Harivaṃśa (critical edition) 108

ददर्श भवनं यत्र प्राद्युम्निर् अवसत् सुखम्

dadarśa bhavanaṃ yatra prādyumnir avasat sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श मध्ये नारीणां तारापतिम् इवोदितम्

dadarśa madhye nārīṇāṃ tārāpatim ivoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडाविहारे नारीभिः सेव्यमानम् इतस् ततः । पिबन्तं मधु माध्वीकं श्रिया परमया युतम् । वरासनगतं तत्र यथैवैलविलं तथा

krīḍāvihāre nārībhiḥ sevyamānam itas tataḥ / pibantaṃ madhu mādhvīkaṃ śriyā paramayā yutam / varāsanagataṃ tatra yathaivailavilaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्तयाविष्टदेहा सा चित्रलेखा मनस्विनी । कथं कार्यम् इदं कार्यं कथं स्वस्ति भवेन् मम

cintayāviṣṭadehā sā citralekhā manasvinī / kathaṃ kāryam idaṃ kāryaṃ kathaṃ svasti bhaven mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्तर्हिता चिन्तयित्वा चित्रलेखा यशस्विनी । तामस्या छादयाम् आस विद्यया शुभलोचना

sāntarhitā cintayitvā citralekhā yaśasvinī / tāmasyā chādayām āsa vidyayā śubhalocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्ये स्त्रीगणमध्यस्थं कृत्वा चान्तर्हितं तदा । उत्पपात गृहीत्वा सा प्राद्युम्निं युद्धदुर्मदम्

harmye strīgaṇamadhyasthaṃ kṛtvā cāntarhitaṃ tadā / utpapāta gṛhītvā sā prādyumniṃ yuddhadurmadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तम् अध्वानम् आगम्य सिद्धचारणसेवितम् । सहसा शोणितपुरं प्रविवेश मनोजवा

sā tam adhvānam āgamya siddhacāraṇasevitam / sahasā śoṇitapuraṃ praviveśa manojavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोषा विस्मिता दृष्ट्वा हर्म्यस्था सखिसंनिधौ । प्रवेशयाम् आस तदा संप्राप्तं स्वगृहं ततः

tatroṣā vismitā dṛṣṭvā harmyasthā sakhisaṃnidhau / praveśayām āsa tadā saṃprāptaṃ svagṛhaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वरिता कामिनी प्राह चित्रलेखां भयातुरा

tvaritā kāminī prāha citralekhāṃ bhayāturā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखीदं वै कथं गुह्यं कार्यं कार्यविशारदे । गुह्ये कृते भवेत् स्वस्ति प्रकाशे जीवितक्षयः

sakhīdaṃ vai kathaṃ guhyaṃ kāryaṃ kāryaviśārade / guhye kṛte bhavet svasti prakāśe jīvitakṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रममाणानिरुद्धेन अविज्ञाता तु सा तदा

ramamāṇāniruddhena avijñātā tu sā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् एव क्षणे प्राप्ते यदूनाम् ऋषभो हि सः । दिव्रमाल्याम्बरधरो दिव्यस्रगनुलेपनः । उषया सह संयुक्तो विज्ञातो बाणरक्षिभिः

tasminn eva kṣaṇe prāpte yadūnām ṛṣabho hi saḥ / divramālyāmbaradharo divyasraganulepanaḥ / uṣayā saha saṃyukto vijñāto bāṇarakṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तैश् चारपुरुषैर् बाणस्यावेदितं तदा । यथादृष्टम् अशेषेण कन्यायास् तद्व्यतिक्रमम्

tatas taiś cārapuruṣair bāṇasyāveditaṃ tadā / yathādṛṣṭam aśeṣeṇa kanyāyās tadvyatikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः किंकरसैन्यं तु व्यादिष्टं भीमकर्मणा । बलेः पुत्रेण बाणेन वीरेणामित्रघातिना

