कविना औद्धत्यप्रकटनाय सहृदयजनमानसरञ्जनाय प्रतिज्ञा इयम् उपनिबध्यते । सञ्जातपिपासः करकोशेन हस्तसम्पुटेन पेयं पानार्हं तावद् अवसरप्राप्तम् अपि जलम् अत्यन्ताभिलाषौत्सुक्यपात्रम् अद्रोहयोग्यम् अपि प्रत्युत आलभ्य द्रुग्ध्वा सहजप्रेमप्रणयिनीसम्भोगरसैश् च शपेयम् । अत्र शरीरस्पर्शनाख्यस्य उपालम्भस्य न अतीव स्पष्टतेति "शप उपलाम्भने" (वा-९११) इति आत्मनेपदाभावः । येन परेण कविना यमकैर् जीयेय, तस्मै घटकर्परेण जलं वहेयम् । कर्परशब्देन सातिशयक्लेशसमुद्वहत्वम् आत्मनि उच्यते । अत्र च यमकानां विप्रलम्भशृङ्गाररसातिशयविघ्नभूतानाम् अपि मया तथा अपृथग्यत्ननिर्वर्त्यतया निबन्धः कृतः, येन प्रत्युत रसपरिपोषकविशिष्टव्याख्याभिधायिपदपरम्परालाभो यमकैः सम्पन्नः । तद् उक्तं "रसाक्षिप्ततया यस्य बन्धः शक्यक्रियो भवेत् । अपृथग्यत्ननिर्वर्त्यः सो ऽलङ्कारो ध्वनौ मतः ॥ (ध्व्- २।१६) ॥" इति । एतया च प्रतिज्ञया एतत् परिहृतं "ध्वन्यात्मभूते शृङ्गारे यमकादिनिबन्धनम् । शक्ताव् अपि प्रमादित्वं विप्रलम्भे विशेषतः ॥ (ध्व्- २।१५) ॥" इति । न हि इयं राजाज्ञा, अपि तु रसबन्धविघ्नकारित्वप्रमादः परिहार्यः । अत्र च प्रत्युत आत्मपरिपोषकत्वम् एव उक्तेन प्रकारेण यमकानाम् इति । कवीनां शक्तिर् एव बलीयसी, सा एव लोकोत्तरा व्युत्पत्तिर् इति अभिधीयते; न तु अन्या कविशक्तेर् व्युत्पत्तिर् नाम काचित् । यद् उक्तं मया एव रौरवे विचारे "न वै दोषा दोषा न च खलु गुणा एव च गुणा निबन्धुः स्वातन्त्र्यं सपदि गुणदोषान् विभजते । इयं सा वैदग्धी प्रकृतिमधुरा तस्य सुकवेर् यद् अत्रोत्पादाद् अप्य् अतिसुभगभावः परिणतः ॥" इति शिवम्
kavinā auddhatyaprakaṭanāya sahṛdayajanamānasarañjanāya pratijñā iyam upanibadhyate | sañjātapipāsaḥ karakośena hastasampuṭena peyaṃ pānārhaṃ tāvad avasaraprāptam api jalam atyantābhilāṣautsukyapātram adrohayogyam api pratyuta ālabhya drugdhvā sahajapremapraṇayinīsambhogarasaiś ca śapeyam | atra śarīrasparśanākhyasya upālambhasya na atīva spaṣṭateti "śapa upalāmbhane" (Vā-911) iti ātmanepadābhāvaḥ | yena pareṇa kavinā yamakair jīyeya, tasmai ghaṭakarpareṇa jalaṃ vaheyam | karparaśabdena sātiśayakleśasamudvahatvam ātmani ucyate | atra ca yamakānāṃ vipralambhaśṛṅgārarasātiśayavighnabhūtānām api mayā tathā apṛthagyatnanirvartyatayā nibandhaḥ kṛtaḥ, yena pratyuta rasaparipoṣakaviśiṣṭavyākhyābhidhāyipadaparamparālābho yamakaiḥ sampannaḥ | tad uktaṃ "rasākṣiptatayā yasya bandhaḥ śakyakriyo bhavet / apṛthagyatnanirvartyaḥ so 'laṅkāro dhvanau mataḥ // (Dhv- 2.16) //" iti | etayā ca pratijñayā etat parihṛtaṃ "dhvanyātmabhūte śṛṅgāre yamakādinibandhanam / śaktāv api pramāditvaṃ vipralambhe viśeṣataḥ // (Dhv- 2.15) //" iti | na hi iyaṃ rājājñā, api tu rasabandhavighnakāritvapramādaḥ parihāryaḥ | atra ca pratyuta ātmaparipoṣakatvam eva uktena prakāreṇa yamakānām iti | kavīnāṃ śaktir eva balīyasī, sā eva lokottarā vyutpattir iti abhidhīyate; na tu anyā kaviśakter vyutpattir nāma kācit | yad uktaṃ mayā eva raurave vicāre "na vai doṣā doṣā na ca khalu guṇā eva ca guṇā nibandhuḥ svātantryaṃ sapadi guṇadoṣān vibhajate / iyaṃ sā vaidagdhī prakṛtimadhurā tasya sukaver yad atrotpādād apy atisubhagabhāvaḥ pariṇataḥ //" iti śivam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.