Library·Gautama: Dharmasutra·2·2.49

Gautama: Dharmasutra 2.49

Gaut 2.49

वाग्यतस्तूष्णीं, तृप्यन्संतोषं कुर्वन्, पूर्वमसंतुष्टो ऽप्यन्नदर्शनमात्रादेव हृष्येदित्यर्थः । तथाच स्मृत्यन्तरम्- दृष्ट्वा हृष्येत्प्रसीदेच्च प्रतिनन्देच्च सर्वशः ॥ इति । अलोलुप्यमानो विशेषस्पृहां परिहरन्नतिभोजनं वर्जयेदित्यर्थः । तथाच स्मृत्यन्तरम्- अनायुष्यमनारोग्यर्मस्वग्यं चातिभोजनम् ॥ अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ इति । अथवा भोजनविधिमपरिवर्जयन्नित्यर्थः । तथाच स्मृत्यन्तरे भोजनविधिर्द्रष्टव्यः । सम्यङि#नधायोदकं प्राश्येत्यर्थः । समुपसर्गः स्मृत्यन्तरोक्तमार्गोपसंग्रहार्थः । तथाऽहोशना-"सत्यं त्वर्तेनेत्यादिनोदकं परिषिच्यामृतोपस्तरणमित्यादिना प्राशयेत्"इति । अथवा-उदकमिति कमण्डलुरुच्यते, तत् सन्निधाय । ततश्च ब्रह्मचारिणो ऽपि कमण्डलुधारणं कर्तव्यम् । तथैव मनुरपि मेखलादिभिः सह प्रतिपत्तिविधानात् ब्रह्मचारिणः कमण्डलुधारणं ज्ञापयति- मेखलामजिनं दण्डमुपवीतं कमण्डलुम् । अप्सु प्रास्य विनष्टानि गृह्णीतान्यानि मन्त्रवत् ॥ इति । एवंच तत एवाचमनं कर्तव्यं, वचनसार्मथ्यात् । उच्छिष्टस्पर्शने न दोषः । स्मृत्यन्तरोक्तं वा द्रष्टव्यम् । यथाऽह वसिष्ठः- अप्सु पाणौ च काष्ठे च कल्पितः पावकः शुचिः । तस्मादुदकपाणिभ्यां परिमृज्यात्कमण्डलुम् ॥ इति । केचित्समुपसर्गादेवैतमर्थं समर्थयन्ति ॥ इदानीं यदि ब्रह्मचारी गुरोः सम्यग्विनयेनावतिष्ठेत तदानीं किं कर्तव्यमित्यत आह- शिष्यशिष्टिरवधेन

vāgyatastūṣṇīṃ, tṛpyansaṃtoṣaṃ kurvan, pūrvamasaṃtuṣṭo 'pyannadarśanamātrādeva hṛṣyedityarthaḥ / tathāca smṛtyantaram- dṛṣṭvā hṛṣyetprasīdecca pratinandecca sarvaśaḥ // iti / alolupyamāno viśeṣaspṛhāṃ pariharannatibhojanaṃ varjayedityarthaḥ / tathāca smṛtyantaram- anāyuṣyamanārogyarmasvagyaṃ cātibhojanam // apuṇyaṃ lokavidviṣṭaṃ tasmāttatparivarjayet // iti / athavā bhojanavidhimaparivarjayannityarthaḥ / tathāca smṛtyantare bhojanavidhirdraṣṭavyaḥ / samyaṅi#nadhāyodakaṃ prāśyetyarthaḥ / samupasargaḥ smṛtyantaroktamārgopasaṃgrahārthaḥ / tathā'hośanā-"satyaṃ tvartenetyādinodakaṃ pariṣicyāmṛtopastaraṇamityādinā prāśayet"iti / athavā-udakamiti kamaṇḍalurucyate, tat sannidhāya / tataśca brahmacāriṇo 'pi kamaṇḍaludhāraṇaṃ kartavyam / tathaiva manurapi mekhalādibhiḥ saha pratipattividhānāt brahmacāriṇaḥ kamaṇḍaludhāraṇaṃ jñāpayati- mekhalāmajinaṃ daṇḍamupavītaṃ kamaṇḍalum / apsu prāsya vinaṣṭāni gṛhṇītānyāni mantravat // iti / evaṃca tata evācamanaṃ kartavyaṃ, vacanasārmathyāt / ucchiṣṭasparśane na doṣaḥ / smṛtyantaroktaṃ vā draṣṭavyam / yathā'ha vasiṣṭhaḥ- apsu pāṇau ca kāṣṭhe ca kalpitaḥ pāvakaḥ śuciḥ / tasmādudakapāṇibhyāṃ parimṛjyātkamaṇḍalum // iti / kecitsamupasargādevaitamarthaṃ samarthayanti // idānīṃ yadi brahmacārī guroḥ samyagvinayenāvatiṣṭheta tadānīṃ kiṃ kartavyamityata āha- śiṣyaśiṣṭiravadhena

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Gaut/2.49

Cite as: Gautama: Dharmasutra 2.49, in HREEM (hreem.cc/library/Gaut/2.49), after GRETIL, Gautama: Dharmasutra, Adhyayas 1-3, with Maskari's commentary (Gautamasmṛtibhāṣya) Input by members….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/4_dharma/sutra/gautdhcu.htm — Gautama: Dharmasutra, Adhyayas 1-3, with Maskari's commentary (Gautamasmṛtibhāṣya) Input by members of the Sansknet project (http://sansknet.ac.in/) NOTE: On the Sansknet server, as well as in the heading below, this text is labelled as Gautama-Gṛhyasūtra. Thi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text