Library·Harivaṃśa (critical edition)·109
वैशंपायन उवाच ततो ऽनिरुद्धस्य गृहे रुरुदुः सर्वयोषितः । प्रियं नाथम् अपश्यन्त्यः किंनर्य इव संघशः
vaiśaṃpāyana uvāca tato 'niruddhasya gṛhe ruruduḥ sarvayoṣitaḥ / priyaṃ nātham apaśyantyaḥ kiṃnarya iva saṃghaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो धिक् किम् इदं लोके नाथे कृष्णे व्यवस्थिते । अनाथा इव संत्रस्ता रुदिमो भयमोहिताः
aho dhik kim idaṃ loke nāthe kṛṣṇe vyavasthite / anāthā iva saṃtrastā rudimo bhayamohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्येन्द्रप्रमुखा देवाः सादित्याः समरुद्गणाः । बाहुच्छायां समाश्रित्य वसन्ति दिवि देवताः
yasyendrapramukhā devāḥ sādityāḥ samarudgaṇāḥ / bāhucchāyāṃ samāśritya vasanti divi devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो नास्ति भयं नूनं तस्य लोके सुदुर्मतेः । वासुदेवस्य यः क्रोधं प्रज्वालयति दुःसहम्
aho nāsti bhayaṃ nūnaṃ tasya loke sudurmateḥ / vāsudevasya yaḥ krodhaṃ prajvālayati duḥsaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वासुदेवं समरे मोहात् प्रत्युदियाद् रिपुः
sa vāsudevaṃ samare mohāt pratyudiyād ripuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदम् एवंविधं कृत्वा विप्रियं यदुपुंगवे । कथं जीवन् विमुच्येत साक्षाद् अपि शतक्रतुः
idam evaṃvidhaṃ kṛtvā vipriyaṃ yadupuṃgave / kathaṃ jīvan vimucyeta sākṣād api śatakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतागा न स शोच्यस् तु वयं त्व् अद्य विनाकृताः । विप्रयोगेन नाथस्य कृतान्तवशगाः कृताः
kṛtāgā na sa śocyas tu vayaṃ tv adya vinākṛtāḥ / viprayogena nāthasya kṛtāntavaśagāḥ kṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं ता रुदन्त्यश् च वदन्त्यश् च पुनः पुनः । नेत्रजं वारि मुमुचुर् अशिवं परमाङ्गनाः
ity evaṃ tā rudantyaś ca vadantyaś ca punaḥ punaḥ / netrajaṃ vāri mumucur aśivaṃ paramāṅganāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां बाष्पाभिपूर्णानि नयनानि चकाशिरे । सलिलेनाप्लुतानीव पङ्कजानि जलागमे
tāsāṃ bāṣpābhipūrṇāni nayanāni cakāśire / salilenāplutānīva paṅkajāni jalāgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासाम् अरालपक्ष्माणि राजिमन्ति शुभानि च । रुधिरेणाप्लुतानीव नयनानि चकाशिरे
tāsām arālapakṣmāṇi rājimanti śubhāni ca / rudhireṇāplutānīva nayanāni cakāśire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां हर्म्यतलस्थानां तूर्णम् आसीन् महास्वनः । कुररीणाम् इवाकाशे रुदतीनां सहस्रशः
tāsāṃ harmyatalasthānāṃ tūrṇam āsīn mahāsvanaḥ / kurarīṇām ivākāśe rudatīnāṃ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं श्रुत्वा निनदं घोरम् अपूर्वं भयम् आगतम् । उत्पेतुः सहसा खेभ्यो गृहेभ्यः पुरुषर्षभाः
taṃ śrutvā ninadaṃ ghoram apūrvaṃ bhayam āgatam / utpetuḥ sahasā khebhyo gṛhebhyaḥ puruṣarṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्माद् एषो ऽनिरुद्धस्य श्रूयते सुमहास्वनः । गृहे कृष्णाभिगुप्तानां कुतो नो भयम् आगतम्
kasmād eṣo 'niruddhasya śrūyate sumahāsvanaḥ / gṛhe kṛṣṇābhiguptānāṃ kuto no bhayam āgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् ऊचुस् ते ऽन्योन्यं स्नेहविक्लवगद्गदाः । प्रधर्षिता यथा सिंहा गुहाभ्य इव निःसृताः