tataḥ kiṃkarasainyaṃ tu vyādiṣṭaṃ bhīmakarmaṇā / baleḥ putreṇa bāṇena vīreṇāmitraghātinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छध्वं सहिताः सर्वे हन्यताम् एष दुर्मतिः । येन नः कुलचारित्रं दूषितं दूषितात्मना

gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve hanyatām eṣa durmatiḥ / yena naḥ kulacāritraṃ dūṣitaṃ dūṣitātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उषायां धर्षितायां हि कुलं नो धर्षितं महत् । असंप्रदानाद्यो ऽस्माभिः स्वयंग्राहम् अधर्षयत्

uṣāyāṃ dharṣitāyāṃ hi kulaṃ no dharṣitaṃ mahat / asaṃpradānādyo 'smābhiḥ svayaṃgrāham adharṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो वीर्यमहो धैर्यम् अहो धार्ष्ट्यं च दुर्मतेः । यः पुरं भवनं चेदं प्रविष्टो नः सुबालिशः

aho vīryamaho dhairyam aho dhārṣṭyaṃ ca durmateḥ / yaḥ puraṃ bhavanaṃ cedaṃ praviṣṭo naḥ subāliśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाशस्त्रोद्यतकरा नानारूपधरास् तु ते । दानवाः समभिक्रुद्धाः प्राद्युम्निवधकाङ्क्षिणः

nānāśastrodyatakarā nānārūpadharās tu te / dānavāḥ samabhikruddhāḥ prādyumnivadhakāṅkṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेषां स्वनं श्रुत्वा सर्वेषाम् एव गर्जताम् । सहसैवोत्थितः शूरस् तोत्रार्दित इव द्विपः

tatas teṣāṃ svanaṃ śrutvā sarveṣām eva garjatām / sahasaivotthitaḥ śūras totrārdita iva dvipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं दृष्ट्वैव संदष्टौष्ठं महाभुजम् । प्रासादाच् चावरोहन्तं भयार्ता विप्रदुद्रुवुः

tam āpatantaṃ dṛṣṭvaiva saṃdaṣṭauṣṭhaṃ mahābhujam / prāsādāc cāvarohantaṃ bhayārtā vipradudruvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदन्तं सिंहवत् तदा । *ह्व् १०८।२०च्*१२२२:१ ।* तस्य नादेन वै राजन् । *ह्व् १०८।२०च्*१२२२:२ ।* अन्तःपुरद्वारगतं परिघं गृह्य चातुलम् । वधाय तेषां चिक्षेप नानायुधविशारदः

nadantaṃ siṃhavat tadā | *HV 108.20c*1222:1 |* tasya nādena vai rājan | *HV 108.20c*1222:2 |* antaḥpuradvāragataṃ parighaṃ gṛhya cātulam / vadhāya teṣāṃ cikṣepa nānāyudhaviśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते सर्वे बाणवर्षैश् च गदाभिस् तोमरैस् तथा । असिभिः शक्तिभिः शूलैर् निजघ्नू रणगोचरम्

te sarve bāṇavarṣaiś ca gadābhis tomarais tathā / asibhiḥ śaktibhiḥ śūlair nijaghnū raṇagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाक्षुभ्यत् सर्वभूतात्मा नदन् मेघ इवोष्णगे

nākṣubhyat sarvabhūtātmā nadan megha ivoṣṇage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आविध्य परिघं घोरं तेषां मध्ये व्यवस्थितः । सूर्यो दिविचरन्मध्ये मेघानाम् इव सर्वतः

