Bhasarvajna: Ganakarika 1.3

* [ * गुरुः आचार्यः पञ्चार्थज्ञानोपदेष्टा

* [ * guruḥ ācāryaḥ pañcārthajñānopadeṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तस्य भक्तिः श्रद्धा सर्वदुःखाभिभूतस्य ममायम् एव त्रातेत्य् एषा भावना कार्या

* tasya bhaktiḥ śraddhā sarvaduḥkhābhibhūtasya mamāyam eva trātety eṣā bhāvanā kāryā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा चोक्तम् । * गुरुर् देवो गुरुः स्वामी इत्यादि न च कारणप्रवचनयोर् भक्तिविरोधस् तदनुमत्यैव तयोर् भक्तिसम्भवात्

* tathā coktam / * gurur devo guruḥ svāmī ityādi na ca kāraṇapravacanayor bhaktivirodhas tadanumatyaiva tayor bhaktisambhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यतस् तु तयोर् भक्तिः कर्तव्येति नानुमन्यते स गुरुर् एव न भवति अननुग्रहकारित्वात्

* yatas tu tayor bhaktiḥ kartavyeti nānumanyate sa gurur eva na bhavati ananugrahakāritvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सा च गुरुभक्तिस् तद् अनभिप्रेतम् परिहरतोत्थानादिकं कुर्वता च सततं सेवनीया

* sā ca gurubhaktis tad anabhipretam pariharatotthānādikaṃ kurvatā ca satataṃ sevanīyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ज्ञात्वा तदभिप्रायम् अशास्त्रोक्तम् अपि तद्धितं कर्तव्यम्

* jñātvā tadabhiprāyam aśāstroktam api taddhitaṃ kartavyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा चोक्तम् । * ग्रन्थार्थविदुषः इत्यादि

* tathā coktam / * granthārthaviduṣaḥ ityādi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् एव हि गुरोर् अभिप्रेतं तद् एव विहितं शास्त्रानुक्तम् अपि श्रेयस्करि भवति रामस्य मातृवधवत्

* yad eva hi guror abhipretaṃ tad eva vihitaṃ śāstrānuktam api śreyaskari bhavati rāmasya mātṛvadhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* गुरोर् वाक्यानि च श्रद्धेयानि अन्यथा दोषश्रवणात् तत्त्वज्ञानालाभप्रसङ्गाच् च

* guror vākyāni ca śraddheyāni anyathā doṣaśravaṇāt tattvajñānālābhaprasaṅgāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भक्तिबलविहीनो हि ग्रहणाद्युपेतो ऽपि ज्ञानावलेपेनान्यथा ऽपि शास्त्रार्थं प्रतिपद्यत इत्य् अतो ग्रहणाद्युपेतस्य भक्तिर् एव बलम्

* bhaktibalavihīno hi grahaṇādyupeto 'pi jñānāvalepenānyathā 'pi śāstrārthaṃ pratipadyata ity ato grahaṇādyupetasya bhaktir eva balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भाष्यविरोधो ऽपि नास्ति

* bhāṣyavirodho 'pi nāsti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यतो बलम् अष्टाङ्गं ब्रह्मचर्यम् इत्य् अस्यायम् अर्थः

* yato balam aṣṭāṅgaṃ brahmacaryam ity asyāyam arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अष्टानां ग्रहणादीनाम् अङ्गम् अष्टाङ्गं भक्तिर् एवोच्यते वेदाङ्गवदर्थान्तराभिधानात्

* aṣṭānāṃ grahaṇādīnām aṅgam aṣṭāṅgaṃ bhaktir evocyate vedāṅgavadarthāntarābhidhānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सैव ब्रह्मचर्यनिमित्तत्वात् ब्रह्मचर्यम् इत्य् उच्यते

* saiva brahmacaryanimittatvāt brahmacaryam ity ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदि पुनर् यथाश्रुतार्थः स्यात् तदा वासोविधानम् इत्यादिज्ञापकाभिधानविरोधः स्याद् इति

* yadi punar yathāśrutārthaḥ syāt tadā vāsovidhānam ityādijñāpakābhidhānavirodhaḥ syād iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* विधाव् अधिकृतस्य द्वितीयं बलम् आह

