Harivaṃśa (critical edition) 31

सुग्रीवस्य कृते येन वानरेन्द्रो महाबलः । वाली विनिहतः संख्ये सुग्रीवश् चाभिषेचितः

sugrīvasya kṛte yena vānarendro mahābalaḥ / vālī vinihataḥ saṃkhye sugrīvaś cābhiṣecitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवासुरगणानां हि यक्षराक्षसपक्षिणाम् । यत्रावध्यं राक्षसेन्द्रं रावणं युधि दुर्जयम्

devāsuragaṇānāṃ hi yakṣarākṣasapakṣiṇām / yatrāvadhyaṃ rākṣasendraṃ rāvaṇaṃ yudhi durjayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुप्तं राक्षसकोटीभिर् नीलाञ्जनचयोपमम् । त्रैलोक्यरावणं क्रूरं राक्षसं राक्षसेश्वरम्

guptaṃ rākṣasakoṭībhir nīlāñjanacayopamam / trailokyarāvaṇaṃ krūraṃ rākṣasaṃ rākṣaseśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्जरं दुर्धरं दृप्तं शार्दूलसमविक्रमम् । दुर्निरीक्ष्यं सुरगणैर् वरदानेन दर्पितम्

durjaraṃ durdharaṃ dṛptaṃ śārdūlasamavikramam / durnirīkṣyaṃ suragaṇair varadānena darpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जघान सचिवैः सार्धं ससैन्यं रावणं युधि । महाभ्रघनसंकाशं महाकायं महाबलम्

jaghāna sacivaiḥ sārdhaṃ sasainyaṃ rāvaṇaṃ yudhi / mahābhraghanasaṃkāśaṃ mahākāyaṃ mahābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणं निजघानाशु रामो भूतपतिः पुरा

rāvaṇaṃ nijaghānāśu rāmo bhūtapatiḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधोश् च तनयो दृप्तो लवणो नाम दानवः । हतो मधुवने भीमो वरदत्तो महासुरः । समरे युद्धशौण्डेन तथान्ये चापि राक्षसाः

madhoś ca tanayo dṛpto lavaṇo nāma dānavaḥ / hato madhuvane bhīmo varadatto mahāsuraḥ / samare yuddhaśauṇḍena tathānye cāpi rākṣasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतानि कृत्वा कर्माणि रामो धर्मभृतां वरः । दशाश्वमेधाञ् जारूथ्यान् आजहार निरर्गलान्

etāni kṛtvā karmāṇi rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ / daśāśvamedhāñ jārūthyān ājahāra nirargalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाश्रूयन्ताशुभा वाचो नाकुलं मारुतो ववौ । न वित्तहरणं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति

nāśrūyantāśubhā vāco nākulaṃ māruto vavau / na vittaharaṇaṃ cāsīd rāme rājyaṃ praśāsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यदेवन् न विधवा नानर्थश् चाभवत् तदा । सर्वम् आसीज् जगद्दान्तं रामे राज्यं प्रशासति

paryadevan na vidhavā nānarthaś cābhavat tadā / sarvam āsīj jagaddāntaṃ rāme rājyaṃ praśāsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्राणिनां भयं चासीज् जलानलविघातजम् । न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते

na prāṇināṃ bhayaṃ cāsīj jalānalavighātajam / na ca sma vṛddhā bālānāṃ pretakāryāṇi kurvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म पर्यच्चरत् क्षत्रं विशः क्षत्रम् अनुव्रताः । शूद्राश् चैव हि वर्णांस् त्रीञ् शुश्रूषन्त्य् अनहंकृताः

brahma paryaccarat kṣatraṃ viśaḥ kṣatram anuvratāḥ / śūdrāś caiva hi varṇāṃs trīñ śuśrūṣanty anahaṃkṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्यो नात्यचरन् भर्तॄन् भार्यां नात्यचरत् पतिः । सर्वम् आसीज् जगद्दान्तं निर्दस्युर् अभवन् मही । राम एको ऽभवद् भर्ता रामः पालयिताभवत्

nāryo nātyacaran bhartṝn bhāryāṃ nātyacarat patiḥ / sarvam āsīj jagaddāntaṃ nirdasyur abhavan mahī / rāma eko 'bhavad bhartā rāmaḥ pālayitābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः । अरोगाः प्राणिनश् चासन् रामे राज्यं प्रशासति

āsan varṣasahasrāṇi tathā putrasahasriṇaḥ / arogāḥ prāṇinaś cāsan rāme rājyaṃ praśāsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतानाम् ऋषीणां च मनुष्याणां च सर्वशः । पृथिव्यां सहवासो ऽभूद् रामे राज्यं प्रशासति

devatānām ṛṣīṇāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca sarvaśaḥ / pṛthivyāṃ sahavāso 'bhūd rāme rājyaṃ praśāsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाथा अप्य् अत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः । रामे निबद्धास् तत्त्वार्था माहात्म्यं तस्य धीमतः

gāthā apy atra gāyanti ye purāṇavido janāḥ / rāme nibaddhās tattvārthā māhātmyaṃ tasya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मितभाषिता । आजानबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः

