समाहितात्मा सावित्रीं प्रणवं च यथोदितम्
kṛtvā homaṃ yathākālaṃ saurānmantrāñjapettataḥ / samāhitātmā sāvitrīṃ praṇavaṃ ca yathoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवे नित्ययुक्तस्य व्याहृतीषु च सप्तसु । त्रिपदायां च सावित्र्यां न भयं विद्यते क्वचित्
praṇave nityayuktasya vyāhṛtīṣu ca saptasu / tripadāyāṃ ca sāvitryāṃ na bhayaṃ vidyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्त्रीं यो जपेन्नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः । लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा
gāyattrīṃ yo japennityaṃ kalyamutthāya mānavaḥ / lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतवर्णा समुद्दिष्टा कौशैयवसना तथा । अक्षसूत्रधरा देवी पद्मासनगता शुभा
śvetavarṇā samuddiṣṭā kauśaiyavasanā tathā / akṣasūtradharā devī padmāsanagatā śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाह्य यजुपानेन तेजो ऽसीति विधानतः । एतद्यजुः पुरा दैवैर्दृष्टिदर्शनकाङ्क्षिभिः
āvāhya yajupānena tejo 'sīti vidhānataḥ / etadyajuḥ purā daivairdṛṣṭidarśanakāṅkṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यमण्डलान्तः स्थां ब्रह्मलोकस्थितामपि । तत्रावाह्य जपित्वातो नमस्काराद्विसर्जयेत्
ādityamaṇḍalāntaḥ sthāṃ brahmalokasthitāmapi / tatrāvāhya japitvāto namaskārādvisarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वाह्न एव कुर्वीत देवतानां च पूजनम् । न विष्णोः परमो देवस्तस्मात्तं पूजयेत्सदा
pūrvāhna eva kurvīta devatānāṃ ca pūjanam / na viṣṇoḥ paramo devastasmāttaṃ pūjayetsadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुशिवान्देवान्न पृथग्भावयेत्सुधीः । लोके ऽस्मिन्मङ्गलान्यष्टौ ब्राह्मणो गौर्हुताशनः
brahmaviṣṇuśivāndevānna pṛthagbhāvayetsudhīḥ / loke 'sminmaṅgalānyaṣṭau brāhmaṇo gaurhutāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यं सर्पिरादित्य आपो राजा तथाष्टमः । एतानि सततं पश्येदर्चयेच्च प्रदक्षिणम्
hiraṇyaṃ sarpirāditya āpo rājā tathāṣṭamaḥ / etāni satataṃ paśyedarcayecca pradakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदस्याध्ययनं पूर्वं विचारोभ्यसनं जपः । तद्दानं चैव शिष्यभ्यो वेदाभ्यासो हि पञ्चधा
vedasyādhyayanaṃ pūrvaṃ vicārobhyasanaṃ japaḥ / taddānaṃ caiva śiṣyabhyo vedābhyāso hi pañcadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदार्थं यज्ञशास्त्राणि धर्मशास्त्राणि चैव हि । मूल्येन लेखयित्वा यो दद्याद्याति स वैदिकम्
vedārthaṃ yajñaśāstrāṇi dharmaśāstrāṇi caiva hi / mūlyena lekhayitvā yo dadyādyāti sa vaidikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिहा सपुराणानि लिखित्वायः प्रयच्छति । ब्रह्मदानसमं पुण्यं प्राप्नोति द्विगुणीकृतम्
itihā sapurāṇāni likhitvāyaḥ prayacchati / brahmadānasamaṃ puṇyaṃ prāpnoti dviguṇīkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतीये च तथा भागे पोष्यवर्गार्थसाधनम् । माता पिता गुरुर्भ्राता प्रजा दीनाः समाश्रिताः
mṛtīye ca tathā bhāge poṣyavargārthasādhanam / mātā pitā gururbhrātā prajā dīnāḥ samāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यागतो ऽतिथिश्चाग्निः पोष्यवर्गा उदाहृतः । भरणं पोष्यवर्गस्य प्रशस्तं स्वर्गसाधनम्
