पञ्चात्मकम् इति कस्मात् पृथिव्य् आपस् तेजो वायुर् आकाशम् इत्य् अस्मिन् पञ्चात्मके शरीरे का पृथिवी का आपः किं तेजः को वायुः किम् आकाशम् । तत्र पञ्चात्मके शरीरे यत् कठिनं सा पृथिवी यद् द्रवं ता आपः यद् उष्णं तत् तेजः यत् संचरति स वायुः यच् छुषिरं तद् आकाशम् । तत्र पृथिवी धारणे आपः पिण्डीकरणे तेजः प्रकाशने वायुर् व्यूहने आकाशम् अवकाशप्रदाने । पृथक् श्रोत्रे शब्दोपलब्धौ त्वक् स्पर्शे चक्षुषी रूपे जिह्वा रसने नासिका घ्राणे उपस्थ आनन्दने अपानम् उत्सर्गे बुद्ध्या बुध्यति मनसा संकल्पयति वाचा वदति । षडाश्रयम् इति कस्मात् मधुराम्ललवणतिक्तकटुकषायरसान् विन्दतीति षड्जऋषभगान्धारमध्यमपञ्चमधैवतनिषादाश् चेतीष्टानिष्टशब्दसंज्ञाः प्रणिधानाद् दशविधा भवन्ति
pañcātmakam iti kasmāt pṛthivy āpas tejo vāyur ākāśam ity asmin pañcātmake śarīre kā pṛthivī kā āpaḥ kiṃ tejaḥ ko vāyuḥ kim ākāśam / tatra pañcātmake śarīre yat kaṭhinaṃ sā pṛthivī yad dravaṃ tā āpaḥ yad uṣṇaṃ tat tejaḥ yat saṃcarati sa vāyuḥ yac chuṣiraṃ tad ākāśam / tatra pṛthivī dhāraṇe āpaḥ piṇḍīkaraṇe tejaḥ prakāśane vāyur vyūhane ākāśam avakāśapradāne / pṛthak śrotre śabdopalabdhau tvak sparśe cakṣuṣī rūpe jihvā rasane nāsikā ghrāṇe upastha ānandane apānam utsarge buddhyā budhyati manasā saṃkalpayati vācā vadati / ṣaḍāśrayam iti kasmāt madhurāmlalavaṇatiktakaṭukaṣāyarasān vindatīti ṣaḍjaṛṣabhagāndhāramadhyamapañcamadhaivataniṣādāś cetīṣṭāniṣṭaśabdasaṃjñāḥ praṇidhānād daśavidhā bhavanti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.