ity evam ūcus te 'nyonyaṃ snehaviklavagadgadāḥ / pradharṣitā yathā siṃhā guhābhya iva niḥsṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनाहभेरी कृष्णस्य सभायाम् आहता तदा । तस्याः शब्देन ते सर्वे सभाम् आगम्य विष्ठिताः
saṃnāhabherī kṛṣṇasya sabhāyām āhatā tadā / tasyāḥ śabdena te sarve sabhām āgamya viṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एतद् इति चान्योन्यं समपृच्छन्त यादवाः । अन्योन्यस्य हि ते सर्वे यथान्यायम् अवेदयन्
kim etad iti cānyonyaṃ samapṛcchanta yādavāḥ / anyonyasya hi te sarve yathānyāyam avedayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते बाष्पपूर्णाक्षाः क्रोधसंरक्तलोचनाः । निःश्वसन्तो व्यतिष्ठन्त यादवा युद्धदुर्मदाः
tatas te bāṣpapūrṇākṣāḥ krodhasaṃraktalocanāḥ / niḥśvasanto vyatiṣṭhanta yādavā yuddhadurmadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णं प्रहरतां श्रेष्ठं निःश्वसन्तं मुहुर् मुहुः
kṛṣṇaṃ praharatāṃ śreṣṭhaṃ niḥśvasantaṃ muhur muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एवं चिन्तयाविष्टः पुरुषेन्द्र भवान् इह । तव बाहुबलप्राणम् आश्रिताः सर्वयादवाः । भवन्तम् आश्रिताः कृष्ण संविभक्ताश् च सर्वशः
kim evaṃ cintayāviṣṭaḥ puruṣendra bhavān iha / tava bāhubalaprāṇam āśritāḥ sarvayādavāḥ / bhavantam āśritāḥ kṛṣṇa saṃvibhaktāś ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव बलहा शक्रस् त्वय्य् आवेश्य जयाजयौ । सुखं स्वपिति निश्चिन्तः कथं त्वं चिन्तयान्वितः
tathaiva balahā śakras tvayy āveśya jayājayau / sukhaṃ svapiti niścintaḥ kathaṃ tvaṃ cintayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोकसागरम् अक्षोभ्यं सर्वे ते ज्ञातयो गताः । तान् मज्जमानान् एकस् त्वं समुद्धर महाभुज
śokasāgaram akṣobhyaṃ sarve te jñātayo gatāḥ / tān majjamānān ekas tvaṃ samuddhara mahābhuja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एवं चिन्तयाविष्टो न किंचिद् अपि भाषसे । चिन्तां कर्तुं वृथा देव न त्वम् अर्हसि माधव
kim evaṃ cintayāviṣṭo na kiṃcid api bhāṣase / cintāṃ kartuṃ vṛthā deva na tvam arhasi mādhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्तः कृष्णस् तु निःश्वस्य सुचिरं पुनः । प्राह वाक्यं स वाक्यज्ञो बृहस्पतिर् इव स्वयम्
ity evam uktaḥ kṛṣṇas tu niḥśvasya suciraṃ punaḥ / prāha vākyaṃ sa vākyajño bṛhaspatir iva svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाहं भवताप्य् उक्तो नोत्तरं विदधे क्वचित्
tathāhaṃ bhavatāpy ukto nottaraṃ vidadhe kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाशार्हगणमध्ये ऽद्य वदाम्य् अर्थवतीं गिरम् । शृणुध्वं यादवाः सर्वे यथा चिन्तान्वितो ह्य् अहम्
dāśārhagaṇamadhye 'dya vadāmy arthavatīṃ giram / śṛṇudhvaṃ yādavāḥ sarve yathā cintānvito hy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिरुद्धे हृते वीरे पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः । अशक्तान् इव मन्यन्ते सर्वान् अस्मान् सबान्धवान्
