Harivaṃśa (critical edition) 28

वैशंपायन उवाच भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथमुख्यो विदूरथः । राजाधिदेवः शूरस् तु विदूरथसुतो ऽभवत्

vaiśaṃpāyana uvāca bhajamānasya putro 'tha rathamukhyo vidūrathaḥ / rājādhidevaḥ śūras tu vidūrathasuto 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजाधिदेवस्य सुता जज्ञिरे वीर्यवत्तराः । दत्तातिदत्तौ बलिनौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः

rājādhidevasya sutā jajñire vīryavattarāḥ / dattātidattau balinau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमी च दण्डशर्मा च दत्तशत्रुश् च शत्रुजित् । श्रवणा च श्रविष्ठा च स्वसारौ संबभूवतुः

śamī ca daṇḍaśarmā ca dattaśatruś ca śatrujit / śravaṇā ca śraviṣṭhā ca svasārau saṃbabhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः । स्वयंभोजः स्वयंभोजाद् धृदिकः संबभूव ह

śamīputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ / svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojād dhṛdikaḥ saṃbabhūva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रा बभूवुर् हि सर्वे भीमपराक्रमाः । कृतवर्माग्रजस् तेषां शतधन्वा तु मध्यमः

tasya putrā babhūvur hi sarve bhīmaparākramāḥ / kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā tu madhyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान्तश् च नरान्तश् च भिषग् वैतरणश् च यः । सुदान्तश् चाधिदान्तश् च कीनाशो दामदम्भकौ

devāntaś ca narāntaś ca bhiṣag vaitaraṇaś ca yaḥ / sudāntaś cādhidāntaś ca kīnāśo dāmadambhakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमौजास् तथा वीरो नासमौजाश् च ताव् उभौ

asamaujās tathā vīro nāsamaujāś ca tāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातपुत्राय सुतान् प्रददाव् असमौजसे । सुदंष्ट्रं च सुचारुं च कृष्णम् इत्य् अन्धकाः स्मृताः

ajātaputrāya sutān pradadāv asamaujase / sudaṃṣṭraṃ ca sucāruṃ ca kṛṣṇam ity andhakāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धारी चैव माद्री च क्रोष्टोर् भार्ये बभूवतुः । गान्धारी जनयाम् आस सुमित्रं मित्रनन्दनम्

gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭor bhārye babhūvatuḥ / gāndhārī janayām āsa sumitraṃ mitranandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषम् । अनमित्रम् अमित्राणां जेतारं च महाबलम्

mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīḍhuṣam / anamitram amitrāṇāṃ jetāraṃ ca mahābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः । प्रसेनश् चाथ सत्राजिच् छत्रुसेनाजिताव् उभौ

anamitrasuto nighno nighnasya dvau babhūvatuḥ / prasenaś cātha satrājic chatrusenājitāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसेनो द्वारवत्यां तु निविशन्त्यां महामणिम् । दिव्यं स्यमन्तकं नाम समुद्राद् उपलब्धवान्

praseno dvāravatyāṃ tu niviśantyāṃ mahāmaṇim / divyaṃ syamantakaṃ nāma samudrād upalabdhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मणिः स्यन्दते रुक्मं वृष्ण्यन्धकनिवेशने । कालवर्षी च पर्जन्यो न च व्याधिभयं भवेत्

sa maṇiḥ syandate rukmaṃ vṛṣṇyandhakaniveśane / kālavarṣī ca parjanyo na ca vyādhibhayaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिप्सां चक्रे प्रसेनात् तु मणिरत्नं स्यमन्तकम् । गोविन्दो न च तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार सः

lipsāṃ cakre prasenāt tu maṇiratnaṃ syamantakam / govindo na ca taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिन् मृगयां यातः प्रसेनस् तेन भूषितः । स्यमन्तककृते सिंहाद् वधं प्राप वनेचरात्

kadācin mṛgayāṃ yātaḥ prasenas tena bhūṣitaḥ / syamantakakṛte siṃhād vadhaṃ prāpa vanecarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सिंहं प्रधावन्तम् ऋक्षराजो महाबलः । निहत्य मणिरत्नं तम् आदाय बिलम् आविशत्

