इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे वर्षकृत्ययमलोकमार्गयातनादिनिरूपणं नाम पञ्चमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ६ गरुड उवाच । अपि साधनयुक्तस्य तीर्थदानरतस्य च । अकृते तु वृषोत्सर्गे परलोकगतिर्न हि
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde varṣakṛtyayamalokamārgayātanādinirūpaṇaṃ nāma pañcamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 6 garuḍa uvāca / api sādhanayuktasya tīrthadānaratasya ca / akṛte tu vṛṣotsarge paralokagatirna hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् कृष्ण वृषोत्सर्गः कर्तव्य इति मे श्रुतम् । किं फलं वृषयज्ञस्य पुरा केन कृतो हरे
tasmāt kṛṣṇa vṛṣotsargaḥ kartavya iti me śrutam / kiṃ phalaṃ vṛṣayajñasya purā kena kṛto hare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनड्वान् कीदृशः प्रोक्तः कस्मिन् काले विशेषतः । को विधिस्तस्य निर्दिष्टः सर्वं मे कृपया वद
anaḍvān kīdṛśaḥ proktaḥ kasmin kāle viśeṣataḥ / ko vidhistasya nirdiṣṭaḥ sarvaṃ me kṛpayā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच । इतिहासं महापुण्यं प्रवक्ष्यामि खगेश्वर । ब्रह्मपुत्रेण यत् प्रोक्तं राजानं वीरवाहनम्
śrīkṛṣṇa uvāca / itihāsaṃ mahāpuṇyaṃ pravakṣyāmi khageśvara / brahmaputreṇa yat proktaṃ rājānaṃ vīravāhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराधनगरे राजा वीरवाहननामकः । धर्मात्मा सत्यसन्धश्च वदान्यो विप्रतुष्टिकृत्
virādhanagare rājā vīravāhananāmakaḥ / dharmātmā satyasandhaśca vadānyo vipratuṣṭikṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदाचिद्वनं वीरो महात्माखेटकं गतः । किञ्चित् प्रष्टुमनास्तार्क्ष्य वसिष्ठस्याश्रमं ययौ
sa kadācidvanaṃ vīro mahātmākheṭakaṃ gataḥ / kiñcit praṣṭumanāstārkṣya vasiṣṭhasyāśramaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्कृत्य मुनिं तत्र कृतासनपरिग्रहः । पश्रयावनतो राजा पप्रच्छ ऋषिसंसदि
namaskṛtya muniṃ tatra kṛtāsanaparigrahaḥ / paśrayāvanato rājā papraccha ṛṣisaṃsadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच । मुने मया कृतो धर्मो यथाशक्ति प्रयत्नतः । यमस्य शासनं श्रुत्वा बिभेमि नितरां हृदि
rājovāca / mune mayā kṛto dharmo yathāśakti prayatnataḥ / yamasya śāsanaṃ śrutvā bibhemi nitarāṃ hṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमञ्च यमदूतांश्च निरयान् घोरदर्शनान् । न पश्यामि महाभाग तथा वद दयानिधे
yamañca yamadūtāṃśca nirayān ghoradarśanān / na paśyāmi mahābhāga tathā vada dayānidhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच । धर्मा बहुविधा राजन् वर्ण्यन्ते शास्त्रकोविदैः । सूक्ष्मत्वान्न विजानन्ति कर्ममार्गविमोहिताः
vasiṣṭha uvāca / dharmā bahuvidhā rājan varṇyante śāstrakovidaiḥ / sūkṣmatvānna vijānanti karmamārgavimohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं तीर्थं तपो यज्ञाः संन्यासः पैतृको महः । धर्मेषु गृह्यमाणेषु वृषोत्सर्गो विशेषितः
dānaṃ tīrthaṃ tapo yajñāḥ saṃnyāsaḥ paitṛko mahaḥ / dharmeṣu gṛhyamāṇeṣu vṛṣotsargo viśeṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् । यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet / yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यादिपापानि ज्ञानाज्ञानकृतानि च । नीलोद्वाहेन शुध्येत्तु समुद्रप्लवनेन वा
brahmahatyādipāpāni jñānājñānakṛtāni ca / nīlodvāhena śudhyettu samudraplavanena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशाहे राजेन्द्र यस्य नोत्सूज्यते वृषः । प्रेतत्वं निश्चलं तस्य कृतैः श्राद्धैस्तु किं भवेत्
ekādaśāhe rājendra yasya notsūjyate vṛṣaḥ / pretatvaṃ niścalaṃ tasya kṛtaiḥ śrāddhaistu kiṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाकथञ्चित् कर्तव्यस्तीर्थे वा पत्तने ऽथ वा । वृषयज्ञैः प्रमुच्यते नान्यथा साधनैः खग