aniruddhe hṛte vīre pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ / aśaktān iva manyante sarvān asmān sabāndhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहुकश् चैव नो राजा हृतः साल्वेन वै पुरा । प्रत्यानीतस् ततो ऽस्माभिर् युद्धं कृत्वा सुदारुणम्
āhukaś caiva no rājā hṛtaḥ sālvena vai purā / pratyānītas tato 'smābhir yuddhaṃ kṛtvā sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं तु सुमहत्कष्टं प्राद्युम्निः क्व प्रवासितः । नैवंविधम् अहं दोषं स्मरामि मनुजर्षभाः
idaṃ tu sumahatkaṣṭaṃ prādyumniḥ kva pravāsitaḥ / naivaṃvidham ahaṃ doṣaṃ smarāmi manujarṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सानुबन्धस्य तस्याहं हरिष्ये जीवितं रणे
sānubandhasya tasyāhaṃ hariṣye jīvitaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्ते कृष्णेन सात्यकिर् वाक्यम् अब्रवीत् । चराः कृष्ण प्रयुज्यन्ताम् अनिरुद्धस्य मार्गणे
ity evam ukte kṛṣṇena sātyakir vākyam abravīt / carāḥ kṛṣṇa prayujyantām aniruddhasya mārgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहुकं प्राह कृष्णस् तु स्मितं कृत्वा वचस् तदा । आभ्यन्तराश् च बाह्याश् च व्यादिश्यन्तां चरा नृप
āhukaṃ prāha kṛṣṇas tu smitaṃ kṛtvā vacas tadā / ābhyantarāś ca bāhyāś ca vyādiśyantāṃ carā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चरास् तु व्यादिष्टाः पार्थिवेन यशस्विना । अभ्यन्तरं च मार्गध्वं बाह्यतश् च समन्ततः
tataś carās tu vyādiṣṭāḥ pārthivena yaśasvinā / abhyantaraṃ ca mārgadhvaṃ bāhyataś ca samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेणुमन्तं लतावेष्टं तथा रैवतकं गिरिम् । ऋक्षवन्तं गिरिं चैव मार्गध्वं त्वरिता हयैः
veṇumantaṃ latāveṣṭaṃ tathā raivatakaṃ girim / ṛkṣavantaṃ giriṃ caiva mārgadhvaṃ tvaritā hayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकं तत्र चोद्यानं मार्गितव्यं समन्ततः । गन्तव्यं चापि निःसङ्गम् उद्यानेषु समन्ततः
ekaikaṃ tatra codyānaṃ mārgitavyaṃ samantataḥ / gantavyaṃ cāpi niḥsaṅgam udyāneṣu samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयानां च सहस्राणि रथानां चाप्य् अनेकशः । आरुह्य त्वरिताः सर्वे मार्गध्वं यदुनन्दनम्
hayānāṃ ca sahasrāṇi rathānāṃ cāpy anekaśaḥ / āruhya tvaritāḥ sarve mārgadhvaṃ yadunandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनापतिर् अनाधृष्टिर् इदं वचनम् अब्रवीत् । कृष्णम् अक्लिष्टकर्माणम् अच्युतं भीतभीतवत्
senāpatir anādhṛṣṭir idaṃ vacanam abravīt / kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇam acyutaṃ bhītabhītavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु कृष्ण वचो मह्यं यदि ते रोचते विभो । चिरात् प्रभृति मे वक्तुं भवन्तं जायते मतिः
śṛṇu kṛṣṇa vaco mahyaṃ yadi te rocate vibho / cirāt prabhṛti me vaktuṃ bhavantaṃ jāyate matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिलोमा पुलोमा च निसुन्दनरकौ हतौ । सौभः साल्वश् च निहतौ मैन्दो द्विविद एव च । हयग्रीवश् च सुमहान् सानुबन्धस् त्वया हतः
asilomā pulomā ca nisundanarakau hatau / saubhaḥ sālvaś ca nihatau maindo dvivida eva ca / hayagrīvaś ca sumahān sānubandhas tvayā hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृशे विग्रहे वृत्ते देवहेतोः सुदारुणे । सर्वाण्य् एतानि कर्माणि निःशेषाणि रणे रणे । कृतवान् असि गोविन्द पार्ष्णिग्राहश् च नास्ति ते
