नीलं शष्पाख्यं तृणं सर्वतो भाति, चातको निर्मलं जलं विन्दति जलं लभते, मयूरकुलं च मेघैः केकायुक्तं क्रियते इत्य् एतैर् वाक्यैर् प्रत्युत इह आगच्छतस् तव किम् अपि पथि मनोहरत्वम् इति ध्वन्यते । नीलं च शष्पम् अवलोकयतस् तत्सुकुमारतरस्पर्शानुभवसुखितचरणयुगलस्य गगननिपतितामलजलदलितक्लमस्य मुदितमयूररचितकेकाकरणनिर्भरविकस्वरकर्णद्वयस्य अवश्यं सर्वम् एव सुखम् । अद्य तु तूष्णीं स्थितस्य मया विना का रतिः, न काचिद् इति स्वात्मसौभाग्यसंभावनागर्भा इयम् उक्तिः । अथच मम ईदृशी अवस्था यतो वर्तते, ततो मां प्रति शष्पं नीलं मलिनस्वभावम् अपि कोमलं करुणार्द्रम् इव भाति । चातकश् च यो नाम्नैव प्रियगगनजलः प्रसिद्धः, सो ऽपि जलम् इह लभते, न तथा पिबतीति प्रतीयमाना उत्प्रेक्षा । अम्बुदैश् च विरहिहृदयस्फोटनपटुतरगर्जितैर् अपि ममोपरि करुणावशात् निजसुहृत्कुलम् आक्रन्दवत् सम्पाद्यते । का पुनर् मया विना मम अभावे का अरतिः कः खेदः, न कश्चित् । तथा मम अभावे भवतः का इयं रतिः को ऽयम् अनुबन्धः, सा म्रियताम् इति । अथच प्राङ् मया विना तव रतिर् न कदाचिद् अभूत्, अद्य तु कथं सा रतिः । अद्येत्य् अनेन प्राग् अत्यन्तप्रेमरसमानसताम् कपटेन किल प्रकटितवान् असीति ध्वन्यते । अत एव सोत्प्रासं प्रियेति आमन्त्रणम् इति उपालम्भगर्भा भणितिः
nīlaṃ śaṣpākhyaṃ tṛṇaṃ sarvato bhāti, cātako nirmalaṃ jalaṃ vindati jalaṃ labhate, mayūrakulaṃ ca meghaiḥ kekāyuktaṃ kriyate ity etair vākyair pratyuta iha āgacchatas tava kim api pathi manoharatvam iti dhvanyate | nīlaṃ ca śaṣpam avalokayatas tatsukumāratarasparśānubhavasukhitacaraṇayugalasya gagananipatitāmalajaladalitaklamasya muditamayūraracitakekākaraṇanirbharavikasvarakarṇadvayasya avaśyaṃ sarvam eva sukham | adya tu tūṣṇīṃ sthitasya mayā vinā kā ratiḥ, na kācid iti svātmasaubhāgyasaṃbhāvanāgarbhā iyam uktiḥ | athaca mama īdṛśī avasthā yato vartate, tato māṃ prati śaṣpaṃ nīlaṃ malinasvabhāvam api komalaṃ karuṇārdram iva bhāti | cātakaś ca yo nāmnaiva priyagaganajalaḥ prasiddhaḥ, so 'pi jalam iha labhate, na tathā pibatīti pratīyamānā utprekṣā | ambudaiś ca virahihṛdayasphoṭanapaṭutaragarjitair api mamopari karuṇāvaśāt nijasuhṛtkulam ākrandavat sampādyate | kā punar mayā vinā mama abhāve kā aratiḥ kaḥ khedaḥ, na kaścit | tathā mama abhāve bhavataḥ kā iyaṃ ratiḥ ko 'yam anubandhaḥ, sā mriyatām iti | athaca prāṅ mayā vinā tava ratir na kadācid abhūt, adya tu kathaṃ sā ratiḥ | adyety anena prāg atyantapremarasamānasatām kapaṭena kila prakaṭitavān asīti dhvanyate | ata eva sotprāsaṃ priyeti āmantraṇam iti upālambhagarbhā bhaṇitiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.