घेरण्ड उवाच अथातः सम्प्रवक्ष्यामि प्रत्याहारकम् उत्तमम् यस्य विज्ञानमात्रेण कामादिरिपुनाशनम्
gheraṇḍa uvāca athātaḥ sampravakṣyāmi pratyāhārakam uttamam yasya vijñānamātreṇa kāmādiripunāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो यतो निश्चरति मनश् चञ्चलम् अस्थिरम् ततस् ततो नियम्यैतद् आत्मन्य् एव वशं नयेत्
yato yato niścarati manaś cañcalam asthiram tatas tato niyamyaitad ātmany eva vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यत्र गता दृष्टिर् मनस् तत्र प्रगच्छति ततः प्रत्याहरेद् एतद् आत्मन्य् एव वशं नयेत्
yatra yatra gatā dṛṣṭir manas tatra pragacchati tataḥ pratyāhared etad ātmany eva vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरस्कारं तिरस्कारं सुश्राव्यं वा भयानकम् मनस् तस्मान् नियम्यैतद् आत्मन्येव वशं नयेत्
puraskāraṃ tiraskāraṃ suśrāvyaṃ vā bhayānakam manas tasmān niyamyaitad ātmanyeva vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतं वापि तथा चोष्णं यन् मनःस्पर्शयोगतः तस्मात् प्रत्याहरेद् एतद् आत्मन्य् एव वशं नयेत्
śītaṃ vāpi tathā coṣṇaṃ yan manaḥsparśayogataḥ tasmāt pratyāhared etad ātmany eva vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगन्धे वापि दुर्गन्धे घ्राणेषु जायते मनः तस्मात् प्रत्याहरेद् एतद् आत्मन्य् एव वशं नयेत्
sugandhe vāpi durgandhe ghrāṇeṣu jāyate manaḥ tasmāt pratyāhared etad ātmany eva vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुराम्लकतिक्तादिरसं गतं यदा मनः तस्मात् प्रत्याहरेद् एतद् आत्मन्य् एव वशं नयेत्
madhurāmlakatiktādirasaṃ gataṃ yadā manaḥ tasmāt pratyāhared etad ātmany eva vaśaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दादिष्व् अनुरक्तानि निगृह्याक्षाणि योगवित् कुर्याच् चित्तानुचारीणि प्रत्याहारपरायणः
śabdādiṣv anuraktāni nigṛhyākṣāṇi yogavit kuryāc cittānucārīṇi pratyāhāraparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वश्यता परमा तेन जायते ऽतिचलात्मनाम् इन्द्रियाणाम् अवश्यैस् तैर् न योगी योगसाधकः
vaśyatā paramā tena jāyate 'ticalātmanām indriyāṇām avaśyais tair na yogī yogasādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामैर् दहेद् दोषान् धारणाभिश् च किल्बिषम् प्रत्याहारेण विषयान् ध्यानेनानीश्वरान् गुणान्
prāṇāyāmair dahed doṣān dhāraṇābhiś ca kilbiṣam pratyāhāreṇa viṣayān dhyānenānīśvarān guṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पर्वतधातूनां दोषा दह्यन्ति धाम्यताम् तथेन्द्रियकृता दोषा दह्यन्ते प्राणनिग्रहात्
yathā parvatadhātūnāṃ doṣā dahyanti dhāmyatām tathendriyakṛtā doṣā dahyante prāṇanigrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समः समासनो भूत्वा संहृत्य चरणाव् उभौ संवृतास्यस् तथैवोरू सम्यग् विष्टभ्य चाग्रतः
samaḥ samāsano bhūtvā saṃhṛtya caraṇāv ubhau saṃvṛtāsyas tathaivorū samyag viṣṭabhya cāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिभ्यां लिङ्गवृषणाव् अस्पृशन् प्रयतः स्थितः किंचिद् उन्नामितशिरा दन्तैर् दन्तान् न संस्पृशेत् संपश्यन् नासिकाग्रं स्वं दिशश् चानवलोकयन्
pārṣṇibhyāṃ liṅgavṛṣaṇāv aspṛśan prayataḥ sthitaḥ kiṃcid unnāmitaśirā dantair dantān na saṃspṛśet saṃpaśyan nāsikāgraṃ svaṃ diśaś cānavalokayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजसा तमसो वृत्तिं सत्त्वेन रजसस् तथा संछाद्य निर्मले सत्त्वे स्थितो युञ्जीत योगवित्
rajasā tamaso vṛttiṃ sattvena rajasas tathā saṃchādya nirmale sattve sthito yuñjīta yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः प्राणादीन् मन एव च निगृह्य समवायेन प्रत्याहारम् उपक्रमेत्
indriyāṇīndriyārthebhyaḥ prāṇādīn mana eva ca nigṛhya samavāyena pratyāhāram upakramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु प्रत्याहरेत् कामान् सर्वाङ्गान् इव कच्छपः सदात्मरतिर् एकस्थः पश्यत्य् आत्मानम् आत्मनि
yas tu pratyāharet kāmān sarvāṅgān iva kacchapaḥ sadātmaratir ekasthaḥ paśyaty ātmānam ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बाह्याभ्यन्तरं शौचं निष्पाद्याकण्ठनाभितः पूरयित्वा बुधो देहं प्रत्याहारम् उपक्रमेत्
sa bāhyābhyantaraṃ śaucaṃ niṣpādyākaṇṭhanābhitaḥ pūrayitvā budho dehaṃ pratyāhāram upakramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वै योगयुक्तस्य योगिनो नियतात्मनः सर्वे दोषाः प्रणश्यन्ति स्वस्थश् चैवोपजायते
tathā vai yogayuktasya yogino niyatātmanaḥ sarve doṣāḥ praṇaśyanti svasthaś caivopajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.