इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवाहे ऊर्ध्वाधोगतिज्ञापकोत्क्रमणद्वारनिरूपणं नामैकादशो ऽध्य्याः श्रीगरुडमहापुराणम्- १२ श्रीकृष्ण उवाच । एवं ते कथितस्तार्क्ष्य जीवितस्य विनर्णयः । मानुषाणां हितार्थाय प्रेतत्वविनिवृत्तये
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāhe ūrdhvādhogatijñāpakotkramaṇadvāranirūpaṇaṃ nāmaikādaśo 'dhyyāḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 12 śrīkṛṣṇa uvāca / evaṃ te kathitastārkṣya jīvitasya vinarṇayaḥ / mānuṣāṇāṃ hitārthāya pretatvavinivṛttaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरशीतिलक्षाणि चतुर्भेदाश्च जन्तवः । अण्डजाः स्वेदजाश्चैव उद्भिज्जाश्च जारायुजाः
caturaśītilakṣāṇi caturbhedāśca jantavaḥ / aṇḍajāḥ svedajāścaiva udbhijjāśca jārāyujāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकविंशतिलक्षाणि अण्डजाः परिकीर्तिताः । स्वेदजाश्च तथा प्रोक्ता उद्भिज्जाश्च क्रमेण तु
ekaviṃśatilakṣāṇi aṇḍajāḥ parikīrtitāḥ / svedajāśca tathā proktā udbhijjāśca krameṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरायुजास्तथा प्रोक्ता मनुष्याद्यास्तथा परे । सर्वेषामेव जन्तूनां मानुषत्वं हि दुर्लभम्
jarāyujāstathā proktā manuṣyādyāstathā pare / sarveṣāmeva jantūnāṃ mānuṣatvaṃ hi durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चेन्द्रियनिधानत्वं महापुण्यैरवाप्यते । ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्याः शूद्रास्तत्परजातयः
pañcendriyanidhānatvaṃ mahāpuṇyairavāpyate / brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśyāḥ śūdrāstatparajātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः
rajakaścarmakāraśca naṭo buruḍa eva ca / kaivartamedabhillāśca saptaite hyantyajāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्लेच्छतुम्बविभेदेन जातिभेदास्त्वनेकशः । जन्तूनामेव सर्वेषां जातिभेदाः सहस्रशः
mlecchatumbavibhedena jātibhedāstvanekaśaḥ / jantūnāmeva sarveṣāṃ jātibhedāḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्तूनामेव सर्वेषां भेदाश्चैव सहस्रशः । आहारो मैथुनं निद्रा भयं क्रोधस्तथैव च
jantūnāmeva sarveṣāṃ bhedāścaiva sahasraśaḥ / āhāro maithunaṃ nidrā bhayaṃ krodhastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषा मेव जन्तूनां विवेको दुर्लभः परः । एकपादादिरूपेण देहभेदास्त्वनेकशः
sarveṣā meva jantūnāṃ viveko durlabhaḥ paraḥ / ekapādādirūpeṇa dehabhedāstvanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णसारो मृगो यत्र धर्मदशः स उच्यते । ब्रह्माद्या देवताः सर्वास्तत्र तिष्ठन्ति सर्वशः
kṛṣṇasāro mṛgo yatra dharmadaśaḥ sa ucyate / brahmādyā devatāḥ sarvāstatra tiṣṭhanti sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां मतिजीविनः । मतिमत्सु नराः श्रेष्ठा नरेषु ब्राह्मणाः स्मृताः
bhūtānāṃ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṃ matijīvinaḥ / matimatsu narāḥ śreṣṭhā nareṣu brāhmaṇāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुष्यं यः समासाद्य स्वर्गमेक्षैकसाधकम् । तयोर्न साधयेदेकं तेनात्मा वञ्चितो ध्रुवम्
mānuṣyaṃ yaḥ samāsādya svargamekṣaikasādhakam / tayorna sādhayedekaṃ tenātmā vañcito dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छति शती सहस्रं सहस्री लक्षमीहते कर्तुम् । लक्षाधिपती राज्यं राजापि सकलां धरां लब्धुम्
icchati śatī sahasraṃ sahasrī lakṣamīhate kartum / lakṣādhipatī rājyaṃ rājāpi sakalāṃ dharāṃ labdhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रधरो ऽपि सुरत्वं सुरभावे सकलसुरपतिर्भवितुम् । सुरपतिरूर्ध्वगतित्वं तथापि ननिवर्तते तृष्णा
cakradharo 'pi suratvaṃ surabhāve sakalasurapatirbhavitum / surapatirūrdhvagatitvaṃ tathāpi nanivartate tṛṣṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णया चाभिभूतस्तु नरकं प्रतिपद्यते । तृष्णामुक्तास्तु ये केचित्स्वर्गवासं लभन्ति ते
tṛṣṇayā cābhibhūtastu narakaṃ pratipadyate / tṛṣṇāmuktāstu ye kecitsvargavāsaṃ labhanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्माधीनः पुमांल्लोके सुखी भवति निश्चितम् । शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च तद्गुणाः
ātmādhīnaḥ pumāṃlloke sukhī bhavati niścitam / śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca tadguṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च विषयाधीनो दुः खी भवति निश्चितम्