āvidhya parighaṃ ghoraṃ teṣāṃ madhye vyavasthitaḥ / sūryo divicaranmadhye meghānām iva sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हन्यमाना रौद्रेण परिघेणामितौजसा । प्राद्रवन्त भयात् सर्वे मेघो वातेरिता यथा

te hanyamānā raudreṇa parigheṇāmitaujasā / prādravanta bhayāt sarve megho vāteritā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिरुद्धो नदन् हृष्टः सिंहनादं व्यरोचत । घर्मान्ते तोयदो व्योम्नि नदन्न् इव महास्वनः

aniruddho nadan hṛṣṭaḥ siṃhanādaṃ vyarocata / gharmānte toyado vyomni nadann iva mahāsvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठध्वम् इति चुक्रोश दानवान् युद्धदुर्मदान् । प्राद्युम्निर् व्यहनच् चापि सर्वशत्रुनिबर्हणः

tiṣṭhadhvam iti cukrośa dānavān yuddhadurmadān / prādyumnir vyahanac cāpi sarvaśatrunibarhaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन ते समरे सर्वे हन्यमाना महात्मना । यतो बाणस् ततो भीता ययुर् युद्धपराङ्मुखाः

tena te samare sarve hanyamānā mahātmanā / yato bāṇas tato bhītā yayur yuddhaparāṅmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बाणसमीपस्थाः श्वसन्तो रुधिरोक्षिताः । न शर्म लेभिरे दैत्या भयविक्लवलोचनाः

tato bāṇasamīpasthāḥ śvasanto rudhirokṣitāḥ / na śarma lebhire daityā bhayaviklavalocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा भैष्ट मा भैष्ट इति राज्ञा ते तेन चोदिताः । त्रासं विसृज्य चैकस्था युध्यध्वं दानवर्षभाः

mā bhaiṣṭa mā bhaiṣṭa iti rājñā te tena coditāḥ / trāsaṃ visṛjya caikasthā yudhyadhvaṃ dānavarṣabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् इदं लोकविख्यातं यश उत्सृज्य दूरतः । भवन्तो यान्ति वैक्लव्यं क्लीबा इव विचेतसः

kim idaṃ lokavikhyātaṃ yaśa utsṛjya dūrataḥ / bhavanto yānti vaiklavyaṃ klībā iva vicetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽयं यस्य भयत्रस्ता भवन्तो यान्त्य् अनेकशः । कुलापदेशिनः सर्वे नानायुद्धविशारदाः

ko 'yaṃ yasya bhayatrastā bhavanto yānty anekaśaḥ / kulāpadeśinaḥ sarve nānāyuddhaviśāradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवद्भिर् न हि मे युद्धे कार्यं साहाय्यम् अद्य वै । अब्रवीद् ध्वंसतेत्य् एवं मत्समीपाच् च नश्यत

bhavadbhir na hi me yuddhe kāryaṃ sāhāyyam adya vai / abravīd dhvaṃsatety evaṃ matsamīpāc ca naśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तान् वाग्भिर् उग्राभिस् त्रासयन् बहुधा बली । व्यादिदेश रणे शूरान् सर्वान् अयुतशः पुनः

atha tān vāgbhir ugrābhis trāsayan bahudhā balī / vyādideśa raṇe śūrān sarvān ayutaśaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाथगणभूयिष्ठं व्यादिष्टं तस्य निग्रहे । अनीकं सुमहद्रात्रौ नानाप्रहरणोद्यतम्

pramāthagaṇabhūyiṣṭhaṃ vyādiṣṭaṃ tasya nigrahe / anīkaṃ sumahadrātrau nānāpraharaṇodyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्तरिक्षं बहुधा विद्युद्वद्भिर् इवाम्बुदैः । बाणानीकैः समभवद् व्याप्तं संदीप्तलोचनैः

tatrāntarikṣaṃ bahudhā vidyudvadbhir ivāmbudaiḥ / bāṇānīkaiḥ samabhavad vyāptaṃ saṃdīptalocanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित् क्षितिस्थाः प्राक्रोशन् गजा इव समन्ततः । अथान्तरिक्षे व्यनदन् घर्मान्तेष्व् इव तोयदाः