tādṛśe vigrahe vṛtte devahetoḥ sudāruṇe / sarvāṇy etāni karmāṇi niḥśeṣāṇi raṇe raṇe / kṛtavān asi govinda pārṣṇigrāhaś ca nāsti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं कर्म त्वया कृष्ण सानुबन्धं कृतं रणे । पारिजातस्य हरणे यत् कृतं कर्म दुष्करं
idaṃ karma tvayā kṛṣṇa sānubandhaṃ kṛtaṃ raṇe / pārijātasya haraṇe yat kṛtaṃ karma duṣkaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र शक्रस् त्वया कृष्ण ऐरावतशिरोगतः । निर्जितो बाहुवीर्येण स्वयं युद्धविशारदः
tatra śakras tvayā kṛṣṇa airāvataśirogataḥ / nirjito bāhuvīryeṇa svayaṃ yuddhaviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन वैरं त्वया सार्धं कर्तव्यं नात्र संशयः । तत्रानुबन्धश् च महांस् तेन कार्यस् त्वया सह
tena vairaṃ tvayā sārdhaṃ kartavyaṃ nātra saṃśayaḥ / tatrānubandhaś ca mahāṃs tena kāryas tvayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रानिरुद्धहरणं कृतं मघवता स्वयम् । न ह्य् अन्यस्य भवेच् छक्तिर् वैरनिर्यातनं प्रति
tatrāniruddhaharaṇaṃ kṛtaṃ maghavatā svayam / na hy anyasya bhavec chaktir vairaniryātanaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्ते वचने कृष्णो नाग इव श्वसन् । उवाच वचनं धीमान् अनाधृष्टिं महाबलम्
ity evam ukte vacane kṛṣṇo nāga iva śvasan / uvāca vacanaṃ dhīmān anādhṛṣṭiṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनानीस् तात मा मैवं न देवाः क्षुद्रकर्मिणः । नाकृतज्ञा न वा क्लीबा नावलिप्ता न बालिशाः
senānīs tāta mā maivaṃ na devāḥ kṣudrakarmiṇaḥ / nākṛtajñā na vā klībā nāvaliptā na bāliśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवतार्थं च मे यत्नो महान् दानवसंक्षये । तेषां प्रियार्थं च रणे हन्मि दृप्तान् महासुरान्
devatārthaṃ ca me yatno mahān dānavasaṃkṣaye / teṣāṃ priyārthaṃ ca raṇe hanmi dṛptān mahāsurān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्परस् तन्मनाश् चास्मि तद्भक्तस् तत्प्रिये रतः । कथं पापं करिष्यन्ति विज्ञायैवंविधं हि माम्
tatparas tanmanāś cāsmi tadbhaktas tatpriye rataḥ / kathaṃ pāpaṃ kariṣyanti vijñāyaivaṃvidhaṃ hi mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षुद्राः सत्यवन्तश् च नित्यं भक्तानुयायिनः । न तेषु पापं विज्ञेयं बालिश त्वं प्रभाषसे
akṣudrāḥ satyavantaś ca nityaṃ bhaktānuyāyinaḥ / na teṣu pāpaṃ vijñeyaṃ bāliśa tvaṃ prabhāṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णस्य वचनं श्रुत्वा तदाक्रूरो ऽब्रवीद् वचः । मधुरं श्लक्ष्णया वाचा अर्थवाक्यविशारदः
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā tadākrūro 'bravīd vacaḥ / madhuraṃ ślakṣṇayā vācā arthavākyaviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् छक्रस्य प्रभोः कार्यं तद् अस्माकं विनिश्चितम् । अस्माकं चापि यत् कार्यं तच् च कार्यं शचीपतेः
yac chakrasya prabhoḥ kāryaṃ tad asmākaṃ viniścitam / asmākaṃ cāpi yat kāryaṃ tac ca kāryaṃ śacīpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संरक्ष्याश् च वयं देवैर् अस्माभिश् चापि देवताः । देवतार्थे वयं चापि मानुषत्वम् उपागताः