* vidhāv adhikṛtasya dvitīyaṃ balam āha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* प्रसादश् च मतेः इति

* prasādaś ca mateḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* मतिप्रसादशब्देनाकलुषत्वम् उक्तम्

* matiprasādaśabdenākaluṣatvam uktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सति हि तस्मिन् मतिः प्रसन्ना भवति

* sati hi tasmin matiḥ prasannā bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा च बलम् अकलुषत्वम् इति भाष्यम्

* tathā ca balam akaluṣatvam iti bhāṣyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत्रापि तर्हि स्पष्टाभिधानं किम् अर्थं न कृतम्

* atrāpi tarhi spaṣṭābhidhānaṃ kim arthaṃ na kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* मतिप्रसादहेतोर् अन्यस्याप्य् आशौचव्यामोहाद्यभावस्य बलत्वज्ञापनार्थं प्रधानापेक्षया त्व् अकलुषत्वम् उक्तम्

* matiprasādahetor anyasyāpy āśaucavyāmohādyabhāvasya balatvajñāpanārthaṃ pradhānāpekṣayā tv akaluṣatvam uktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* चशब्दः पूर्वोक्तबलस्य विद्यमानस्यापि चरितार्थत्वात् तद्बलत्वं प्राधान्यान् न चिन्त्यत इति सूचयति । * तच् चाकलुषत्वं द्विविधं परम् अपरं च

* caśabdaḥ pūrvoktabalasya vidyamānasyāpi caritārthatvāt tadbalatvaṃ prādhānyān na cintyata iti sūcayati / * tac cākaluṣatvaṃ dvividhaṃ param aparaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्र कलुषत्वबीजसद्भावे ऽप्य् उत्पन्नकलुषत्वनिरोधि यावद् अनागतं कलुषं नोत्पद्यते तावत्कालं यद् अकलुषत्वं तद् अपरं यद् बीजक्षयाद् अत्यन्तनिमित्तसद्भावे ऽपि कलुषं नोत्पद्यते तत् परम् इति

* tatra kaluṣatvabījasadbhāve 'py utpannakaluṣatvanirodhi yāvad anāgataṃ kaluṣaṃ notpadyate tāvatkālaṃ yad akaluṣatvaṃ tad aparaṃ yad bījakṣayād atyantanimittasadbhāve 'pi kaluṣaṃ notpadyate tat param iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* योगक्रियायाम् अधिकृतस्य तृतीयं बलम् आह

* yogakriyāyām adhikṛtasya tṛtīyaṃ balam āha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* द्वंद्वजयस् तथा इति

* dvaṃdvajayas tathā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* आध्यात्मिकाधिभौतिकाधिदैविकानि दुःखसाधनानि द्वंद्वानि तेषां जयः सहिष्णुत्वं द्वंद्वानभिभाव्यत्वम् इत्य् अर्थः

* ādhyātmikādhibhautikādhidaivikāni duḥkhasādhanāni dvaṃdvāni teṣāṃ jayaḥ sahiṣṇutvaṃ dvaṃdvānabhibhāvyatvam ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथाशब्दः समानार्थे

* tathāśabdaḥ samānārthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यथा प्रागुक्तबले सत्य् अप्य् अचरितार्थविध्यधिकृतस्याकलुषत्वम् एव बलं चिन्त्यते तथा बलद्वयसद्भावे ऽप्य् अचरितार्थं द्वंद्वसहिष्णुत्वम् एव प्राधान्येन बलं चिन्त्यत इति

* yathā prāguktabale saty apy acaritārthavidhyadhikṛtasyākaluṣatvam eva balaṃ cintyate tathā baladvayasadbhāve 'py acaritārthaṃ dvaṃdvasahiṣṇutvam eva prādhānyena balaṃ cintyata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तद् अपि द्विविधं परापरभेदात् यत् तावद् अक्षपिते पापे योगक्रियायाम् अभिनिविष्टस्य साधकस्य मृदुमध्यमशीतातपादिभिर् अनुभाव्यत्वं ध्यानाद्यभ्यासस् तद् अपरम्