kecit kṣitisthāḥ prākrośan gajā iva samantataḥ / athāntarikṣe vyanadan gharmānteṣv iva toyadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तत् सुमहद् युद्धं समेतम् अभवत् पुनः । तिष्ठ तिष्ठेति च तदा वाचो ऽश्रूयन्त सर्वशः

tatas tat sumahad yuddhaṃ sametam abhavat punaḥ / tiṣṭha tiṣṭheti ca tadā vāco 'śrūyanta sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आश्चर्यं समभवद् यद् एकस् तैः समागतः । अयुध्यत महावीर्यैर् दानवैः सह संयुगे

tad āścaryaṃ samabhavad yad ekas taiḥ samāgataḥ / ayudhyata mahāvīryair dānavaiḥ saha saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् एव च जग्राह परिघांस् तोमरान् अपि । तैर् एव च महायुद्धे निजघान महाबलः

teṣām eva ca jagrāha parighāṃs tomarān api / tair eva ca mahāyuddhe nijaghāna mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः स परिघं घोरं प्रगृह्य रणमूर्धनि । स दैत्यसंघान् समरे निजघान महाबलान्

punaḥ sa parighaṃ ghoraṃ pragṛhya raṇamūrdhani / sa daityasaṃghān samare nijaghāna mahābalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निस्त्रिंशं चर्म चोत्सृष्टं जग्राह रणमूर्धनि । स तेन व्यचरन् मार्गान् एकः शत्रुनिबर्हणः

nistriṃśaṃ carma cotsṛṣṭaṃ jagrāha raṇamūrdhani / sa tena vyacaran mārgān ekaḥ śatrunibarhaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्तम् उद्भ्रान्तम् आविद्धम् आप्लुतं विप्लुतं प्लुतम् । इति प्रकारान् द्वात्रिंशद् विचरन्न् अभ्यदृश्यत

bhrāntam udbhrāntam āviddham āplutaṃ viplutaṃ plutam / iti prakārān dvātriṃśad vicarann abhyadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं सहस्रशस् तत्र ददृशू रणमूर्धनि । क्रीडन्तं बहुधा युद्धे व्यादितास्यम् इवान्तकम्

ekaṃ sahasraśas tatra dadṛśū raṇamūrdhani / krīḍantaṃ bahudhā yuddhe vyāditāsyam ivāntakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेनाभिसंतप्ता रुधिरौघपरिप्लुताः । पुनर् भग्नाः प्राद्रवन्त यत्र बाणः स्थितो रणे

tatas tenābhisaṃtaptā rudhiraughapariplutāḥ / punar bhagnāḥ prādravanta yatra bāṇaḥ sthito raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजवाजिरथौघैस् ते उह्यमानाः समन्ततः । कृत्वा चार्तस्वरं घोरं दिशो जग्मुर् हतौजसः

gajavājirathaughais te uhyamānāḥ samantataḥ / kṛtvā cārtasvaraṃ ghoraṃ diśo jagmur hataujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकस्योपरि तदा ते ऽन्योन्यं भयपीडिताः । वमन्तः शोणितं जग्मुर् विषादाद् विमुखा रणे

ekaikasyopari tadā te 'nyonyaṃ bhayapīḍitāḥ / vamantaḥ śoṇitaṃ jagmur viṣādād vimukhā raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बभूव भयं तादृग् गानवानां पुरा रणे । यादृशं युध्यमानानाम् अनिरुद्धेन संयुगे

na babhūva bhayaṃ tādṛg gānavānāṃ purā raṇe / yādṛśaṃ yudhyamānānām aniruddhena saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् वमन्तो रुधिरम् अपतन् वसुधातले । दानवा गिरिशृङ्गाभा गदाशूलासिपाणयः

kecid vamanto rudhiram apatan vasudhātale / dānavā giriśṛṅgābhā gadāśūlāsipāṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते बाणम् उत्सृज्य रणे जग्मुर् भयसमाकुलाः । विशालम् आकाशतलं दानवा निर्जितास् तदा