yathākathañcit kartavyastīrthe vā pattane 'tha vā / vṛṣayajñaiḥ pramucyate nānyathā sādhanaiḥ khaga
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषभं पञ्चकल्याणं युवानं कृष्णकंबलम् । गोयूथमध्ये नितरां विचरन्तं विधानतः
vṛṣabhaṃ pañcakalyāṇaṃ yuvānaṃ kṛṣṇakaṃbalam / goyūthamadhye nitarāṃ vicarantaṃ vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतसृभिर्वत्सकाभिर्द्वाभ्याञ्चैवैकया खग । विवाह्य मङ्गलद्रव्यैर्मन्त्रवत्तं समुत्सृजेत्
catasṛbhirvatsakābhirdvābhyāñcaivaikayā khaga / vivāhya maṅgaladravyairmantravattaṃ samutsṛjet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह रतीति षडृग्भिर्हेमं कुर्याद्विभावसोः । कार्तिक्यां माघवैशाख्यां संक्रमे पातपर्वसु
iha ratīti ṣaḍṛgbhirhemaṃ kuryādvibhāvasoḥ / kārtikyāṃ māghavaiśākhyāṃ saṃkrame pātaparvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थे पित्र्येक्षयाहे च विशेषेण प्रशस्यते । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः
tīrthe pitryekṣayāhe ca viśeṣeṇa praśasyate / lohito yastu varṇena mukhe pucche ca pāṇḍuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतः खुरविषाणेषु स नीलो वृष उच्यते । श्वेतवर्णो भवेद्विप्रो लोहितः क्षत्त्र उच्यते
pītaḥ khuraviṣāṇeṣu sa nīlo vṛṣa ucyate / śvetavarṇo bhavedvipro lohitaḥ kṣattra ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतवर्णो भवेद्वैश्यः शूद्रः कृष्णः स्मृतो बुधैः । यथावर्णं समुद्दिष्टो वर्णेषु ब्राह्मणादिषु
pītavarṇo bhavedvaiśyaḥ śūdraḥ kṛṣṇaḥ smṛto budhaiḥ / yathāvarṇaṃ samuddiṣṭo varṇeṣu brāhmaṇādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा रक्तवर्णस्तु सर्वेषामेव शस्यते । पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः
atha vā raktavarṇastu sarveṣāmeva śasyate / pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशासते सुतं जातं वृषोत्सर्गं करिष्यति । धर्मस्त्वं वृषरूपेण जगदानन्ददायकः
āśāsate sutaṃ jātaṃ vṛṣotsargaṃ kariṣyati / dharmastvaṃ vṛṣarūpeṇa jagadānandadāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टमूर्तेरधिष्ठानमतः शान्तिं प्रयच्छ मे । गङ्गायमुनयोः पेयमन्तर्वेदि तृणं चर
aṣṭamūrteradhiṣṭhānamataḥ śāntiṃ prayaccha me / gaṅgāyamunayoḥ peyamantarvedi tṛṇaṃ cara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मराजस्य पुरतो वाच्यं मे सुकृतं वृष । दक्षिणांसे त्रिशूलाङ्कं वामोरौ चक्रचिह्नितम्
dharmarājasya purato vācyaṃ me sukṛtaṃ vṛṣa / dakṣiṇāṃse triśūlāṅkaṃ vāmorau cakracihnitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संप्रार्थ्य वृषभं गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । वृषं तत्सतरीयुक्तं पूजयित्वा समुत्सृजेत्
iti saṃprārthya vṛṣabhaṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ / vṛṣaṃ tatsatarīyuktaṃ pūjayitvā samutsṛjet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्राजन् विधानेन वृषोत्सर्गं समाचर । बहुसाधनयुक्तस्य नान्यथा सद्गतिस्तव
tasmādrājan vidhānena vṛṣotsargaṃ samācara / bahusādhanayuktasya nānyathā sadgatistava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत्त्रेतायुगे पूर्वं विदेहनगरे नृप । ब्राह्मणो धर्मवत्सेति स्वकर्मनिरतः सुधीः
āsīttretāyuge pūrvaṃ videhanagare nṛpa / brāhmaṇo dharmavatseti svakarmanirataḥ sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तो ऽतितेजस्वी यथालाभेन तुष्टिकृत् । पितृपर्वणि संप्राप्ते कुशार्यो काननं ययौ
viṣṇubhakto 'titejasvī yathālābhena tuṣṭikṛt / pitṛparvaṇi saṃprāpte kuśāryo kānanaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अटन्नितस्ततस्तत्र चिन्वन् कुशपलाशकम् । सहसोपेत्य पुरुषाश्चात्वारश्चारुदर्शनाः