atha siṃhaṃ pradhāvantam ṛkṣarājo mahābalaḥ / nihatya maṇiratnaṃ tam ādāya bilam āviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वृष्ण्यन्धकाः कृष्णं प्रसेनवधकारणात् । प्रार्थनां तां मणेर् बुद्ध्वा सर्व एव शशङ्किरे

tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ prasenavadhakāraṇāt / prārthanāṃ tāṃ maṇer buddhvā sarva eva śaśaṅkire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शङ्क्यमानो धर्मात्मा नकारी तस्य कर्मणः । आहरिष्ये मणिम् इति प्रतिज्ञाय वनं ययौ

sa śaṅkyamāno dharmātmā nakārī tasya karmaṇaḥ / āhariṣye maṇim iti pratijñāya vanaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसेनस्य पदं गृह्य पुरुषैर् आप्तकारिभिः । ऋक्षवन्तं गिरिवरं विन्ध्यं च गिरिम् उत्तमम्

prasenasya padaṃ gṛhya puruṣair āptakāribhiḥ / ṛkṣavantaṃ girivaraṃ vindhyaṃ ca girim uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्वेषयन् परिश्रान्तः स ददर्श महामनाः । साश्वं हतं प्रसेनं तु नाविन्दच् चैव तं मणिम्

anveṣayan pariśrāntaḥ sa dadarśa mahāmanāḥ / sāśvaṃ hataṃ prasenaṃ tu nāvindac caiva taṃ maṇim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सिंहः प्रसेनस्य शरीरस्याविदूरतः । ऋक्षेन निहतो दृष्टः पादैर् ऋक्षस्य सूचितः

atha siṃhaḥ prasenasya śarīrasyāvidūrataḥ / ṛkṣena nihato dṛṣṭaḥ pādair ṛkṣasya sūcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादैस् तैर् अन्वियायाथ गुहाम् ऋक्षस्य माधवः । महत्य् ऋक्षबिले वाणीं शुश्राव प्रमदेरिताम्

pādais tair anviyāyātha guhām ṛkṣasya mādhavaḥ / mahaty ṛkṣabile vāṇīṃ śuśrāva pramaderitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्र्या कुमारम् आदाय सुतं जाम्बवतो नृप । क्रीडापयन्त्या मणिना मा रोदीर् इत्य् अथेरिताम्

dhātryā kumāram ādāya sutaṃ jāmbavato nṛpa / krīḍāpayantyā maṇinā mā rodīr ity atheritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्र्य् उवाच सिंहः प्रसेनम् अवधीत् सिंहो जाम्बवता हतः । सुकुमारक मा रोदीस् तव ह्य् एष स्यमन्तकः

dhātry uvāca siṃhaḥ prasenam avadhīt siṃho jāmbavatā hataḥ / sukumāraka mā rodīs tava hy eṣa syamantakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शार्ङ्गधन्वा बिलस्थं तु जाम्बवन्तं ददर्श ह

śārṅgadhanvā bilasthaṃ tu jāmbavantaṃ dadarśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युयुधे वासुदेवस् तु बिले जाम्बवता सह । बाहुभ्याम् एव गोविन्दो दिवसान् एकविंसतिम्

yuyudhe vāsudevas tu bile jāmbavatā saha / bāhubhyām eva govindo divasān ekaviṃsatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर् द्वारवतीम् एत्य हतं कृष्णं न्यवेदयन्

punar dvāravatīm etya hataṃ kṛṣṇaṃ nyavedayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेभे जाम्बवतीं कन्याम् ऋक्षराजस्य संमताम्

lebhe jāmbavatīṃ kanyām ṛkṣarājasya saṃmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिं स्यमन्तकं चैव जग्राहात्मविशुद्धये । अनुनीयर्क्षराजानं निर्ययौ च तदा बिलात्

maṇiṃ syamantakaṃ caiva jagrāhātmaviśuddhaye / anunīyarkṣarājānaṃ niryayau ca tadā bilāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स मणिम् आहृत्य विशोध्यात्मानम् अच्युतः । ददौ सत्राजिते तं वै सर्वसात्वतसंसदि

evaṃ sa maṇim āhṛtya viśodhyātmānam acyutaḥ / dadau satrājite taṃ vai sarvasātvatasaṃsadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मिथ्याभिशस्तेन कृष्णेनामित्रघातिना । आत्मा विशोधितः पापाद् विनिर्जित्य स्यमन्तकम्