te bāṇam utsṛjya raṇe jagmur bhayasamākulāḥ / viśālam ākāśatalaṃ dānavā nirjitās tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसङ्गभग्नां महतीं दृष्ट्वा तां वाहिनीं तदा । बाणः क्रोधात् प्रजज्वाल समिद्धो ऽग्निर् इवाध्वरे

niḥsaṅgabhagnāṃ mahatīṃ dṛṣṭvā tāṃ vāhinīṃ tadā / bāṇaḥ krodhāt prajajvāla samiddho 'gnir ivādhvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भाण्डसंगृहीतं तु रथम् आस्थाय वीर्यवान् । ययौ यत्रानिरुद्धो वै सो ऽसिम् उद्यम्य दारुणम्

kumbhāṇḍasaṃgṛhītaṃ tu ratham āsthāya vīryavān / yayau yatrāniruddho vai so 'sim udyamya dāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पट्टिसासिगदाशूलान् उद्यम्य च परश्वधान् । बभौ बाहुसहस्रेण शक्रध्वजशतैर् इव

paṭṭisāsigadāśūlān udyamya ca paraśvadhān / babhau bāhusahasreṇa śakradhvajaśatair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धगोधाङ्गुलित्रैश् च बाहुभिः स महाभुजः । नानाप्रहरणोपेतः शुशुभे दानवोत्तमः

baddhagodhāṅgulitraiś ca bāhubhiḥ sa mahābhujaḥ / nānāpraharaṇopetaḥ śuśubhe dānavottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीत् तिष्ठ तिष्ठेति क्रोधसंरक्तलोचनः

abravīt tiṣṭha tiṣṭheti krodhasaṃraktalocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचनं तस्य संश्रुत्य प्राद्युम्निर् अपराजितः । बाणस्य वदतः संख्ये उदैक्षत ततो ऽहसत्

vacanaṃ tasya saṃśrutya prādyumnir aparājitaḥ / bāṇasya vadataḥ saṃkhye udaikṣata tato 'hasat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंकिणीशतनिर्घोषं रक्तध्वजपताकिनम् । ऋक्षचर्मावनद्धाङ्गं दशनल्वं महारथम्

kiṃkiṇīśatanirghoṣaṃ raktadhvajapatākinam / ṛkṣacarmāvanaddhāṅgaṃ daśanalvaṃ mahāratham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपतन्तं ददर्शाथ खड्गचर्मधरं तदा

āpatantaṃ dadarśātha khaḍgacarmadharaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गचर्मधरं तं तु दृष्ट्वा बाणः पदातिनम् । प्रहर्षम् अतुलं लेभे प्राद्युम्निवधकाङ्क्षया

khaḍgacarmadharaṃ taṃ tu dṛṣṭvā bāṇaḥ padātinam / praharṣam atulaṃ lebhe prādyumnivadhakāṅkṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनुत्रेण विहीनश् च खड्गपाणिश् च यादवः । अजेयश् चेति मत्वा तं युद्धायाभिमुखे स्थितम्

tanutreṇa vihīnaś ca khaḍgapāṇiś ca yādavaḥ / ajeyaś ceti matvā taṃ yuddhāyābhimukhe sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ववर्ष शरजालानि क्षुद्रकाणां समन्ततः । बाणोऽनिरुद्धशिरसि काङ्क्षंस् तस्य रणे वधम्

vavarṣa śarajālāni kṣudrakāṇāṃ samantataḥ / bāṇo'niruddhaśirasi kāṅkṣaṃs tasya raṇe vadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि बाणसहस्राणि चर्मणा व्यवधूय सः । बभौ प्रमुखतस् तस्य स्थितः सूर्य इवोदये

