Haribhatta: Jatakamala, Jatakas 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35. 24

रिपुम् अपि नोपेक्षन्ते करुणामृदुचेतसो गदग्रस्तम् । लोकस्य बन्धुभूताः किं पुनर् अच्छिन्नजन्मानम्

ripum api nopekṣante karuṇāmṛducetaso gadagrastam / lokasya bandhubhūtāḥ kiṃ punar acchinnajanmānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथानुश्रूयते समधिगतवेदवेदाङ्गतिहासः परमार्थज्ञः परमार्थाभिलाषी सर्वसत्त्वानुकम्पी मूलिको नाम ब्राःमणो बोधिसत्त्वो बभूव । स च महात्मा व्याधिमतां व्याधिप्रशमनाय हिमवन्मन्दरपरियात्रसह्यविन्ध्यवनान्तराण्य् ओषधिनिमित्तं विचचार । आलोकयन्न् अथ भुजङ्गमवेष्टितानि सान्द्राणि चन्दनवनानि निदाघकाले । शृङ्गाग्रविस्खलनजर्जरिताग्रजालं बभ्राम सिद्धनिलयं मलयं कदा चित्

tadyathānuśrūyate samadhigatavedavedāṅgatihāsaḥ paramārthajñaḥ paramārthābhilāṣī sarvasattvānukampī mūliko nāma brāḥmaṇo bodhisattvo babhūva | sa ca mahātmā vyādhimatāṃ vyādhipraśamanāya himavanmandarapariyātrasahyavindhyavanāntarāṇy oṣadhinimittaṃ vicacāra | ālokayann atha bhujaṅgamaveṣṭitāni sāndrāṇi candanavanāni nidāghakāle / śṛṅgāgraviskhalanajarjaritāgrajālaṃ babhrāma siddhanilayaṃ malayaṃ kadā cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारीततुण्डपरिखण्डितविद्युतानि पश्यन् नवानि मरिचानि दरीमुखेषु । जिघ्रन् समीरचलितं कुसुमाधिवासम् अध्यास्त खेदविगमाय शिलां स धीरः

hārītatuṇḍaparikhaṇḍitavidyutāni paśyan navāni maricāni darīmukheṣu / jighran samīracalitaṃ kusumādhivāsam adhyāsta khedavigamāya śilāṃ sa dhīraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतपरिश्रमविनोदश् च समुत्थाय महौषधीनां खनित्रेण मूलानि चखान । बद्ध्वा च महान्तम् औषधभारं गच्छाम्य् अधुनाउषधप्रदानेन जनम् अनामयं करिष्यामीति विचिन्त्य मलयात् प्रतिष्ठमानो गाढग्लानिपरिपाण्डुतनुशरीरम् उपान्तनिहितकमण्डलुपात्रं परिणततृणसंस्तरोपविष्टम् अग्रतोनिषण्णहरिणमिथुनम् अभिनवसंध्यासदृशचीवरप्रावृताङ्गम् उपशान्तेन्द्रियं प्रत्येकबुद्धम् अद्राक्षीत् ॥ आलोक्य शान्तम् अथ तं विनयावलम्बी स्कन्धान् महान्तम् अवतार्य स मूलभारम् । भक्तिप्रसादभरम् उद्गिरतेव दूराद् आलग्नभूमिरजसा शिरसा ववन्दे

kṛtapariśramavinodaś ca samutthāya mahauṣadhīnāṃ khanitreṇa mūlāni cakhāna | baddhvā ca mahāntam auṣadhabhāraṃ gacchāmy adhunāuṣadhapradānena janam anāmayaṃ kariṣyāmīti vicintya malayāt pratiṣṭhamāno gāḍhaglāniparipāṇḍutanuśarīram upāntanihitakamaṇḍalupātraṃ pariṇatatṛṇasaṃstaropaviṣṭam agratoniṣaṇṇahariṇamithunam abhinavasaṃdhyāsadṛśacīvaraprāvṛtāṅgam upaśāntendriyaṃ pratyekabuddham adrākṣīt || ālokya śāntam atha taṃ vinayāvalambī skandhān mahāntam avatārya sa mūlabhāram / bhaktiprasādabharam udgirateva dūrād ālagnabhūmirajasā śirasā vavande

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥॥ ॥॥ ॥॥ ॥॥ ह्ज्म् २४।५ स ब्राह्मणश् चैनम् अपृच्छद् एवं पश्याम्य् अहं ग्लानशरीरम् आर्यम् । आरूढरोगाभिभवप्रतन्व्या प्रत्येकबुद्धस् तम् उवाच वाचा