aṭannitastatastatra cinvan kuśapalāśakam / sahasopetya puruṣāścātvāraścārudarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभ्रान्तमनसं गृह्य प्रत्यग्जग्मुर्विहायसा । बहुवृक्षसमाकीर्णं गिरिदुर्गभयानकम्
vibhrāntamanasaṃ gṛhya pratyagjagmurvihāyasā / bahuvṛkṣasamākīrṇaṃ giridurgabhayānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनाद्वनान्तरं निन्युर्नदीनदसमाकुलम् । स तत्र नगरं राजन् ददर्श बहुविस्तरम्
vanādvanāntaraṃ ninyurnadīnadasamākulam / sa tatra nagaraṃ rājan dadarśa bahuvistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपुरद्वाररचितं सौधप्रासादमण्डितम् । चत्वरापणपण्यादिनरनारीसमाकुलम्
gopuradvāraracitaṃ saudhaprāsādamaṇḍitam / catvarāpaṇapaṇyādinaranārīsamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूर्यद्वन्द्वाभिनिर्घोषवीणापटहनादितम् । कांश्चित्क्षुधार्दितान्दीनान्मलिनान्विगतौजसः
tūryadvandvābhinirghoṣavīṇāpaṭahanāditam / kāṃścitkṣudhārditāndīnānmalinānvigataujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽतितुष्टान्मलिनान्वस्त्रखण्डसमावृतान् । अग्रतो हृष्टपुष्टांश्च स्वर्णवस्त्रोपशोभितान्
tato 'tituṣṭānmalinānvastrakhaṇḍasamāvṛtān / agrato hṛṣṭapuṣṭāṃśca svarṇavastropaśobhitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपि सुरसंकाशान्स दृष्ट्वा विस्मितो ऽभवत् । किं स्वप्न उत माया वै मदीयो मानसो भ्रमः
tato 'pi surasaṃkāśānsa dṛṣṭvā vismito 'bhavat / kiṃ svapna uta māyā vai madīyo mānaso bhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्दिहानं द्विजं निन्युः पुरुषा राजसन्निधिम् । सतद्ददर्श विप्रस्तु स्वर्णप्रासादमन्दिरे
sandihānaṃ dvijaṃ ninyuḥ puruṣā rājasannidhim / sataddadarśa viprastu svarṇaprāsādamandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहासनंमहादिव्यं छत्रचामरवीजितम् । तत्रोप विष्टं राजानं किरीटकनकोज्ज्वलम्
siṃhāsanaṃmahādivyaṃ chatracāmaravījitam / tatropa viṣṭaṃ rājānaṃ kirīṭakanakojjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महत्या च श्रिया युक्तं स्तूयमानं सुवन्दिभिः । राजापि दृष्ट्वा तं विप्रं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः
mahatyā ca śriyā yuktaṃ stūyamānaṃ suvandibhiḥ / rājāpi dṛṣṭvā taṃ vipraṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयामास विधिवन्मधुपर्कास नादिभिः । सन्तुष्टमनसं देवमस्तौषीत्परया मुदा
pūjayāmāsa vidhivanmadhuparkāsa nādibhiḥ / santuṣṭamanasaṃ devamastauṣītparayā mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य मे सफलं जन्म पावितञ्च कुलं प्रभो । विष्णुभक्तस्य धर्मस्य यत्ते दृग्गोचरं गतः
adya me saphalaṃ janma pāvitañca kulaṃ prabho / viṣṇubhaktasya dharmasya yatte dṛggocaraṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नत्वा स्तुत्वा बहुविधमुवाचानुवसन्नृपः । यतः समागतो देवः पुनस्तत्रैव नीयताम्
natvā stutvā bahuvidhamuvācānuvasannṛpaḥ / yataḥ samāgato devaḥ punastatraiva nīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा वचो राज्ञः पप्रच्छ द्विजपुङ्गवः । ब्राह्मण उवाच । को ऽयं देश- कुतो लोका उत्तमा मध्यमाधमाः
iti śrutvā vaco rājñaḥ papraccha dvijapuṅgavaḥ / brāhmaṇa uvāca / ko 'yaṃ deśa- kuto lokā uttamā madhyamādhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केन पुण्येन तु भवान्पारमेष्ट्यविभूषितः । किमर्थमहमानीतः पुनस्तत्रैव नीयते
kena puṇyena tu bhavānpārameṣṭyavibhūṣitaḥ / kimarthamahamānītaḥ punastatraiva nīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपूर्वमिव पश्यामि सर्वं स्वप्नगतो यथा । राजोवाच । स्वधर्मनिरतो यस्तु हरिभक्तिरतः सदा