tāni bāṇasahasrāṇi carmaṇā vyavadhūya saḥ / babhau pramukhatas tasya sthitaḥ sūrya ivodaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभिभूय रणे बाणम् आस्थितो यदुनन्दनः । सिंहः प्रमुखतो दृष्ट्वा गजम् एकं यथा वने

so 'bhibhūya raṇe bāṇam āsthito yadunandanaḥ / siṃhaḥ pramukhato dṛṣṭvā gajam ekaṃ yathā vane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बाणसहस्रौघैर् मर्मभेदिभिर् आशुगैः । विव्याध निशितैस् तीक्ष्णैः प्राद्युम्निम् अपराजितम्

tato bāṇasahasraughair marmabhedibhir āśugaiḥ / vivyādha niśitais tīkṣṇaiḥ prādyumnim aparājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽतिविद्धो महाबाहुर् बाणैः संनतपर्वभिः । क्रोधेनाभिप्रजज्वाल चिकीर्षुः कर्म दुष्करम्

so 'tividdho mahābāhur bāṇaiḥ saṃnataparvabhiḥ / krodhenābhiprajajvāla cikīrṣuḥ karma duṣkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुधिरौघप्लुतैर् गात्रैर् बाणवर्षैः समाहतः । अभिभूतः सुसंक्रुद्धो ययौ बाणरथं प्रति

rudhiraughaplutair gātrair bāṇavarṣaiḥ samāhataḥ / abhibhūtaḥ susaṃkruddho yayau bāṇarathaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिभिर् मुसलैः शूलैः पट्टिसैस् तोमरैस् तथा । सो ऽतिविद्धः शरौघैस् तु प्राद्युम्निर् नाभ्यकम्पत

asibhir musalaiḥ śūlaiḥ paṭṭisais tomarais tathā / so 'tividdhaḥ śaraughais tu prādyumnir nābhyakampata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्लुत्य सहसा क्रुद्धो रथेषां तस्य सो ऽच्छिनत् । जघानाश्वांश् च खड्गेन बाणस्य रथमूर्धनि

āplutya sahasā kruddho ratheṣāṃ tasya so 'cchinat / jaghānāśvāṃś ca khaḍgena bāṇasya rathamūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं पुनः शरवर्षेण तोमरैः पट्टिसैस् तथा । चकारान्तर्हितं बाणो युद्धमार्गविशारदः

taṃ punaḥ śaravarṣeṇa tomaraiḥ paṭṭisais tathā / cakārāntarhitaṃ bāṇo yuddhamārgaviśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतो ऽयम् इति विज्ञाय प्राणदन् नैरृता गणाः । ततो ऽवप्लुत्य सहसा रथपार्श्वे व्यवस्थितः

hato 'yam iti vijñāya prāṇadan nairṛtā gaṇāḥ / tato 'vaplutya sahasā rathapārśve vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिं बाणस् ततः क्रुद्धो घोररूपां भयावहाम् । जग्राह ज्वलितां दीप्तां घण्टामालाकुलां रणे

śaktiṃ bāṇas tataḥ kruddho ghorarūpāṃ bhayāvahām / jagrāha jvalitāṃ dīptāṃ ghaṇṭāmālākulāṃ raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राहिणोत् ताम् असङ्गेन महोल्कां ज्वलिताम् इव

prāhiṇot tām asaṅgena maholkāṃ jvalitām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभिप्लुत्य तदा शक्तिं जग्राह पुरुषोत्तमः

so 'bhiplutya tadā śaktiṃ jagrāha puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्बिभेद ततो बाणं स्वशक्त्यैव महाबलः । सा भित्त्वा तस्य देहं तु जगाम वसुधातलम्

nirbibheda tato bāṇaṃ svaśaktyaiva mahābalaḥ / sā bhittvā tasya dehaṃ tu jagāma vasudhātalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मूर्छाभिभूतं तं कुम्भाण्डो वाक्यम् अब्रवीत् । उपेक्षसे दानवेन्द्र किम् एवं शत्रुम् उद्यतम्

