Library·Gautama: Dharmasutra·2·2.20

Gautama: Dharmasutra 2.20

Gaut 2.20

वर्जयेदिति प्रत्येकं सम्बध्यते । मधु माक्षिकं, तस्याबुद्धिपूर्वभक्षणे न दोषः, ऽअकामोपनतं मधु वाजसनेयके न दुष्यतिऽ; इति स्मृत्यन्तरदर्शनात् । मांसं गृहस्थस्य अप्रतिषिद्धमपि । तत्राप्यातुरस्यौषधार्थं गुरोरुच्छिष्टस्य मांसस्य भक्षणे न दोषः, ऽस चेदव्याधीयीत कामं गुरोरुच्छिष्टं भैषज्यार्थे सर्वं प्राश्नीयात्ऽ; इति स्मृत्यन्तरदर्शनात् । एवं चानातुरस्य श्राद्धे ऽपि वर्जनीयम् । तथाच मनुः- व्रतवद्देवदैवत्ये प्रित्रयै कर्मण्यथर्षिवत् । काममभ्यर्थितो ऽश्नीयाद्व्रतमस्य न लुप्यते ॥ इत्यादि । गन्धं चन्दनादि । तस्यापि सुखार्थस्य प्रतिषेधः, न देवताशिष्टस्य, ऽदेवताशिष्टमेव गृह्णीयाद्ब्रह्मचारीऽ; इति स्मृत्यन्तरदर्शनात् । मालाया अपि तथैव । दिवास्वप्नो दिवा निद्रासेवनं, तदप्यातुरस्य न दोषः । अञ्जनमक्ष्णोः । अत्राप्युपभोगार्थस्य प्रतिषेधः, नौषधार्थस्य । अभ्यञ्जनं तैलेन गात्राभ्यङ्गः । केचिद्गन्धतैलस्यायं प्रतिषेध इति वदन्ति । तस्मिन्पक्षे इतरस्य न दोषः । गन्धप्रतिशेधेनैवायं प्रतिषेधः सिद्ध इति चेन्न, विशेषत एव लोकप्रसिद्धेर्न गन्धसामान्यस्य ग्रहणं भवतीति । यानं शिबिकादि । तदप्यनातुरस्यैव । उपानच्छत्रे प्रसिद्धे । मयूरपत्रकृतस्यादोषः । कामः स्त्रीगतो भोगाभिलाषः । क्रोधः परस्यानिष्टचिन्तनम् । लोभः अन्यायेन परद्रव्याद्यपहरणम् । मोहो ऽज्ञानम् । वादो बहुप्रलापः । वादनं भेरीताडनादि । स्नानं शिरस्नानादि येनोपभोगः, विहितत्वादितरस्य । दन्तधावनं प्रसिद्धम् । ताम्बूलपत्रेणापि तन्न कर्तव्यं ऽपङ्कदन्तो भवेद्व्रतीऽ; इति स्मृत्यन्तरदर्शनात् । हर्षः प्रीतिः एवं च तद्धेतूनां नाटकादीनां प्रेक्षणस्यापि प्रतिषेधः सिद्धः, तद्दर्शने प्रीत्युत्पत्तेः निवारायेतुमशक्यत्वात् । नूत्तं गात्रविक्षेपः । गीतं गान्धर्वसम्बन्धवाक्यस्याभिधानम् । परिवादः परदोषसंकीर्तनम् । भयं परस्य भीषणं, इतरस्य परिहर्तुमशक्यत्वात् ॥ किञ्च- गुरुदर्शने कण्ठप्रावृतावसक्थिकापाश्रयणपादप्रसारणानि

varjayediti pratyekaṃ sambadhyate / madhu mākṣikaṃ, tasyābuddhipūrvabhakṣaṇe na doṣaḥ, 'akāmopanataṃ madhu vājasaneyake na duṣyati'; iti smṛtyantaradarśanāt / māṃsaṃ gṛhasthasya apratiṣiddhamapi / tatrāpyāturasyauṣadhārthaṃ gurorucchiṣṭasya māṃsasya bhakṣaṇe na doṣaḥ, 'sa cedavyādhīyīta kāmaṃ gurorucchiṣṭaṃ bhaiṣajyārthe sarvaṃ prāśnīyāt'; iti smṛtyantaradarśanāt / evaṃ cānāturasya śrāddhe 'pi varjanīyam / tathāca manuḥ- vratavaddevadaivatye pritrayai karmaṇyatharṣivat / kāmamabhyarthito 'śnīyādvratamasya na lupyate // ityādi / gandhaṃ candanādi / tasyāpi sukhārthasya pratiṣedhaḥ, na devatāśiṣṭasya, 'devatāśiṣṭameva gṛhṇīyādbrahmacārī'; iti smṛtyantaradarśanāt / mālāyā api tathaiva / divāsvapno divā nidrāsevanaṃ, tadapyāturasya na doṣaḥ / añjanamakṣṇoḥ / atrāpyupabhogārthasya pratiṣedhaḥ, nauṣadhārthasya / abhyañjanaṃ tailena gātrābhyaṅgaḥ / kecidgandhatailasyāyaṃ pratiṣedha iti vadanti / tasminpakṣe itarasya na doṣaḥ / gandhapratiśedhenaivāyaṃ pratiṣedhaḥ siddha iti cenna, viśeṣata eva lokaprasiddherna gandhasāmānyasya grahaṇaṃ bhavatīti / yānaṃ śibikādi / tadapyanāturasyaiva / upānacchatre prasiddhe / mayūrapatrakṛtasyādoṣaḥ / kāmaḥ strīgato bhogābhilāṣaḥ / krodhaḥ parasyāniṣṭacintanam / lobhaḥ anyāyena paradravyādyapaharaṇam / moho 'jñānam / vādo bahupralāpaḥ / vādanaṃ bherītāḍanādi / snānaṃ śirasnānādi yenopabhogaḥ, vihitatvāditarasya / dantadhāvanaṃ prasiddham / tāmbūlapatreṇāpi tanna kartavyaṃ 'paṅkadanto bhavedvratī'; iti smṛtyantaradarśanāt / harṣaḥ prītiḥ evaṃ ca taddhetūnāṃ nāṭakādīnāṃ prekṣaṇasyāpi pratiṣedhaḥ siddhaḥ, taddarśane prītyutpatteḥ nivārāyetumaśakyatvāt / nūttaṃ gātravikṣepaḥ / gītaṃ gāndharvasambandhavākyasyābhidhānam / parivādaḥ paradoṣasaṃkīrtanam / bhayaṃ parasya bhīṣaṇaṃ, itarasya parihartumaśakyatvāt // kiñca- gurudarśane kaṇṭhaprāvṛtāvasakthikāpāśrayaṇapādaprasāraṇāni

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Gaut/2.20

Cite as: Gautama: Dharmasutra 2.20, in HREEM (hreem.cc/library/Gaut/2.20), after GRETIL, Gautama: Dharmasutra, Adhyayas 1-3, with Maskari's commentary (Gautamasmṛtibhāṣya) Input by members….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/4_dharma/sutra/gautdhcu.htm — Gautama: Dharmasutra, Adhyayas 1-3, with Maskari's commentary (Gautamasmṛtibhāṣya) Input by members of the Sansknet project (http://sansknet.ac.in/) NOTE: On the Sansknet server, as well as in the heading below, this text is labelled as Gautama-Gṛhyasūtra. Thi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text