evaṃ mithyābhiśastena kṛṣṇenāmitraghātinā / ātmā viśodhitaḥ pāpād vinirjitya syamantakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्राजितो दश त्व् आसन् भार्यास् तासां शतं सुताः । ख्यातिमन्तस् त्रयस् तेषां भङ्गकारस् तु पूर्वजः

satrājito daśa tv āsan bhāryās tāsāṃ śataṃ sutāḥ / khyātimantas trayas teṣāṃ bhaṅgakāras tu pūrvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरो वातपतिश् चैव उपस्वावांस् तथैव च । कुमार्यश् चापि तिस्रो वै दिक्षु ख्याता नराधिप

vīro vātapatiś caiva upasvāvāṃs tathaiva ca / kumāryaś cāpi tisro vai dikṣu khyātā narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यभामोत्तमा स्त्रीणां व्रतिनी च दृढव्रता । तथा पद्मावती चैव भार्याः कृष्णस्य ता ददौ

satyabhāmottamā strīṇāṃ vratinī ca dṛḍhavratā / tathā padmāvatī caiva bhāryāḥ kṛṣṇasya tā dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभाक्षो भङ्गकारात् तु नारेयश् च नरोत्तमौ । जज्ञाते गुणसंपन्नौ विश्रुतौ गुणसंपदा

sabhākṣo bhaṅgakārāt tu nāreyaś ca narottamau / jajñāte guṇasaṃpannau viśrutau guṇasaṃpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधोः पुत्रस्य जज्ञे ऽथ पृश्निः पुत्रो युधाजितः । जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश् चित्रकस् तथा

madhoḥ putrasya jajñe 'tha pṛśniḥ putro yudhājitaḥ / jajñāte tanayau pṛśneḥ śvaphalkaś citrakas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्याम् अविन्दत । गांदीं तस्यास् तु गांदीत्वं सदा गाः प्रददौ हि सा

śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryām avindata / gāṃdīṃ tasyās tu gāṃdītvaṃ sadā gāḥ pradadau hi sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां जज्ञे तदा वीरः श्रुतवान् इति भारत । अक्रूरो ऽथ महाभागो यज्वा विपुलदक्षिणः

tasyāṃ jajñe tadā vīraḥ śrutavān iti bhārata / akrūro 'tha mahābhāgo yajvā vipuladakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपासङ्गस् तथा मद्गुर् मृदुरश् चारिमर्दनः । गिरिक्षिपस् तथोपेक्षः शत्रुहा चारिमेजयः

upāsaṅgas tathā madgur mṛduraś cārimardanaḥ / girikṣipas tathopekṣaḥ śatruhā cārimejayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चर्मभृच् चारिवर्मा च गृध्रम् ओजा नरस् तथा । आवाहप्रतिवाहौ च सुन्दरा च वराङ्गना

carmabhṛc cārivarmā ca gṛdhram ojā naras tathā / āvāhaprativāhau ca sundarā ca varāṅganā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्रुता साम्बमहिषी कन्या चास्य वसुंधरा । रूपयौवनसंपन्ना सर्वसत्त्वमनोहरा

viśrutā sāmbamahiṣī kanyā cāsya vasuṃdharā / rūpayauvanasaṃpannā sarvasattvamanoharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूरेणौग्रसेन्यां तु सुगात्र्यां कुरुनन्दन । सुदेवश् चोपदेवश् च जज्ञाते देववर्चसौ

akrūreṇaugrasenyāṃ tu sugātryāṃ kurunandana / sudevaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रकस्याभवन् पुत्राः पृथुर् विपृथुर् एव च । अश्वसेनो ऽश्वबाहुश् च सुपार्श्वकगवेषणौ

citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca / aśvaseno 'śvabāhuś ca supārśvakagaveṣaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरिष्टनेमेस् तु सुता धर्मो धर्मभृद् एव च । सुबाहुर् बहुबाहुश् च श्रविष्ट्ःआश्रवणे स्त्रियौ

ariṣṭanemes tu sutā dharmo dharmabhṛd eva ca / subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭḥāśravaṇe striyau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां मिथ्याभिशस्तिं यः कृष्णस्य समुदाहृताम् । वेद मिथ्याभिशापास् तं न स्पृशन्ति कदाचन

imāṃ mithyābhiśastiṃ yaḥ kṛṣṇasya samudāhṛtām / veda mithyābhiśāpās taṃ na spṛśanti kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.