.... .... .... .... HJm 24.5 sa brāhmaṇaś cainam apṛcchad evaṃ paśyāmy ahaṃ glānaśarīram āryam / ārūḍharogābhibhavapratanvyā pratyekabuddhas tam uvāca vācā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं च वल्मीकसमं शरीरं उत्पादितं कर्मपरंपराभिः । कुर्व्वद्भिर् आधिं जगताम् अनेकैर् अध्यासितं व्याधिभुजङ्गमैश् च

idaṃ ca valmīkasamaṃ śarīraṃ utpāditaṃ karmaparaṃparābhiḥ / kurvvadbhir ādhiṃ jagatām anekair adhyāsitaṃ vyādhibhujaṅgamaiś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं जराकेशरिणी यदा च शरीरम् आक्रामति मानकस्य । मदं विषादाद् विगतेन्द्रियार्थस् तदास्य चित्तद्विरदो जहाति

iyaṃ jarākeśariṇī yadā ca śarīram ākrāmati mānakasya / madaṃ viṣādād vigatendriyārthas tadāsya cittadvirado jahāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो परो मृत्युर् अकारणारिः कुटीरकं देहमयं भनक्ति । भग्ने हि यस्मिन् भवति क्षणेन सर्वक्रियाणां विरतिर् जनस्य

tato paro mṛtyur akāraṇāriḥ kuṭīrakaṃ dehamayaṃ bhanakti / bhagne hi yasmin bhavati kṣaṇena sarvakriyāṇāṃ viratir janasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमैस् त्रिभिर् मृत्युजरागदारिभिः प्रबाध्यते कर्मसमीरितैर् जनः । अनन्तरक्लेशहुताशसम्भवो भवो यम् आर्यैर् अत एव नेष्यते

imais tribhir mṛtyujarāgadāribhiḥ prabādhyate karmasamīritair janaḥ / anantarakleśahutāśasambhavo bhavo yam āryair ata eva neṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति विचार्य विचारपटुर् भवान् प्रतिभयान् भुजगप्रतिमान् भवान् । शमपथे विनिवेश्य मनोरथं समधिरोहतु वीर्यमयं रथं

iti vicārya vicārapaṭur bhavān pratibhayān bhujagapratimān bhavān / śamapathe viniveśya manorathaṃ samadhirohatu vīryamayaṃ rathaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ बोधिसत्त्वः अहो सुभाषितम् इत्य् अभिधाय तं प्रत्येकजिनम् अभिमन्त्र्याब्रवीत् । सुभाषितमणेः प्राप्तिर् अविद्यातिमिरच्छिदः । नान्यत्र स्वच्छगम्भीरधीतोयान् साधुसागरात्

atha bodhisattvaḥ aho subhāṣitam ity abhidhāya taṃ pratyekajinam abhimantryābravīt | subhāṣitamaṇeḥ prāptir avidyātimiracchidaḥ / nānyatra svacchagambhīradhītoyān sādhusāgarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपुरुषपरिचोदितस्य धर्मे पटुतरतां पुरुषस्य याति वीर्यं । वहनम् इव समीरणप्रणुन्नं सलिलनिधौ स्थितदक्षकर्णधारं

supuruṣaparicoditasya dharme paṭutaratāṃ puruṣasya yāti vīryaṃ / vahanam iva samīraṇapraṇunnaṃ salilanidhau sthitadakṣakarṇadhāraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहं भदन्तं तावत् परिचरिष्यामि यावद् अस्माद् ग्लान्यान् महाकान्ताराद् इव समुत्तीर्ण इत्य् अभिधाय गगनमध्यप्रत्यासन्ने स्फुरदङ्शुमण्डले विवस्वति तरुच्छायानिलीनेषु श्वासवशपरिस्फुरत्प्रकाशजिह्वातालुषु श्वेतापाङ्गेषु पल्वलसलिलावतरणसमुत्सुकेषु सजलजलधरनीलेषु वनमहिषयूथेषु सुरभिशिशिरचन्दनतरुविटपान् सुतरां परिवेष्टयत्सु भुजगेषु तीक्ष्णतरातपालिङ्गनसंतप्तपांसुनिकरेषु पथिकजनविमुच्यमानेष्व् अध्वसु मलयतरुगृहपतिविश्राणितं परिपाकमृदुसुरभिविविधफलपिण्डपातम् आनीय । स पलाशैः पलाशस्य महद् आतपवारणम् । कृत्वा प्रत्येकबुद्धस्य दधारातपशान्तये