saṃrakṣyāś ca vayaṃ devair asmābhiś cāpi devatāḥ / devatārthe vayaṃ cāpi mānuṣatvam upāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अक्रूरवचनैश् चोदितः पुरुषोत्तमः । स्निग्धगम्भीरया वाचा पुनः कृष्णो ऽभ्यभाषत
evam akrūravacanaiś coditaḥ puruṣottamaḥ / snigdhagambhīrayā vācā punaḥ kṛṣṇo 'bhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायं देवैर् न गन्धर्वैर् नापि यक्षैर् न राक्षसैः । प्रद्युम्नपुत्रो ऽपहृतः पुंश्चल्या तु हृतः स्त्रिया
nāyaṃ devair na gandharvair nāpi yakṣair na rākṣasaiḥ / pradyumnaputro 'pahṛtaḥ puṃścalyā tu hṛtaḥ striyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायाविदग्धाः पुंश्चल्यो दैत्यदानवयोषितः । ताभिर् हृतो न संदेहो नान्यतो विद्यते भयम्
māyāvidagdhāḥ puṃścalyo daityadānavayoṣitaḥ / tābhir hṛto na saṃdeho nānyato vidyate bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षयन् स तु सर्वेषां । *ह्व् १०९।५७अ*१२७२:४ ।* मधुरः श्रूयते शब्दो माधवस्य निवेशने
harṣayan sa tu sarveṣāṃ | *HV 109.57a*1272:4 |* madhuraḥ śrūyate śabdo mādhavasya niveśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते चराः सर्वतः सर्वे सभाद्वारम् उपागताः । शनैर् गद्गदया वाचा इदं वचनम् अब्रुवन्
te carāḥ sarvataḥ sarve sabhādvāram upāgatāḥ / śanair gadgadayā vācā idaṃ vacanam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यानानि शिलाः शैला गुहा नद्यः सरांसि च । एकैकं शतशो राजन् मार्गितं न च दृश्येत
udyānāni śilāḥ śailā guhā nadyaḥ sarāṃsi ca / ekaikaṃ śataśo rājan mārgitaṃ na ca dṛśyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अन्यत् संविधातव्यं विधानं यदुनन्दन । तदाज्ञापय नः क्षिप्रम् अनिरुद्धस्य मार्गणे
yad anyat saṃvidhātavyaṃ vidhānaṃ yadunandana / tadājñāpaya naḥ kṣipram aniruddhasya mārgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते दीनमनसः सर्वे बाष्पाकुलेक्षणाः । अन्योन्यम् अभ्यभाषन्त किम् अतः कार्यम् उत्तरम्
tatas te dīnamanasaḥ sarve bāṣpākulekṣaṇāḥ / anyonyam abhyabhāṣanta kim ataḥ kāryam uttaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संदष्टौष्ठपुटाः केचित् केचिद् बाष्पाविलेक्षणाः । केचिच् चाचिन्तञ् शूरा आस्थाय भ्रुकुटिं नराः
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāḥ kecit kecid bāṣpāvilekṣaṇāḥ / kecic cācintañ śūrā āsthāya bhrukuṭiṃ narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तूर्यनिनादैश् च शङ्खानां च महास्वनैः । प्रबोधनं महाबाहोः कृष्णस्याक्रियतालये
tatas tūryaninādaiś ca śaṅkhānāṃ ca mahāsvanaiḥ / prabodhanaṃ mahābāhoḥ kṛṣṇasyākriyatālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभाते विमले प्रादुर्भूते दिवाकरे । प्रविवेश सभाम् एको नारदः प्रहसन्न् इव
tataḥ prabhāte vimale prādurbhūte divākare / praviveśa sabhām eko nāradaḥ prahasann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाभ्युत्थाय विमनाः कृष्णः समितिदुर्जयः । मधुपर्कं च गां चैव नारदाय ददौ प्रभुः
athābhyutthāya vimanāḥ kṛṣṇaḥ samitidurjayaḥ / madhuparkaṃ ca gāṃ caiva nāradāya dadau prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विष्टरे स्थितः शुभ्रे स्पर्ध्यास्तरणसंवृते । ऋज्वासीनो यथान्यायम् उवाचेदं वचो ऽर्थवत्