apūrvamiva paśyāmi sarvaṃ svapnagato yathā / rājovāca / svadharmanirato yastu haribhaktirataḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरक्त इन्द्रियार्थेभ्यः स मे पूज्यो न संशयः । तीर्थयात्रापरो नित्यं वृषोत्सर्गविशेषवित्
virakta indriyārthebhyaḥ sa me pūjyo na saṃśayaḥ / tīrthayātrāparo nityaṃ vṛṣotsargaviśeṣavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यदानपरो यस्तु स नमस्यो दिवौकसाम् । दर्शनार्थमिहानीतः पूजार्हश्च परन्तप
satyadānaparo yastu sa namasyo divaukasām / darśanārthamihānītaḥ pūjārhaśca parantapa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुगृहाण मां देव क्षमस्व मम साहसम् । इत्युक्त्वा दर्शयामास मन्त्रिणां संज्ञया भ्रुवः
anugṛhāṇa māṃ deva kṣamasva mama sāhasam / ityuktvā darśayāmāsa mantriṇāṃ saṃjñayā bhruvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदिष्यति समग्रं ते स्वयं वक्तुं न साम्प्रतम् । सामन्तः सर्ववेदज्ञो ज्ञात्वा हार्दं नृपस्य च
vadiṣyati samagraṃ te svayaṃ vaktuṃ na sāmpratam / sāmantaḥ sarvavedajño jñātvā hārdaṃ nṛpasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपश्चिदुवाच । पूर्वजन्मनि वैश्यो ऽयं विश्वम्भर इति श्रुतः । विराधनगरे विप्र द्विजदेवविभूषिते
vipaściduvāca / pūrvajanmani vaiśyo 'yaṃ viśvambhara iti śrutaḥ / virādhanagare vipra dvijadevavibhūṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यवृत्त्या सदा जीवन्कुटुम्बपरिपालकः । गवां शुश्रूषको नित्यं ब्राह्मणानाञ्च पूजकः
vaiśyavṛttyā sadā jīvankuṭumbaparipālakaḥ / gavāṃ śuśrūṣako nityaṃ brāhmaṇānāñca pūjakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्रदानपरो नित्यमातिथेयाग्निसेवकः । गार्हस्थ्यं विधिवच्चक्रे भार्यया सत्यमेधया
pātradānaparo nityamātitheyāgnisevakaḥ / gārhasthyaṃ vidhivaccakre bhāryayā satyamedhayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मार्तेन लोकानजयच्छ्रौतेन त हविर्भुजः । कदाचिद्बन्धुभिः साकं कृत्वा तीर्थानि भूरिशः
smārtena lokānajayacchrautena ta havirbhujaḥ / kadācidbandhubhiḥ sākaṃ kṛtvā tīrthāni bhūriśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदायाति सदनं दृष्टवाल्ल्ॐमशं पथि । दण्डवत्प्रणिपत्याशु कृताञ्जलिपुटं स्थितम्
yāvadāyāti sadanaṃ dṛṣṭavālloṃmaśaṃ pathi / daṇḍavatpraṇipatyāśu kṛtāñjalipuṭaṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छ विनयोपेतं करुणावारिवारिधिः । ऋषिरुवाच । कुत आगम्यते साधो ब्राह्मणैर्बन्धुभिर्युतः
papraccha vinayopetaṃ karuṇāvārivāridhiḥ / ṛṣiruvāca / kuta āgamyate sādho brāhmaṇairbandhubhiryutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा त्वां धर्मनिलयं प्रक्लिन्नं मानसं मम । विश्वम्भर उवाच । शीर्यमाणं शरीरं हि ज्ञात्वा मृत्युं पुरः स्थितम्
dṛṣṭvā tvāṃ dharmanilayaṃ praklinnaṃ mānasaṃ mama / viśvambhara uvāca / śīryamāṇaṃ śarīraṃ hi jñātvā mṛtyuṃ puraḥ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्यया धर्मचारिण्या तीर्थयात्रां विनिर्गतः । कृत्वा तीर्थानि विधिवद्विश्राण्य विपुलं वसु
bharyayā dharmacāriṇyā tīrthayātrāṃ vinirgataḥ / kṛtvā tīrthāni vidhivadviśrāṇya vipulaṃ vasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद्ब्रजाम्यहं वेश्म भवान् दृष्टिपथं गतः । लोमश उवाच । तीर्थानि सन्ति भूरीणि वर्षैऽस्मिन् भारते शुभे
yāvadbrajāmyahaṃ veśma bhavān dṛṣṭipathaṃ gataḥ / lomaśa uvāca / tīrthāni santi bhūrīṇi varṣai'smin bhārate śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्त्वया ह्युपचीर्णानि तानि सर्वाणि मे वद । वैश्य उवाच । गङ्गा च सूर्य तनया महापुण्या सरस्वती
yattvayā hyupacīrṇāni tāni sarvāṇi me vada / vaiśya uvāca / gaṅgā ca sūrya tanayā mahāpuṇyā sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशाश्वमेधैरयजद्यत्र ब्रह्मा सुरेश्वरः । तीर्थराजस्ततः काशी महादेवो दयानिधिः