śyāmo yuvā lohitākṣo dīptāsyo mitabhāṣitā / ājānabāhuḥ sumukhaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च । अयोध्याधिपतिर् भूत्वा रामो राज्यम् अकारयत्

daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca / ayodhyādhipatir bhūtvā rāmo rājyam akārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋक्सामयजुषां घोषो ज्याघोषश् च महात्मनः । अव्युच्छिन्नो ऽभवद् राष्ट्रे दीयतां भुज्यताम् इति

ṛksāmayajuṣāṃ ghoṣo jyāghoṣaś ca mahātmanaḥ / avyucchinno 'bhavad rāṣṭre dīyatāṃ bhujyatām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्ववान् गुणसंपन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा । अति सूर्यं च चन्द्रं च रामो दाशरथिर् बभौ

sattvavān guṇasaṃpanno dīpyamānaḥ svatejasā / ati sūryaṃ ca candraṃ ca rāmo dāśarathir babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईजे क्रतुशतैः पुण्यैः समाप्तवरदाक्षिणैः । हित्वायोध्यां दिवं यातो राघवो ऽसौमहाबलः

īje kratuśataiḥ puṇyaiḥ samāptavaradākṣiṇaiḥ / hitvāyodhyāṃ divaṃ yāto rāghavo 'saumahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एष महाबाहूर् इक्ष्वाकुकुलनन्दनः । रावणं सगणं हत्वा दिवम् आचक्रमे प्रभुः

evam eṣa mahābāhūr ikṣvākukulanandanaḥ / rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā divam ācakrame prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरः केशवस्यायं प्रादुर्भावो महात्मनः । विख्यातो माथुरे कल्पे सर्वलोकहिताय वै

aparaḥ keśavasyāyaṃ prādurbhāvo mahātmanaḥ / vikhyāto māthure kalpe sarvalokahitāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र साल्वं च कंसं च मैन्दं द्विविदम् एव च । अरिष्टं वृषभं केशिं पूतनां दैत्यदारिकाम्

yatra sālvaṃ ca kaṃsaṃ ca maindaṃ dvividam eva ca / ariṣṭaṃ vṛṣabhaṃ keśiṃ pūtanāṃ daityadārikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागं कुवलयापीडं चाणूरं मुष्टिकं तथा । दैत्यान् मानुषदेहस्थान् सूदयाम् आस वीर्यवान्

nāgaṃ kuvalayāpīḍaṃ cāṇūraṃ muṣṭikaṃ tathā / daityān mānuṣadehasthān sūdayām āsa vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नं बाहुसहस्रं च बाणस्याद्भुतकर्मणः । नरकश् च हतः संख्ये यवनश् च महाबलः

chinnaṃ bāhusahasraṃ ca bāṇasyādbhutakarmaṇaḥ / narakaś ca hataḥ saṃkhye yavanaś ca mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा । दुराचाराश् च निहताः पार्थिवा ये महीतले

hṛtāni ca mahīpānāṃ sarvaratnāni tejasā / durācārāś ca nihatāḥ pārthivā ye mahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्की विष्णुयशा नाम भूयश् चोत्पत्स्यते प्रभुः

kalkī viṣṇuyaśā nāma bhūyaś cotpatsyate prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते चान्ये च बहवो दिव्या देवगुणैर् युताः । प्रादुर्भावाः पुराणेषु गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः

ete cānye ca bahavo divyā devaguṇair yutāḥ / prādurbhāvāḥ purāṇeṣu gīyante brahmavādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र देवा विमुह्यन्ति प्रादुर्भावानुकीर्तने । पुराणं वर्तते यत्र वेदश्रुतिसमाहितम्

yatra devā vimuhyanti prādurbhāvānukīrtane / purāṇaṃ vartate yatra vedaśrutisamāhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदुद्देशमात्रेण प्रादुर्भावानुकीर्तनम् । कीर्तितं कीर्तनीयस्य सर्वलोकगुरोः प्रभोः

etaduddeśamātreṇa prādurbhāvānukīrtanam / kīrtitaṃ kīrtanīyasya sarvalokaguroḥ prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीयन्ते पितरस् तस्य प्रादुर्भावानुकीर्तनात् । विष्णोर् अमितवीर्यस्य यः शृणोति कृताञ्जलिः

prīyante pitaras tasya prādurbhāvānukīrtanāt / viṣṇor amitavīryasya yaḥ śṛṇoti kṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतास् तु योगेश्वरयोगमायाः श्रुत्वा नरो मुच्यति सर्वपापैः । ऋद्धिं समृद्धिं विपुलांश् च भोगान् प्राप्नोति शीघ्रं भगवत्प्रसादात्

etās tu yogeśvarayogamāyāḥ śrutvā naro mucyati sarvapāpaiḥ / ṛddhiṃ samṛddhiṃ vipulāṃś ca bhogān prāpnoti śīghraṃ bhagavatprasādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.