* tad api dvividhaṃ parāparabhedāt yat tāvad akṣapite pāpe yogakriyāyām abhiniviṣṭasya sādhakasya mṛdumadhyamaśītātapādibhir anubhāvyatvaṃ dhyānādyabhyāsas tad aparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यत् क्षपिते निःशेषपापे गुहादेशं गतस्यातितीव्रैर् अपि शीतादिभिर् अनभिभाव्यस्वलक्षणं द्वंद्वसहिष्णुत्वं तत् परम्

* yat kṣapite niḥśeṣapāpe guhādeśaṃ gatasyātitīvrair api śītādibhir anabhibhāvyasvalakṣaṇaṃ dvaṃdvasahiṣṇutvaṃ tat param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भाष्यकृता तु परम् एव गोमृगधर्मत्वं व्याख्यातम्

* bhāṣyakṛtā tu param eva gomṛgadharmatvaṃ vyākhyātam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अकलुषत्ववद् अभ्यूह्य शिष्या अपरं गोमृगधर्मित्वं प्रतिपत्स्यन्त इत्य् अभिप्रायवता नोक्तम् इति

* akaluṣatvavad abhyūhya śiṣyā aparaṃ gomṛgadharmitvaṃ pratipatsyanta ity abhiprāyavatā noktam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सदास्मृत्यधिकृतस्य चतुर्थं बलम् आह धर्मश् चैव इति

* sadāsmṛtyadhikṛtasya caturthaṃ balam āha dharmaś caiva iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एवशब्दो ऽवधारणे

* evaśabdo 'vadhāraṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदा धर्म एवावस्थितस् तदा बलम् इत्य् अर्थः

* yadā dharma evāvasthitas tadā balam ity arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ईषदधर्मसद्भावे ऽप्य् अवधारणे नास्ति दोषः कृष्णबिन्दुसद्भावे शुक्ल एवायं पट इति यथा

* īṣadadharmasadbhāve 'py avadhāraṇe nāsti doṣaḥ kṛṣṇabindusadbhāve śukla evāyaṃ paṭa iti yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* चशब्दः पूर्वोक्तबलत्रयसद्भावे ऽपि धर्म एवाचरितार्थत्वेन बलम् इति सूचयति

* caśabdaḥ pūrvoktabalatrayasadbhāve 'pi dharma evācaritārthatvena balam iti sūcayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* निष्ठायोगयुक्तस्य पञ्चमं बलम् आह अप्रमाद इति

* niṣṭhāyogayuktasya pañcamaṃ balam āha apramāda iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* विशिष्टं ज्ञानम् एवात्राप्रमाद इत्य् अभिप्रेतम्

* viśiṣṭaṃ jñānam evātrāpramāda ity abhipretam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा च भाष्यम् अस्य तु ज्ञानम् अस्ति यस्माद् आहाप्रमादी इति

* tathā ca bhāṣyam asya tu jñānam asti yasmād āhāpramādī iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* चशब्दः शरीरेन्द्रियधर्माधर्मव्यावृत्तौ सत्याम् अप्रमाद एव बलम् इति सूचयति बलानां न्यूनाधिकभावव्यवच्छेदं चेति

* caśabdaḥ śarīrendriyadharmādharmavyāvṛttau satyām apramāda eva balam iti sūcayati balānāṃ nyūnādhikabhāvavyavacchedaṃ ceti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* बलं पञ्चविधम् इत्य् उपसंहारः

* balaṃ pañcavidham ity upasaṃhāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स्मृतम् इत्य् आप्तोक्तत्वं दर्शयति

* smṛtam ity āptoktatvaṃ darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ननु च तत्र बलचिन्ता युज्यते यत्र तत् सम्पाद्य शत्रुक्षय उपपद्यते

* nanu ca tatra balacintā yujyate yatra tat sampādya śatrukṣaya upapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत्र पुनर् मोक्षशास्त्रे वीतरागस्य निष्परिग्रहस्य शत्रव एव न विद्यन्ते कुतः तत्क्षय इत्य् अतो ऽत्र बलचिन्तानुपपन्नेति

* atra punar mokṣaśāstre vītarāgasya niṣparigrahasya śatrava eva na vidyante kutaḥ tatkṣaya ity ato 'tra balacintānupapanneti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नैतद् एवम्

* naitad evam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.