daśāśvamedhairayajadyatra brahmā sureśvaraḥ / tīrtharājastataḥ kāśī mahādevo dayānidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतानां यत्र जन्तूनां कर्णे जपति तारकम् । पुलहस्याश्रमं पुण्यं फल्गुतीर्थञ्च गण्डकी
mṛtānāṃ yatra jantūnāṃ karṇe japati tārakam / pulahasyāśramaṃ puṇyaṃ phalgutīrthañca gaṇḍakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रतीर्थं नैमिषञ्च शिवतीर्थमनन्तकम् । गोप्रतारकनागेशमयोध्याबिन्दुसंज्ञितम्
cakratīrthaṃ naimiṣañca śivatīrthamanantakam / gopratārakanāgeśamayodhyābindusaṃjñitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रास्त मुक्तिदः साक्षाद्रामो राजीवलोचनः । आग्नेयं वायुकौबेरं कौमारं भूरुहां पुनः
yatrāsta muktidaḥ sākṣādrāmo rājīvalocanaḥ / āgneyaṃ vāyukauberaṃ kaumāraṃ bhūruhāṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौकरं मथुरा यत्र नित्यं सन्निहतो हरिः । पुष्करं सत्यतीर्थञ्च ज्वालतीर्थं दिनेश्वरम्
saukaraṃ mathurā yatra nityaṃ sannihato hariḥ / puṣkaraṃ satyatīrthañca jvālatīrthaṃ dineśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रतीर्थं कुरुक्षेत्रं यत्र प्राची सरस्वती । तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या मलयः कृष्णवेणिका
indratīrthaṃ kurukṣetraṃ yatra prācī sarasvatī / tāpī payoṣṇī nirvindhyā malayaḥ kṛṣṇaveṇikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदावरी दण्डकञ्च ताम्रचूडं सदोदकम् । द्यावाभूमीश्वरं दृष्ट्वा श्रीशैलः पर्वतेश्वरः
godāvarī daṇḍakañca tāmracūḍaṃ sadodakam / dyāvābhūmīśvaraṃ dṛṣṭvā śrīśailaḥ parvateśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंख्यलिङ्गतीर्थानि यत्र सन्ति सदा मुने । वेङ्कटाद्रौ महातेजाः श्रीरङ्गाख्यः स्वयं हरिः
asaṃkhyaliṅgatīrthāni yatra santi sadā mune / veṅkaṭādrau mahātejāḥ śrīraṅgākhyaḥ svayaṃ hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेङ्कटी नाम तत्रैव देवी महिषमर्दिनी । चन्द्रतीर्थं भद्रवटः कावेरीकुटिलाचलौ
veṅkaṭī nāma tatraiva devī mahiṣamardinī / candratīrthaṃ bhadravaṭaḥ kāverīkuṭilācalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवटोदा ताम्रपर्णो त्रिकृटः कोल्लको गिरिः । वासिष्ठं ब्रह्मतीर्थञ्च ज्ञानतीर्थं महोदधिः
avaṭodā tāmraparṇo trikṛṭaḥ kollako giriḥ / vāsiṣṭhaṃ brahmatīrthañca jñānatīrthaṃ mahodadhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृषीकेशं विराजञ्च विशालं नीलपर्वतः । भीमकूटः श्वेतगिरी रुद्रतीर्थमुमावनम्
hṛṣīkeśaṃ virājañca viśālaṃ nīlaparvataḥ / bhīmakūṭaḥ śvetagirī rudratīrthamumāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवाप गिरिजा देवी तपसा यत्र शङ्करम् । वारुणं सूर्यतीर्थञ्च हंसतीर्थं महोदयम्
avāpa girijā devī tapasā yatra śaṅkaram / vāruṇaṃ sūryatīrthañca haṃsatīrthaṃ mahodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमज्ज्य यत्र काकोला राजहंसत्वमाययुः । असुरो यत्र देवत्वमवाप स्नानमात्रतः
nimajjya yatra kākolā rājahaṃsatvamāyayuḥ / asuro yatra devatvamavāpa snānamātrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वरूपं वन्दितीर्थं रत्नेशः कुहकाचलः । नरनारायणं दृष्ट्वा मुच्यते पापकोटिभिः
viśvarūpaṃ vanditīrthaṃ ratneśaḥ kuhakācalaḥ / naranārāyaṇaṃ dṛṣṭvā mucyate pāpakoṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वतीदृषद्वत्यौ नर्मदा शर्मदा नृणाम् । नीलकण्ठं महाकालं पुण्यं चामरकण्टकम्
sarasvatīdṛṣadvatyau narmadā śarmadā nṛṇām / nīlakaṇṭhaṃ mahākālaṃ puṇyaṃ cāmarakaṇṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रभागा वेत्रवती वीरभद्रं गणेश्वरम् । गोकर्णं बिल्वतीर्थञ्च कर्मकुण्डं सतारकम्