tato mūrchābhibhūtaṃ taṃ kumbhāṇḍo vākyam abravīt / upekṣase dānavendra kim evaṃ śatrum udyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धलक्ष्यो ह्य् अयं वीरो निर्विकारो ऽद्य दृश्यते । मायाम् आश्रित्य युध्यस्व नायं वध्यो ऽन्यथा भवेत्

labdhalakṣyo hy ayaṃ vīro nirvikāro 'dya dṛśyate / māyām āśritya yudhyasva nāyaṃ vadhyo 'nyathā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मानं मां च रक्षस्व प्रमादात् किम् उपेक्षसे । वध्यताम् अयम् अद्यैव न नः सर्वान् विनाशयेत्

ātmānaṃ māṃ ca rakṣasva pramādāt kim upekṣase / vadhyatām ayam adyaiva na naḥ sarvān vināśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भाण्डवचनैर् एवं दानवेन्द्रः प्रचोदितः । वाचं रूक्षाम् अभिक्रुद्धः प्रोवाच वदतां वरः

kumbhāṇḍavacanair evaṃ dānavendraḥ pracoditaḥ / vācaṃ rūkṣām abhikruddhaḥ provāca vadatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो ऽहम् अस्य विदधे मृत्युं प्राणहरं रणे । आदास्याम्य् अहम् एनं वै गरुत्मान् इव पन्नगम्

eṣo 'ham asya vidadhe mṛtyuṃ prāṇaharaṃ raṇe / ādāsyāmy aham enaṃ vai garutmān iva pannagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवम् उक्त्वा सरथः साश्वः सध्वजसारथिः । गन्धर्वनगराकारस् तत्रैवान्तरधीयत

ity evam uktvā sarathaḥ sāśvaḥ sadhvajasārathiḥ / gandharvanagarākāras tatraivāntaradhīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञायान्तर्हितं बाणं प्राद्युम्निर् अपराजितः । पौरुषेण समायुक्तः स प्रैक्षत दिशो दश

vijñāyāntarhitaṃ bāṇaṃ prādyumnir aparājitaḥ / pauruṣeṇa samāyuktaḥ sa praikṣata diśo daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्थाय तामसीं विद्यां तदा क्रुद्धो बलेः सुतः । मुमोच विशिखांस् तीक्ष्णांश् छन्नो मायाधरो बली

āsthāya tāmasīṃ vidyāṃ tadā kruddho baleḥ sutaḥ / mumoca viśikhāṃs tīkṣṇāṃś channo māyādharo balī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राद्युम्निर् विशिखैर् बद्धः सर्पभूतैः समन्ततः । वेष्टितो बहुधा तस्य देहः पन्नगराशिभिः

prādyumnir viśikhair baddhaḥ sarpabhūtaiḥ samantataḥ / veṣṭito bahudhā tasya dehaḥ pannagarāśibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु वेष्टितसर्वाङ्गो बद्धः प्राद्युम्निर् आहवे । निष्प्रयत्नः स्थितः स्वस्थो मैनाक इव पर्वतः

sa tu veṣṭitasarvāṅgo baddhaḥ prādyumnir āhave / niṣprayatnaḥ sthitaḥ svastho maināka iva parvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वालावलीढवदनैः सर्पभोगैर् विवेष्टितः । अभीतः पर्वताकारः प्राद्युम्निर् अभवद् रणे

jvālāvalīḍhavadanaiḥ sarpabhogair viveṣṭitaḥ / abhītaḥ parvatākāraḥ prādyumnir abhavad raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्प्रयत्नः स्थितश् चापि सर्पभोगमयैः शरैः । न विव्यथे स भूतात्मा सर्वतः परिवेष्टितः

niṣprayatnaḥ sthitaś cāpi sarpabhogamayaiḥ śaraiḥ / na vivyathe sa bhūtātmā sarvataḥ pariveṣṭitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तं वाग्भिर् उग्राभिः संरब्धः समतर्जयत् । बाणो ध्वजं समाश्रित्य प्रोवाचामर्षितो वचः