tato 'haṃ bhadantaṃ tāvat paricariṣyāmi yāvad asmād glānyān mahākāntārād iva samuttīrṇa ity abhidhāya gaganamadhyapratyāsanne sphuradaṅśumaṇḍale vivasvati tarucchāyānilīneṣu śvāsavaśaparisphuratprakāśajihvātāluṣu śvetāpāṅgeṣu palvalasalilāvataraṇasamutsukeṣu sajalajaladharanīleṣu vanamahiṣayūtheṣu surabhiśiśiracandanataruviṭapān sutarāṃ pariveṣṭayatsu bhujageṣu tīkṣṇatarātapāliṅganasaṃtaptapāṃsunikareṣu pathikajanavimucyamāneṣv adhvasu malayatarugṛhapativiśrāṇitaṃ paripākamṛdusurabhivividhaphalapiṇḍapātam ānīya | sa palāśaiḥ palāśasya mahad ātapavāraṇam / kṛtvā pratyekabuddhasya dadhārātapaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चिन्तयति यः खेदम् उपायकुशलो वणिक् । लभते विपुलं लाभं चतस्रः संभ्रमन् दिशः

na cintayati yaḥ khedam upāyakuśalo vaṇik / labhate vipulaṃ lābhaṃ catasraḥ saṃbhraman diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वो विचिन्त्येति तस्य कर्तुम् उपासनाम् । न क्षुधं नातपं तीव्रं न च खेदम् अजीगणत्

bodhisattvo vicintyeti tasya kartum upāsanām / na kṣudhaṃ nātapaṃ tīvraṃ na ca khedam ajīgaṇat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुधान् उपासीत न चेज् जगद्गुरून् आवाप्नुयान् नैव जनः सुभाषितम् । धनाय यो गच्छति रत्नमेदिनीं स युज्यते रत्नविशेषसम्पदा

budhān upāsīta na cej jagadgurūn āvāpnuyān naiva janaḥ subhāṣitam / dhanāya yo gacchati ratnamedinīṃ sa yujyate ratnaviśeṣasampadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स परिचरंस् तम् आर्यवृत्तं कुशलफलोपचयाय धीरसत्त्वः । प्रतिदिवसम् उपाचितप्रसादः सफलम् अमन्यत साध्व् अजन्मलाभम्

iti sa paricaraṃs tam āryavṛttaṃ kuśalaphalopacayāya dhīrasattvaḥ / pratidivasam upācitaprasādaḥ saphalam amanyata sādhv ajanmalābham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स प्रत्येकजिनो बोधिसत्त्वस्य द्विगुणतरप्रसादजननार्थम् अम्बरतलम् उत्पत्य तत् तत् प्रातिहार्यम् अदर्शयत् ॥ परिविस्फुरदङ्शुपरीततनुः पयसीव ततान नभस्य् अमले । शुशुभे च सुवर्णगिरिप्रतिमः कमलासनमध्यगतः स वशी

atha sa pratyekajino bodhisattvasya dviguṇataraprasādajananārtham ambaratalam utpatya tat tat prātihāryam adarśayat || parivisphuradaṅśuparītatanuḥ payasīva tatāna nabhasy amale / śuśubhe ca suvarṇagiripratimaḥ kamalāsanamadhyagataḥ sa vaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविवेश मुहुः परिभिद्य महीम् उदियाय शनैः सवितेव पुनः । अनयच् च स योगबलाद् बहुतां युगपद् भुजयोः सलिलज्वलनौ

praviveśa muhuḥ paribhidya mahīm udiyāya śanaiḥ saviteva punaḥ / anayac ca sa yogabalād bahutāṃ yugapad bhujayoḥ salilajvalanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृशति स्म विलोलनखद्युतिना कमलप्रतिमेन करेण रविम् । बहुताम् अगमद् गतजन्मभयस् सलिलेष्व् इव शुद्धवपुस् तपनः

spṛśati sma vilolanakhadyutinā kamalapratimena kareṇa ravim / bahutām agamad gatajanmabhayas salileṣv iva śuddhavapus tapanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् इति प्रसमीक्ष्य महर्द्धिबलं द्युतिमन्तम् अनुष्णमरीचिम् इव । सुचिरं स्तिमितीकृतनेत्रयुगो द्विजमुख्यतमः स जगाद मुदम्

tam iti prasamīkṣya maharddhibalaṃ dyutimantam anuṣṇamarīcim iva / suciraṃ stimitīkṛtanetrayugo dvijamukhyatamaḥ sa jagāda mudam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं प्रातिहार्यरमणीयतरप्रभावं प्रत्येकबुद्धम् अवलोक्य दृढप्रसादैः । विद्याधरैर् मुमुचिरे नभसा व्रजद्भिः पुष्पाणि केशररजःकपिशोदराणि