candrabhāgā vetravatī vīrabhadraṃ gaṇeśvaram / gokarṇaṃ bilvatīrthañca karmakuṇḍaṃ satārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानमात्रेण यत्राशु मुच्यते कर्मबन्धनात् । अन्यान्यपि च तीर्थानि कृतानि कृपया तव
snānamātreṇa yatrāśu mucyate karmabandhanāt / anyānyapi ca tīrthāni kṛtāni kṛpayā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पद्यते शुभा बुद्धिः साधूनां यदनुग्रहः । एकतः सर्वतीर्थानि करुणाः साधवो ऽन्यतः
utpadyate śubhā buddhiḥ sādhūnāṃ yadanugrahaḥ / ekataḥ sarvatīrthāni karuṇāḥ sādhavo 'nyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुग्रहाय भूतानां चरन्ति चरितव्रताः । त्वं गुरुः सर्वर्णानां विद्यया वयसाधिकः
anugrahāya bhūtānāṃ caranti caritavratāḥ / tvaṃ guruḥ sarvarṇānāṃ vidyayā vayasādhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः पृच्छाम्यहं किञ्चिदाधिभूतं चिरन्तनम् । किं कुर्यां कं नु पृच्छे ऽहं मनो मे ऽतिचलं मुने
ataḥ pṛcchāmyahaṃ kiñcidādhibhūtaṃ cirantanam / kiṃ kuryāṃ kaṃ nu pṛcche 'haṃ mano me 'ticalaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निः स्पृहं ब्रह्मविषये विषयेष्वतिलालसम् । मनागपि न सहते विरहं तिमिरं ब्रुवत्
niḥ spṛhaṃ brahmaviṣaye viṣayeṣvatilālasam / manāgapi na sahate virahaṃ timiraṃ bruvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहितं विविधैर्भावैः कर्मणां क्षेत्रमुत्तमम् । शान्तिं यथा समायाति सम्पन्नमिव भूसुर
mohitaṃ vividhairbhāvaiḥ karmaṇāṃ kṣetramuttamam / śāntiṃ yathā samāyāti sampannamiva bhūsura
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवेकप्रवणं शुद्धं यथा स्यात्कृपया वद । ऋषिरुवाच । मनस्तु प्रबलं नित्यं सविकारं स्वभावतः
vivekapravaṇaṃ śuddhaṃ yathā syātkṛpayā vada / ṛṣiruvāca / manastu prabalaṃ nityaṃ savikāraṃ svabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वशं नयन्ति करिणं प्रमत्तमपि हस्तिपाः । तथापि साधुसङ्गत्या साधनैरप्यतन्द्रितः
vaśaṃ nayanti kariṇaṃ pramattamapi hastipāḥ / tathāpi sādhusaṅgatyā sādhanairapyatandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीव्रेण भक्तियोगेन विचारेण वशं नयेत् । इतिहासं प्रवक्ष्यामि तव प्रत्ययकारकम्
tīvreṇa bhaktiyogena vicāreṇa vaśaṃ nayet / itihāsaṃ pravakṣyāmi tava pratyayakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदो ऽकथयन्मह्यं स्ववृत्तगतजन्मनः । नारद उवाच । कस्यचिद्द्विजमुख्यस्य दासीपुत्त्रः पुरा मुने
nārado 'kathayanmahyaṃ svavṛttagatajanmanaḥ / nārada uvāca / kasyaciddvijamukhyasya dāsīputtraḥ purā mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिक्षितो बालभावे ऽपि पाठितो नितरामहम् । तत्रापि सङ्गतिर्जाता महतां पुण्यकर्मणाम्
śikṣito bālabhāve 'pi pāṭhito nitarāmaham / tatrāpi saṅgatirjātā mahatāṃ puṇyakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रावृट्काले मम गृहे स्थितानां भाग्ययोगतः । शुश्रूषणानुवृत्त्या च प्रश्रयेण दमेन च
prāvṛṭkāle mama gṛhe sthitānāṃ bhāgyayogataḥ / śuśrūṣaṇānuvṛttyā ca praśrayeṇa damena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तोषं परमं प्राप्य कृपया त्विदमब्रुवन् । मनीषा निर्मला येन जाता मम शुभार्थिनी
santoṣaṃ paramaṃ prāpya kṛpayā tvidamabruvan / manīṣā nirmalā yena jātā mama śubhārthinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया विष्णुमयं सर्वम्त्मन्येव ददृशिवान् । मुनय ऊचुः । शृणु वत्स प्रवक्ष्या मो हिताय तव बालक
yayā viṣṇumayaṃ sarvamtmanyeva dadṛśivān / munaya ūcuḥ / śṛṇu vatsa pravakṣyā mo hitāya tava bālaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन वै ध्रियमाणेन इहामुत्र सुखं भवेत् । देवतिर्यङ्मनुष्याश्च संसारे विविधा जनाः