sa viṣṭare sthitaḥ śubhre spardhyāstaraṇasaṃvṛte / ṛjvāsīno yathānyāyam uvācedaṃ vaco 'rthavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् एवं चिन्तयाविष्टा निःसङ्गं तमसावृताः । उत्साहनाशात् सर्वे वै क्लीबा इव विचेतसः
kim evaṃ cintayāviṣṭā niḥsaṅgaṃ tamasāvṛtāḥ / utsāhanāśāt sarve vai klībā iva vicetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्ते तु वचने नारदेन महात्मना । वासुदेवो ऽब्रवीद् वाक्यं श्रूयतां भगवन्न् इदम्
evam ukte tu vacane nāradena mahātmanā / vāsudevo 'bravīd vākyaṃ śrūyatāṃ bhagavann idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिरुद्धो हृतो ब्रह्मन् केनापि निशि सुव्रत । तस्यार्थे सर्व एवास्म चिन्तयाविष्टचेतसः
aniruddho hṛto brahman kenāpi niśi suvrata / tasyārthe sarva evāsma cintayāviṣṭacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्ते वचने केशवेन महात्मना । प्रहस्य नारदः प्राह श्रूयतां मधुसूदन
ity evam ukte vacane keśavena mahātmanā / prahasya nāradaḥ prāha śrūyatāṃ madhusūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्वृत्तं सुमहद् युद्धं महापुरुषसेवितम् । अनिरुद्धस्य चैकस्य बाणस्य च महामृधे
nirvṛttaṃ sumahad yuddhaṃ mahāpuruṣasevitam / aniruddhasya caikasya bāṇasya ca mahāmṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषा नाम सुता तस्य बाणस्याप्रतिमौजसः । तस्यार्थे चित्रलेखा वै जहाराशु तम् अप्सराः
uṣā nāma sutā tasya bāṇasyāpratimaujasaḥ / tasyārthe citralekhā vai jahārāśu tam apsarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोर् अपि तत्रासीन् महद् युद्धं सुदारुणम् । प्राद्युम्निबाणयोः संख्ये बलिवासवयोर् इव
ubhayor api tatrāsīn mahad yuddhaṃ sudāruṇam / prādyumnibāṇayoḥ saṃkhye balivāsavayor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिरुद्धो भयात् तेन संयुगेष्व् अनिवर्तिना । बणेन मायाम् आस्थाय बद्धो नागैर् महाबलः
aniruddho bhayāt tena saṃyugeṣv anivartinā / baṇena māyām āsthāya baddho nāgair mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठतु भवाञ् शीघ्रं यशसे विजयाय च । नायं संरक्षितुं कालः प्राणांस् तात जयैषिणाम्
uttiṣṭhatu bhavāñ śīghraṃ yaśase vijayāya ca / nāyaṃ saṃrakṣituṃ kālaḥ prāṇāṃs tāta jayaiṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्ते वचने वासुदेवः प्रतापवान् । प्रायात्रिकान् वै संभारान् आज्ञापयत वीर्यवान्
ity evam ukte vacane vāsudevaḥ pratāpavān / prāyātrikān vai saṃbhārān ājñāpayata vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चन्दनचूर्णैश् च लाजैश् चापि समन्ततः । निर्ययौ स महाबाहुः कीर्यमाणो जनार्दनः
tataś candanacūrṇaiś ca lājaiś cāpi samantataḥ / niryayau sa mahābāhuḥ kīryamāṇo janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच स्मरणं वैनतेयस्य कृष्ण त्वं कर्तुम् अर्हसि । न ह्य् अन्येन तम् अध्वानं गन्तुं शक्यं महाभुज
nārada uvāca smaraṇaṃ vainateyasya kṛṣṇa tvaṃ kartum arhasi / na hy anyena tam adhvānaṃ gantuṃ śakyaṃ mahābhuja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश सहस्राणि योजनानां जनार्दन । तदितः शोणितपुरं प्राद्युम्निर् यत्र सांप्रतम्