taṃ prātihāryaramaṇīyataraprabhāvaṃ pratyekabuddham avalokya dṛḍhaprasādaiḥ / vidyādharair mumucire nabhasā vrajadbhiḥ puṣpāṇi keśararajaḥkapiśodarāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ बोधिसत्त्वः क्षितितलविनिहितजानुः प्रमोदापूर्यमाणहृदयः शिरसि विनिवेशिताञ्जलिस् तं प्रत्येकजिनं प्रभास्वरैर् वचनमणिभिर् अभ्यर्चयाम् आस ॥ इमाम् आलोक्य भवतः प्रातिहार्यवतीं तनुम् । ब्रह्मापि विस्मयं यायान् मादृक् किम् उ पृथग्जनः

atha bodhisattvaḥ kṣititalavinihitajānuḥ pramodāpūryamāṇahṛdayaḥ śirasi viniveśitāñjalis taṃ pratyekajinaṃ prabhāsvarair vacanamaṇibhir abhyarcayām āsa || imām ālokya bhavataḥ prātihāryavatīṃ tanum / brahmāpi vismayaṃ yāyān mādṛk kim u pṛthagjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शितप्रातिहार्येण भवता दीप्ततेजसा । इदम् अध्यासितं व्योम द्विसूर्यम् इव लक्ष्यते

darśitaprātihāryeṇa bhavatā dīptatejasā / idam adhyāsitaṃ vyoma dvisūryam iva lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगिनां त्वादृशाम् एतद् ऋद्धिमाहात्म्यम् अद्भुतम् । परानुग्रहनिष्पत्तिपटूनां व्यक्तिम् अर्छति

yogināṃ tvādṛśām etad ṛddhimāhātmyam adbhutam / parānugrahaniṣpattipaṭūnāṃ vyaktim archati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मार्थं भासते नेन्दुः प्राचीमुखविशेषकः । परार्था एव महताम् उदयाः शुद्धचेतसाम्

ātmārthaṃ bhāsate nenduḥ prācīmukhaviśeṣakaḥ / parārthā eva mahatām udayāḥ śuddhacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि नाहम् उपागमिष्यम् एनं मलयं चन्दनपादपान्धकारम् । न भवत्समुपासनासमुत्थं कुशलं मुक्तिपथस्य बीजम् आप्स्यम्

yadi nāham upāgamiṣyam enaṃ malayaṃ candanapādapāndhakāram / na bhavatsamupāsanāsamutthaṃ kuśalaṃ muktipathasya bījam āpsyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदनुग्रहकाम्यया दधानस् तनुम् एताम् अतनुप्रभावगुर्व्वीम् । मलयाद्रिवनान्तरे स्थितो ऽसि क्षपितक्लेश गदच्छलेन नूनम्

madanugrahakāmyayā dadhānas tanum etām atanuprabhāvagurvvīm / malayādrivanāntare sthito 'si kṣapitakleśa gadacchalena nūnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधतीद्धरुचो मणिं समुद्राः स्फटिकच्छेदसितं पयः पयोदाः । महतीं फलसम्पदं च वृक्षाश् चिरम् आयुश् च भवादृशाः परार्थम्

dadhatīddharuco maṇiṃ samudrāḥ sphaṭikacchedasitaṃ payaḥ payodāḥ / mahatīṃ phalasampadaṃ ca vṛkṣāś ciram āyuś ca bhavādṛśāḥ parārtham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्तन्तुभिस् तव गुणस्तुतिपुष्पमालां संग्रन्थ्य यत् कुशलमूलफलं मयाप्तम् । प्रज्ञास्पदं दशबलत्वम् अवाप्य तेन भूयासम् अस्य जगतो भवभङ्गहेतुः

vāktantubhis tava guṇastutipuṣpamālāṃ saṃgranthya yat kuśalamūlaphalaṃ mayāptam / prajñāspadaṃ daśabalatvam avāpya tena bhūyāsam asya jagato bhavabhaṅgahetuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स प्रत्येकबुद्धः तस्य ब्राहमणस्य बुद्धत्वाय प्रणिधिम् आकर्ण्य प्रमुदितमनास् तत्रैवान्तरधीयत । बोधिसत्त्वो ऽपि च महान्तम् इव लाभम् अधिगम्य प्रत्येकबुद्धपदपांसुम् असौ निवेश्य मूर्ध्नि प्रसादसमुदीरितरोमकूपः । आत्तौषधिर् मलयशैलवनान्तरालाल् लोकस्य रोगम् अपनेतुम् अगाज् जनान्तम्

atha sa pratyekabuddhaḥ tasya brāhamaṇasya buddhatvāya praṇidhim ākarṇya pramuditamanās tatraivāntaradhīyata | bodhisattvo 'pi ca mahāntam iva lābham adhigamya pratyekabuddhapadapāṃsum asau niveśya mūrdhni prasādasamudīritaromakūpaḥ / āttauṣadhir malayaśailavanāntarālāl lokasya rogam apanetum agāj janāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.