yena vai dhriyamāṇena ihāmutra sukhaṃ bhavet / devatiryaṅmanuṣyāśca saṃsāre vividhā janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निबद्धाः कर्मपशैस्ते भुञ्जन् भोगान् पृथग्विधान् । देवत्वं याति सत्त्वेन रजसा च मनुष्यताम्
nibaddhāḥ karmapaśaiste bhuñjan bhogān pṛthagvidhān / devatvaṃ yāti sattvena rajasā ca manuṣyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यक्त्वं तमसा जन्तुर्वासनानुगतो ऽबुधः । मातुर्लब्ध्वा पुनर्जन्म म्रियते च पुनः पुनः
tiryaktvaṃ tamasā janturvāsanānugato 'budhaḥ / māturlabdhvā punarjanma mriyate ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गत्वा ह्यसंख्याता योनीस्ताः कर्मभूरपि । मानुष्यं दुर्लभं लब्ध्वा कदाचिद्दैवयोगतः
evaṃ gatvā hyasaṃkhyātā yonīstāḥ karmabhūrapi / mānuṣyaṃ durlabhaṃ labdhvā kadāciddaivayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुग्रहेण महतां हरिं ज्ञात्वा विमुच्यते । रोगग्राहं मोहजालमपारं भवसागरम्
anugraheṇa mahatāṃ hariṃ jñātvā vimucyate / rogagrāhaṃ mohajālamapāraṃ bhavasāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पश्यामि तितीर्षोरन्यद् रामस्मरणं विना । नवनीयं यथा दध्नो ज्योतिः काष्ठादपि क्वचित्
na paśyāmi titīrṣoranyad rāmasmaraṇaṃ vinā / navanīyaṃ yathā dadhno jyotiḥ kāṣṭhādapi kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्थनैः साधनैरेवं परं ज्ञात्वा सुखी भवेत् । आत्मा नित्यो ऽव्ययः सत्यः सर्वगः सर्वभृन्महान्
manthanaiḥ sādhanairevaṃ paraṃ jñātvā sukhī bhavet / ātmā nityo 'vyayaḥ satyaḥ sarvagaḥ sarvabhṛnmahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेयः स्वयञ्ज्योतिरग्राह्यो मनसापि यः । सच्चिदानन्दरूपो ऽसौ सर्वप्राणिहृदि स्थितः
aprameyaḥ svayañjyotiragrāhyo manasāpi yaḥ / saccidānandarūpo 'sau sarvaprāṇihṛdi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनश्यत्स्वपि भावेषु न विनश्यति कर्हिचित् । आकाशः सर्वभूतेषु स्थितस्तेजोजले तथा
vinaśyatsvapi bhāveṣu na vinaśyati karhicit / ākāśaḥ sarvabhūteṣu sthitastejojale tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा सर्वत्र निर्लेपः पार्थिवेषु यथानिलः । भक्तानुकम्पी भगवान् साधूनां रक्षणाय च
ātmā sarvatra nirlepaḥ pārthiveṣu yathānilaḥ / bhaktānukampī bhagavān sādhūnāṃ rakṣaṇāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविर्भवति लोकेषुगुणीवाज्ञैः प्रतीयते । एवंविवेकत्वया यो बुद्ध्या संशीलयेद्धृदि
āvirbhavati lokeṣuguṇīvājñaiḥ pratīyate / evaṃvivekatvayā yo buddhyā saṃśīlayeddhṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तियोगेन सन्तुष्ट आत्मानं दर्शयेदजः । ततः कृतार्थो भवति सदा सर्वत्र निः स्पृहः
bhaktiyogena santuṣṭa ātmānaṃ darśayedajaḥ / tataḥ kṛtārtho bhavati sadā sarvatra niḥ spṛhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो ऽहङ्कारमुत्सृज्य सानुबन्धे कलेवरे । चरेदसंगो लोकेषु स्वप्नप्रायेषु निर्ममः
ato 'haṅkāramutsṛjya sānubandhe kalevare / caredasaṃgo lokeṣu svapnaprāyeṣu nirmamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व स्वप्ने नियतं धैर्यमिन्द्रजाले क्व सत्यता । क्व नित्यता शरन्मेघे क्व वा सत्यं कलेवरे
kva svapne niyataṃ dhairyamindrajāle kva satyatā / kva nityatā śaranmeghe kva vā satyaṃ kalevare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविद्याकर्मजनितं दृश्यमानं चरा चरम् । ज्ञात्वाचारवशी योगी ततः सिद्धिमवाप्स्यसि
avidyākarmajanitaṃ dṛśyamānaṃ carā caram / jñātvācāravaśī yogī tataḥ siddhimavāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा ते गताः सर्वे साधवो दीनवत्सलाः । सो ऽहं तदुक्तमार्गेण तथैवाचरमन्वहम्
ityuktvā te gatāḥ sarve sādhavo dīnavatsalāḥ / so 'haṃ taduktamārgeṇa tathaivācaramanvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽचिरेणात्मनीदं दृष्टवानहमद्भुतम् । ज्योतिर्मयं सदानन्दं शरच्छीतांशुनिर्मलम्