ekādaśa sahasrāṇi yojanānāṃ janārdana / taditaḥ śoṇitapuraṃ prādyumnir yatra sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन स मुहूर्तेन बाणं संदर्शयिष्यति
ekena sa muhūrtena bāṇaṃ saṃdarśayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा प्राध्यायद् गरुडं हरिः । स कृष्णपार्श्वम् आगम्य हर्षेणावस्थितो ऽभवत्
tasya tad vacanaṃ śrutvā prādhyāyad garuḍaṃ hariḥ / sa kṛṣṇapārśvam āgamya harṣeṇāvasthito 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णकेशः प्रवलयो जिष्णुः कृष्णश् च वर्णतः । चतुर्दंष्ट्रश् चतुर्बाहुश् चतुर्वेदषडङ्गवित्
kṛṣṇakeśaḥ pravalayo jiṣṇuḥ kṛṣṇaś ca varṇataḥ / caturdaṃṣṭraś caturbāhuś caturvedaṣaḍaṅgavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवत्साङ्को ऽरविन्दाक्ष ऊर्ध्वलोमा मृदुत्वचः । समाङ्गुलिः समनखो रक्ताङ्गुलिनखान्तरः
śrīvatsāṅko 'ravindākṣa ūrdhvalomā mṛdutvacaḥ / samāṅguliḥ samanakho raktāṅgulinakhāntaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषो वृत्तबाहुर् महाभुजः । आजानुबाहुः सिंहास्यः सिंहसंहननो युवा । सहस्रम् इव सूर्याणां दीप्यमानः प्रकाशते
snigdhagambhīranirghoṣo vṛttabāhur mahābhujaḥ / ājānubāhuḥ siṃhāsyaḥ siṃhasaṃhanano yuvā / sahasram iva sūryāṇāṃ dīpyamānaḥ prakāśate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्रभुर् भाति भूतात्मा भूतानां भावनः प्रभुः । यस्याष्टगुणम् ऐश्वर्यं ददौ प्रीतः प्रजापतिः
yaḥ prabhur bhāti bhūtātmā bhūtānāṃ bhāvanaḥ prabhuḥ / yasyāṣṭaguṇam aiśvaryaṃ dadau prītaḥ prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतीनां साध्यानां त्रिदशानां च शाश्वतः । स्तूयमानः स्तवैः सर्वैः सूतमागधबन्दिभिः । ऋषिभिश् च महाभागैर् वेदवेदाङ्गपारगैः
prajāpatīnāṃ sādhyānāṃ tridaśānāṃ ca śāśvataḥ / stūyamānaḥ stavaiḥ sarvaiḥ sūtamāgadhabandibhiḥ / ṛṣibhiś ca mahābhāgair vedavedāṅgapāragaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमनाय मतिं चक्रे वासुदेवः प्रतापवान्
gamanāya matiṃ cakre vāsudevaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्थितो गरुडं देवस् तस्य चानु हलायुधः । पृष्ठतो ऽनु बलस्यापि प्रद्युम्नः शत्रुकर्शनः
āsthito garuḍaṃ devas tasya cānu halāyudhaḥ / pṛṣṭhato 'nu balasyāpi pradyumnaḥ śatrukarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय बाणं महाबाहो ये चास्यानुचरा रणे । न हि ते प्रमुखे स्थातुं कश्चिच् छक्तो महामृधे
jaya bāṇaṃ mahābāho ye cāsyānucarā raṇe / na hi te pramukhe sthātuṃ kaścic chakto mahāmṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादे ते ध्रुवा लक्ष्मीर् विजयश् च पराक्रमे । विजेष्यसि रणे शत्रुं दैत्येन्द्रं सहसैनिकम्
prasāde te dhruvā lakṣmīr vijayaś ca parākrame / vijeṣyasi raṇe śatruṃ daityendraṃ sahasainikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धचारणसंघानां महर्षीणां च सर्वशः । शृण्वन् वाचो ऽन्तरिक्षस्थः प्रययौ केशवो रणे
siddhacāraṇasaṃghānāṃ maharṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ / śṛṇvan vāco 'ntarikṣasthaḥ prayayau keśavo raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.