tatas taṃ vāgbhir ugrābhiḥ saṃrabdhaḥ samatarjayat / bāṇo dhvajaṃ samāśritya provācāmarṣito vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भाण्ड वध्यतां शीघ्रम् अयं वै कुलपांसनः । चारित्रं येन मे लोके दूषितं दूषितात्मना

kumbhāṇḍa vadhyatāṃ śīghram ayaṃ vai kulapāṃsanaḥ / cāritraṃ yena me loke dūṣitaṃ dūṣitātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवम् उक्ते वचने कुम्भाण्डो वाक्यम् अब्रवीत् । राजन् वक्ष्याम्य् अहं किंचित् तन् मे शृणु यदीच्छसि

ity evam ukte vacane kumbhāṇḍo vākyam abravīt / rājan vakṣyāmy ahaṃ kiṃcit tan me śṛṇu yadīcchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं विज्ञायतां कस्य कुतो वायम् इहागतः । केन वायम् इहानीतः शक्रतुल्यपराक्रमः

ayaṃ vijñāyatāṃ kasya kuto vāyam ihāgataḥ / kena vāyam ihānītaḥ śakratulyaparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयायं बहुशो युद्धे दृष्टो राजन् महारणे । क्रीडन्न् इव च युद्धेषु दृश्यते देवसूनुवत्

mayāyaṃ bahuśo yuddhe dṛṣṭo rājan mahāraṇe / krīḍann iva ca yuddheṣu dṛśyate devasūnuvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलवान् सत्त्वसंपन्नः सर्वशास्त्रविशारदः । नायं वधकृतं दोषम् अर्हते दैत्यसत्तम । विज्ञाय च वधं वास्य पूजां वापि करिष्यसि

balavān sattvasaṃpannaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ / nāyaṃ vadhakṛtaṃ doṣam arhate daityasattama / vijñāya ca vadhaṃ vāsya pūjāṃ vāpi kariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वधे ह्य् अस्य महान् दोषो रक्षणे सुमहान् गुणः । अयं हि पुरुषोत्कर्षः सर्वथा मानम् अर्हति

vadhe hy asya mahān doṣo rakṣaṇe sumahān guṇaḥ / ayaṃ hi puruṣotkarṣaḥ sarvathā mānam arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य राजन् यशोवीर्यैर् अन्वितं पुरुषोत्तमम् । न नो गणयते सर्वान् वधं प्राप्तो ऽप्य् अयं बली

paśya rājan yaśovīryair anvitaṃ puruṣottamam / na no gaṇayate sarvān vadhaṃ prāpto 'py ayaṃ balī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोणितौघप्लुतैर् गात्रैर् नागभोगैश् च वेष्टितः । त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा न चिन्तयति नः स्थितान्

śoṇitaughaplutair gātrair nāgabhogaiś ca veṣṭitaḥ / triśikhāṃ bhrukuṭīṃ kṛtvā na cintayati naḥ sthitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमाम् अवस्थां नीतो ऽपि स्वबाहुबलम् आश्रितः । न चिन्तयति राजंस् त्वां वीर्यवान् को ऽप्य् असौ युवा

imām avasthāṃ nīto 'pi svabāhubalam āśritaḥ / na cintayati rājaṃs tvāṃ vīryavān ko 'py asau yuvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रबाहोः समरे द्विबाहुः समवस्थितः । रुचितं यदि ते राजञ् ज्ञेयो वीर्यबलान्वितः

sahasrabāhoḥ samare dvibāhuḥ samavasthitaḥ / rucitaṃ yadi te rājañ jñeyo vīryabalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिरुद्धं योधयित्वा बाणः स्वगृहम् आविशत्

aniruddhaṃ yodhayitvā bāṇaḥ svagṛham āviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.