abhyāgato 'tithiścāgniḥ poṣyavargā udāhṛtaḥ / bharaṇaṃ poṣyavargasya praśastaṃ svargasādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरणं पोष्य वर्गस्य तस्माद्यत्नेन कारयेत् । स जीवति वरश्चैको बहुभिर्योपजीव्यति
bharaṇaṃ poṣya vargasya tasmādyatnena kārayet / sa jīvati varaścaiko bahubhiryopajīvyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन्तो मृतकास्त्वन्ये पुरुषाः स्वोदरम्भराः । स्वकीयोदरपूर्तिश्च कुक्कुरस्यापि विद्यते
jīvanto mṛtakāstvanye puruṣāḥ svodarambharāḥ / svakīyodarapūrtiśca kukkurasyāpi vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थेभ्यो ऽपि विवृद्धेभ्यः सम्भूतेभ्यस्ततस्ततः । क्रियाः सर्वाः प्रवर्तन्ते पर्वतेभ्य इवापगाः
arthebhyo 'pi vivṛddhebhyaḥ sambhūtebhyastatastataḥ / kriyāḥ sarvāḥ pravartante parvatebhya ivāpagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वरत्नाकरा भूमिर्धान्यानि पशवः स्त्रियः । अर्थस्य कार्ययोगित्वादर्थ इत्यभिधीयते
sarvaratnākarā bhūmirdhānyāni paśavaḥ striyaḥ / arthasya kāryayogitvādartha ityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः । या वृत्तिस्तां समास्थाय विप्रो जीवेदनापदि
adroheṇaiva bhūtānāmalpadroheṇa vā punaḥ / yā vṛttistāṃ samāsthāya vipro jīvedanāpadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं तु त्रिविधं ज्ञेयं शुक्लं शबलमेव च । कृष्णं च तस्य विज्ञेयो विभागः सप्तधा पृथक्
dhanaṃ tu trividhaṃ jñeyaṃ śuklaṃ śabalameva ca / kṛṣṇaṃ ca tasya vijñeyo vibhāgaḥ saptadhā pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमायत्तं प्रीतिदत्तं प्राप्तं च सह भार्यया । अविशेषेण सर्वेषां वर्णानां त्रिविधं धनम्
kramāyattaṃ prītidattaṃ prāptaṃ ca saha bhāryayā / aviśeṣeṇa sarveṣāṃ varṇānāṃ trividhaṃ dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशेषिकं धनं दृष्टं ब्राह्मणस्य त्रिलक्षणम् । याजनाध्यापने नित्यं विशुद्धश्च (द्धाच्च) प्रतिग्रहः
vaiśeṣikaṃ dhanaṃ dṛṣṭaṃ brāhmaṇasya trilakṣaṇam / yājanādhyāpane nityaṃ viśuddhaśca (ddhācca) pratigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिविधं क्षत्रियस्यापि प्राहुर्वैशेषिकं धनम् । शुद्धार्थं लब्धकरजं दण्डाप्तं जयजं तथा
trividhaṃ kṣatriyasyāpi prāhurvaiśeṣikaṃ dhanam / śuddhārthaṃ labdhakarajaṃ daṇḍāptaṃ jayajaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशेषिकं धनं दृष्टं वैश्यस्यापि विलक्षणम् । कृषिगोरक्षवाणिज्यं शूद्रस्यैभ्यस्त्वनुग्रहात्
vaiśeṣikaṃ dhanaṃ dṛṣṭaṃ vaiśyasyāpi vilakṣaṇam / kṛṣigorakṣavāṇijyaṃ śūdrasyaibhyastvanugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुसीदकृषिवाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयं परम् (कृतम्) । आपत्काले स्वयं कुर्वन्नैनसा युज्यते द्विजः
kusīdakṛṣivāṇijyaṃ prakurvīta svayaṃ param (kṛtam) / āpatkāle svayaṃ kurvannainasā yujyate dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहवो वर्तनोपाया ऋषिभिः परिकीर्तिताः । सर्वेषामपि चैवैषां कुसीदमधिकं विदुः
bahavo vartanopāyā ṛṣibhiḥ parikīrtitāḥ / sarveṣāmapi caivaiṣāṃ kusīdamadhikaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनावृष्ट्या राजभयान्मूषिकाद्यैरुपद्रवैः । कृष्यादिके भवेद्बाधा सा कुसीदे न विद्यते
anāvṛṣṭyā rājabhayānmūṣikādyairupadravaiḥ / kṛṣyādike bhavedbādhā sā kusīde na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लपक्षे तथा कृष्णे रजन्यां दिवसेपि वा । उष्णे वर्षति शीते वा वर्धनं न निवर्तते