tato 'cireṇātmanīdaṃ dṛṣṭavānahamadbhutam / jyotirmayaṃ sadānandaṃ śaracchītāṃśunirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषिच्य सुखसन्दोहैर्मां कृत्वाधिकसस्पृहम् । अन्तर्हितं महतेजो यथा सौदामिनी दिवि
niṣicya sukhasandohairmāṃ kṛtvādhikasaspṛham / antarhitaṃ mahatejo yathā saudāminī divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या तदेव मनसि भावयन्नहमद्भुतम् । काले कलेवरं त्यक्त्वा गतवान् हरिमव्ययम्
bhaktyā tadeva manasi bhāvayannahamadbhutam / kāle kalevaraṃ tyaktvā gatavān harimavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्येच्छया पुनर्ब्रह्मन् ब्रह्मणो मे ऽभवज्जनिः । अनुग्रहाद्भगवतस्त्रिषु लोकेषु निः स्पृहः
tasyecchayā punarbrahman brahmaṇo me 'bhavajjaniḥ / anugrahādbhagavatastriṣu lokeṣu niḥ spṛhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपीडयन् मुहुर्वोणां गायमानश्चराम्यहम् । इत्युक्त्वा मे स्वानुभवं ययौ यादृच्छिको मुनिः
āpīḍayan muhurvoṇāṃ gāyamānaścarāmyaham / ityuktvā me svānubhavaṃ yayau yādṛcchiko muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममापि परमाश्चर्यं सन्तोषश्च महानभूत् । अतस्ते साधुसङ्गत्या भक्त्या च परमात्मनः
mamāpi paramāścaryaṃ santoṣaśca mahānabhūt / ataste sādhusaṅgatyā bhaktyā ca paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धं निर्मलं शान्तं मनो निर्वृतिमेष्यति । अनेकजन्मजनितं पातकं साधुसंगमे
viśuddhaṃ nirmalaṃ śāntaṃ mano nirvṛtimeṣyati / anekajanmajanitaṃ pātakaṃ sādhusaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रं नश्यति धर्मज्ञ जलानां शरदो यथा । वैश्य उवाच । पीत्वा ते वाक्यपीयूषं स्वान्तं मे शान्तिमागमत्
kṣipraṃ naśyati dharmajña jalānāṃ śarado yathā / vaiśya uvāca / pītvā te vākyapīyūṣaṃ svāntaṃ me śāntimāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतीर्थफलं मे ऽध्य सञ्जातं तव दर्शनात् । इति श्रुत्वा वचस्तस्य प्रोवाच ऋपिसत्तमः
sarvatīrthaphalaṃ me 'dhya sañjātaṃ tava darśanāt / iti śrutvā vacastasya provāca ṛpisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमश उवाच । हिताय तव राजेन्द्र त्रिवर्गफलमिच्छतः । यत्त्वया सुकृतं भूरिवृषोत्सर्गं विना कृतम्
lomaśa uvāca / hitāya tava rājendra trivargaphalamicchataḥ / yattvayā sukṛtaṃ bhūrivṛṣotsargaṃ vinā kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये ऽकिञ्चत्करं सर्वं नीहारसलिलं यथा । वृषोत्सर्गसमं किञ्चित् साधनं न महीतले
manye 'kiñcatkaraṃ sarvaṃ nīhārasalilaṃ yathā / vṛṣotsargasamaṃ kiñcit sādhanaṃ na mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनायासेन गच्छन्ति गतिं ते पुण्यकर्मणाम् । वृषोत्सर्गः कृतो येन अश्वमेधस्य याजकः
anāyāsena gacchanti gatiṃ te puṇyakarmaṇām / vṛṣotsargaḥ kṛto yena aśvamedhasya yājakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभौ समौ मया दृष्टौ दिव्यौ तौ शक्रसन्निधौ । अतस्त्वं पुष्करं गत्वा वृषोत्सर्गं विधाय च
ubhau samau mayā dṛṣṭau divyau tau śakrasannidhau / atastvaṃ puṣkaraṃ gatvā vṛṣotsargaṃ vidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो याहि गृहं साधो येन सर्वं कृतं भवेत् । विपश्चिदुवाच । ततः स पुनरागत्य कार्तिक्यां पुष्करे वरे
tato yāhi gṛhaṃ sādho yena sarvaṃ kṛtaṃ bhavet / vipaściduvāca / tataḥ sa punarāgatya kārtikyāṃ puṣkare vare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहरूपी भगवान् यत्रास्ते यज्ञपूरकः । चकार विधिवत् सर्वं युद्कमृषिसत्तमैः
varāharūpī bhagavān yatrāste yajñapūrakaḥ / cakāra vidhivat sarvaṃ yudkamṛṣisattamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.