tathā ca viṣayādhīno duḥ khī bhavati niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरङ्गमताङ्गपतङ्गभृङ्गमीना हताः पञ्चभिरेव पञ्च । एकः प्रमादी स कथं न हन्यते यः सेवते पञ्चभिरेव पञ्च
kuraṅgamatāṅgapataṅgabhṛṅgamīnā hatāḥ pañcabhireva pañca / ekaḥ pramādī sa kathaṃ na hanyate yaḥ sevate pañcabhireva pañca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृमातृमयो बाल्ये यौवने दयितामयः । पुत्रपौत्रमयश्चान्ते मूढो नात्ममयः क्वचित्
pitṛmātṛmayo bālye yauvane dayitāmayaḥ / putrapautramayaścānte mūḍho nātmamayaḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहदारुमयैः पाशैः पुमान्बद्धो विमुच्यते । पुत्रदारमयैः पाशैर्नैव बद्धो विमुच्यते
lohadārumayaiḥ pāśaiḥ pumānbaddho vimucyate / putradāramayaiḥ pāśairnaiva baddho vimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकः करोति पापानि फलं भुङ्क्ते महाजनः । भोक्तारो विप्रयुज्यन्ते कर्ता दोषेण लिप्यते
ekaḥ karoti pāpāni phalaṃ bhuṅkte mahājanaḥ / bhoktāro viprayujyante kartā doṣeṇa lipyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽपि मृत्युं न जयति बालो वृद्धो युवापि वा । सुखदुः खादिको वापि पुनरायाति याति च
ko 'pi mṛtyuṃ na jayati bālo vṛddho yuvāpi vā / sukhaduḥ khādiko vāpi punarāyāti yāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां पश्यतामेव मृतः सर्वं परित्यजेत् । एकः प्रजायते जन्तुरेक एव प्रलीयते
sarveṣāṃ paśyatāmeva mṛtaḥ sarvaṃ parityajet / ekaḥ prajāyate jantureka eva pralīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको ऽपि भुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम् । मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठलोष्टसमङ्क्षितौ
eko 'pi bhuṅkte sukṛtameka eva ca duṣkṛtam / mṛtaṃ śarīramutsṛjya kāṣṭhaloṣṭasamaṅkṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बान्धवा विमुखा यान्ति धर्मस्तमनुगच्छति । गृहेष्वर्था निवर्तन्ते श्मशानान्मित्रबान्धवाः
bāndhavā vimukhā yānti dharmastamanugacchati / gṛheṣvarthā nivartante śmaśānānmitrabāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरं वह्निरादत्ते सुकृतं दुष्कृतं व्रजेत् । शरीरं वह्निना दग्धं पुण्यं पापं सह स्थितम्
śarīraṃ vahnirādatte sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vrajet / śarīraṃ vahninā dagdhaṃ puṇyaṃ pāpaṃ saha sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभं वा यदि वा पापं भुङ्क्ते सर्वत्र मानवः । यदनस्तमिते सूर्ये न दत्तं धनमर्थिनाम्
śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ bhuṅkte sarvatra mānavaḥ / yadanastamite sūrye na dattaṃ dhanamarthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जाने तस्य तद्वित्तं प्रातः कस्य भविष्यति । रारटीति धनं तस्य को मे भर्ता भविष्यति
na jāne tasya tadvittaṃ prātaḥ kasya bhaviṣyati / rāraṭīti dhanaṃ tasya ko me bhartā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दत्तं द्विजमुख्येभ्यः परोपकृतये तथा । पूर्वजन्मकृतात्पुण्याद्यल्लब्धं बहु चाल्पकम्
na dattaṃ dvijamukhyebhyaḥ paropakṛtaye tathā / pūrvajanmakṛtātpuṇyādyallabdhaṃ bahu cālpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदीदृशं परिज्ञाय धर्मार्थे दीयते धनम् । धनेन धार्यते धर्मः श्रद्धापूतेन चेतसा
tadīdṛśaṃ parijñāya dharmārthe dīyate dhanam / dhanena dhāryate dharmaḥ śraddhāpūtena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धाविरहितो धर्मो नेहामुत्र च तत्फलम् । धर्माच्च जायते ह्यर्थो धर्मात्कामो ऽपि जायते
śraddhāvirahito dharmo nehāmutra ca tatphalam / dharmācca jāyate hyartho dharmātkāmo 'pi jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म एवापवर्गाय तस्माद्धर्मं समाचरेत् । श्रद्धया साध्यते धर्मो बहुभिर्नार्थराशिभिः
dharma evāpavargāya tasmāddharmaṃ samācaret / śraddhayā sādhyate dharmo bahubhirnārtharāśibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकिञ्चना हि मुनयः श्रद्धावन्तो दिवं गताः । अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् । असदित्युच्यते पक्षिन्प्रेत्य चेह न तत्फलम्
akiñcanā hi munayaḥ śraddhāvanto divaṃ gatāḥ / aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat / asadityucyate pakṣinpretya ceha na tatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.