śuklapakṣe tathā kṛṣṇe rajanyāṃ divasepi vā / uṣṇe varṣati śīte vā vardhanaṃ na nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशं गतानां या वृद्धिर्नानापण्योपजीविनाम् । कुसीदं कुर्वतः सम्यक् संस्थितस्यैव जायते
deśaṃ gatānāṃ yā vṛddhirnānāpaṇyopajīvinām / kusīdaṃ kurvataḥ samyak saṃsthitasyaiva jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्धलाभः पितॄन्देवान्ब्राह्मणांश्चैव पूजयेत् । ते तृप्तास्तस्य तद्दोषं शमयन्ति न संशयः
labdhalābhaḥ pitṝndevānbrāhmaṇāṃścaiva pūjayet / te tṛptāstasya taddoṣaṃ śamayanti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिक्कुसीदं दद्याद्यो वस्त्रं गाङ्काञ्चनादिकम् । कृषीवलो ऽन्नपानादियानशय्यासनानि च
vaṇikkusīdaṃ dadyādyo vastraṃ gāṅkāñcanādikam / kṛṣīvalo 'nnapānādiyānaśayyāsanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजभ्यो विंशतिं दत्त्वा पशुस्वर्णादिकं शतम् । पादेनास्य च यावक्यं कुर्यात्संचयमात्मवान्
rājabhyo viṃśatiṃ dattvā paśusvarṇādikaṃ śatam / pādenāsya ca yāvakyaṃ kuryātsaṃcayamātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धेन चात्मभरणं नित्यनैमित्तिकांन्वितम् । पादं चेत्यर्थयामस्य मूलभूतं विवर्धयेत्
ardhena cātmabharaṇaṃ nityanaimittikāṃnvitam / pādaṃ cetyarthayāmasya mūlabhūtaṃ vivardhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्या शिल्पं भूतिः सेवा गोरक्षा विपणिः कृषिः । वृत्तिर्भैक्ष्यं कुसीदं च दश जीवनहेतवः
vidyā śilpaṃ bhūtiḥ sevā gorakṣā vipaṇiḥ kṛṣiḥ / vṛttirbhaikṣyaṃ kusīdaṃ ca daśa jīvanahetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिग्रहार्जिता विप्रे क्षत्रिये शस्त्रनिर्जिता । वैश्ये न्यायार्जिताः स्वार्थाः शूद्रे शुश्रूषयार्जिताः
pratigrahārjitā vipre kṣatriye śastranirjitā / vaiśye nyāyārjitāḥ svārthāḥ śūdre śuśrūṣayārjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदी बहूदका शाकमृत्पर्णानि समित्कुशाः । आग्नेयो ब्रह्मघोषश्च विप्राणां धनमुत्तमम्
nadī bahūdakā śākamṛtparṇāni samitkuśāḥ / āgneyo brahmaghoṣaśca viprāṇāṃ dhanamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयाचितोपपन्ने तु नास्ति दोषः प्रतिग्रहे । अमृतं तद्विदुर्देवास्तस्मात्तन्नैव वर्जयेत्
ayācitopapanne tu nāsti doṣaḥ pratigrahe / amṛtaṃ tadvidurdevāstasmāttannaiva varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुद्रव्यांश्चौज्जिहीर्षुरर्चिष्यन्दे वतातिथीन् । सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तुष्येत्तु स्वयं ततः
gurudravyāṃścaujjihīrṣurarciṣyande vatātithīn / sarvataḥ pratigṛhṇīyānna tuṣyettu svayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुतः प्रतिगृह्णीयादथ वासाधुतो द्विजः । गुणवानल्पदोषश्च निर्गुणो हि निमज्जति
sādhutaḥ pratigṛhṇīyādatha vāsādhuto dvijaḥ / guṇavānalpadoṣaśca nirguṇo hi nimajjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं त्वक्षवृत्त्या वा कृत्वा भरणमात्मनः । कुर्याद्विशुद्धिं परतः प्रायश्चित्तं द्विजोत्तमः
evaṃ tvakṣavṛttyā vā kṛtvā bharaṇamātmanaḥ / kuryādviśuddhiṃ parataḥ prāyaścittaṃ dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थे च तथा भागे स्नानार्थं मृद माहरेत् । तिलपुष्पकुशादीनि स्नानं चाकृत्रिमे जले
caturthe ca tathā bhāge snānārthaṃ mṛda māharet / tilapuṣpakuśādīni snānaṃ cākṛtrime jale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं क्रियाङ्गं मलकर्षणम् । मार्जनाचमावगाहाश्चाष्टस्नानं प्रकीर्तितम्
nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ kriyāṅgaṃ malakarṣaṇam / mārjanācamāvagāhāścāṣṭasnānaṃ prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्नातस्तु पुमान्नार्हे जपाग्निहवनादिषु । प्रातः स्नानं तदर्थं तु नित्यस्नानं प्रकीर्तितम्
asnātastu pumānnārhe japāgnihavanādiṣu / prātaḥ snānaṃ tadarthaṃ tu nityasnānaṃ prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाण्डालशवविष्ठाद्यान्स्पृष्ट्वा स्नानं रजस्वलाम् । स्नानार्हस्तु यदा स्नाति स्नानं नैमित्तिकं हि तत्
cāṇḍālaśavaviṣṭhādyānspṛṣṭvā snānaṃ rajasvalām / snānārhastu yadā snāti snānaṃ naimittikaṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्यस्नानादिकं स्नानं दैवज्ञविधिचोदितम् । तद्धि काम्यं समुद्दिष्टं नाकामस्तत्प्रयोजयेत्
puṣyasnānādikaṃ snānaṃ daivajñavidhicoditam / taddhi kāmyaṃ samuddiṣṭaṃ nākāmastatprayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जप्तुकामः पवित्राणि अर्चिष्यन्देवतातिथीन् । स्नानं समाचरेद्यस्तु क्रियाङ्गं तच्च कीर्तितम्
japtukāmaḥ pavitrāṇi arciṣyandevatātithīn / snānaṃ samācaredyastu kriyāṅgaṃ tacca kīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलापकर्षणार्थाय प्रवृत्तिस्तत्र नान्यथा । सरः सुदेवखातेषु तीर्थेषु च नदीषु च
malāpakarṣaṇārthāya pravṛttistatra nānyathā / saraḥ sudevakhāteṣu tīrtheṣu ca nadīṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानमेव क्रिया यस्मात्क्रियास्नानमतः परम् । अद्भिर्गात्राणि शुध्यन्ति तीर्थस्नानात्फलं लभेत्
snānameva kriyā yasmātkriyāsnānamataḥ param / adbhirgātrāṇi śudhyanti tīrthasnānātphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्जनान्मज्जनैर्मन्त्रैः पापमाशु प्रणश्यति । नित्यं नैमित्तिकं चापि क्रियाङ्गं मलकर्षणम्
mārjanānmajjanairmantraiḥ pāpamāśu praṇaśyati / nityaṃ naimittikaṃ cāpi kriyāṅgaṃ malakarṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थाभावे तु कर्तव्यमुष्णोदकपरोदकैः । भूमिष्ठादुद्धृतं पुण्यं ततः प्रस्त्रवणोदकम्
tīrthābhāve tu kartavyamuṣṇodakaparodakaiḥ / bhūmiṣṭhāduddhṛtaṃ puṇyaṃ tataḥ prastravaṇodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपि सारसं पुण्यं तस्मान्नादेयमुच्यते । तीर्थतोयं ततः पुण्यं गागं पुण्यं तु सर्वतः
tato 'pi sārasaṃ puṇyaṃ tasmānnādeyamucyate / tīrthatoyaṃ tataḥ puṇyaṃ gāgaṃ puṇyaṃ tu sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गागं पयः पुनात्याशु पापमामरणान्तिकम् । गयायां च कुरुक्षेत्रे यत्तोयं समुपस्थितम्
gāgaṃ payaḥ punātyāśu pāpamāmaraṇāntikam / gayāyāṃ ca kurukṣetre yattoyaṃ samupasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्तु गाङ्गमपरं जानीयात्तोयमुत्तमम् । पुत्रजन्मनि योगेषु तथा संक्रमणे रवेः
tasmāttu gāṅgamaparaṃ jānīyāttoyamuttamam / putrajanmani yogeṣu tathā saṃkramaṇe raveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहोश्च दर्शने स्नानं प्रशस्तं निशि नान्यथा । उषस्युषसि यत्स्नानं सन्ध्यायामुदिते रवौ
rāhośca darśane snānaṃ praśastaṃ niśi nānyathā / uṣasyuṣasi yatsnānaṃ sandhyāyāmudite ravau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.